ชาวสวนชาวไร่ชาวนาทำยังไงถึงจะเหลือใช้

         การจะทำให้ชาวสวนชาวนาชาวไร่ "เหลือใช้" นั้น ไม่ใช่แค่การขายผลผลิตให้ได้ราคาดี แต่ต้องมีแนวทางการจัดการแบบครบวงจร ตั้งแต่การวางแผน การลดต้นทุน ไปจนถึงการเพิ่มมูลค่าและหารายได้เสริมระหว่างรอผลผลิต

1. การวางแผนและทำบัญชี
ทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย การจดบันทึกทุกบาททุกสตางค์ที่เข้าและออกจะทำให้เห็นภาพรวมของต้นทุนและรายได้ที่ชัดเจน ทำให้รู้ว่าส่วนไหนสิ้นเปลืองเกินไปและส่วนไหนที่ควรลงทุนเพิ่ม

        วางแผนการผลิต ศึกษาตลาดและสภาพอากาศเพื่อเลือกชนิดพืชหรือสัตว์ที่เหมาะสมกับพื้นที่และมีแนวโน้มราคาดี และอาจพิจารณาการปลูกพืชที่หลากหลายเพื่อลดความเสี่ยงหากพืชชนิดใดชนิดหนึ่งราคาตก

2. ลดต้นทุนการผลิต
การใช้ปุ๋ยและสารเคมีอย่างเหมาะสม ลดการใช้ปุ๋ยเคมีโดยหันมาใช้ปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยพืชสด เช่น การปลูกพืชตระกูลถั่วเพื่อบำรุงดิน นอกจากนี้ การใช้ปุ๋ยและยาฆ่าแมลงเท่าที่จำเป็นจะช่วยลดค่าใช้จ่ายได้มาก
การใช้เมล็ดพันธุ์ การเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกเองบ้างหรือเลือกใช้พันธุ์พืชที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และทนทานต่อโรค จะช่วยลดต้นทุนการซื้อเมล็ดพันธุ์ใหม่
         การจัดการน้ำและพลังงาน ใช้พลังงานแสงอาทิตย์เพื่อสูบน้ำหรือติดตั้งระบบน้ำหยดเพื่อประหยัดน้ำและพลังงาน

3. เพิ่มรายได้และมูลค่า
การแปรรูปผลผลิต นำผลผลิตส่วนเกินมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถเก็บไว้ได้นานขึ้นและขายได้ราคาดีขึ้น เช่น การนำมะม่วงมาทำเป็นมะม่วงกวน การทำน้ำพริกจากพริกที่ปลูกเอง การทำสบู่จากพืชสมุนไพร
การขายตรงถึงผู้บริโภค ใช้ช่องทางออนไลน์หรือเปิดแผงขายที่หน้าสวนเพื่อลดค่าใช้จ่ายในการผ่านคนกลาง
        การทำเกษตรผสมผสาน การเลี้ยงสัตว์ควบคู่กับการปลูกพืชจะช่วยให้มีรายได้จากหลายทาง เช่น มูลสัตว์สามารถนำมาทำปุ๋ยอินทรีย์สำหรับพืชได้ หรือนำมูลสัตว์มาขายได้
        การทำเกษตรท่องเที่ยวเชิงเกษตร เปิดสวนให้คนเข้ามาเยี่ยมชมหรือทำกิจกรรม เช่น เก็บผลไม้สด เดินชมสวน ควรจัดให้ดูดีมีระเบียบและ

ตัดหญ้าให้เรียบร้อย จะช่วยสร้างรายได้เสริมจากค่าเข้าชมหรือการขายสินค้าในสวน หรือหาขนมน้ำปั่นมาขายในสวนได้เช่นกัน หรือเก็บค่าเช่าคนที่นำของมาขาย 

4. การจัดการหนี้สินและการออม
บริหารจัดการหนี้ วางแผนการชำระหนี้อย่างมีวินัย หากมีปัญหาเรื่องหนี้สิน อย่ากลัวมากเกินไป ควรปรึกษาธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) หรือสถาบันการเงินที่เกี่ยวข้องเพื่อหาแนวทางช่วยเหลือและแก้ปัญหาร่วมกัน

        การออมเงิน  แบ่งรายได้ส่วนหนึ่งไว้เป็นเงินออมสำหรับใช้ในยามฉุกเฉิน หรือเพื่อลงทุนในฤดูกาลถัดไป ขอเน้นย้ำว่าควรมีเงินเก็บเพื่อลงทุนบ้าง ใม่ใช่แค่นำเงินหนี้มาลงทุนเพียงอย่างเดียว หนี้สินจะได้ไม่เยอะเกินไป

        ข้อสำคัญที่สุด คือการนำแนวคิดเหล่านี้มาปรับใช้ให้เข้ากับสภาพความเป็นจริงของตนเอง ปรับใช้ในสิ่งที่คิดว่าทำได้ เริ่มจากสิ่งเล็กๆ ที่ทำได้ก่อนค่อยเก็บเงินทีล่ะน้อยก็ได้เพื่อเก็บไว้ลงทุน และค่อยๆ พัฒนาไปเรื่อยๆ และควรหาอะไรทำเสริมหารายได้อีกทางหนึ่ง เช่นการขายของในช่วงระหว่างรอผลผลิต    หรือการเลื้องไก่ใข่ไว้ขายใข่ หรือเลี้ยงเป็ดเลี้ยงไก่บ้านไว้ขาย หรือขายมูลสัตว์ จะช่วยผ่อนคลายความตึงๆได้บ้าง สามารถมีรายได้อีกทางจะช่วยให้ชาวสวนชาวนาชาวไร่ มีความมั่นคงทางการเงินและสามารถ "เหลือใช้" ได้ในที่สุด สู้สู้นะค่ะ