ที่มาของคำว่า "โมง" "ทุ่ม" และ "ตี" ระบบนับเวลาสมัยโบราณของไทย

⏰ เวลาที่เราคุ้นเคยกันดีอย่าง 7 โมงเช้า, 2 ทุ่ม, ตี 3 แท้จริงแล้วมีที่มาผูกพันกับวัฒนธรรมไทยโบราณและวิธีการบอกเวลาที่ใช้เครื่องดนตรีและเสียงต่าง ๆ เป็นสัญญาณ โดยแบ่งตามช่วงเวลากลางวันและกลางคืน ดังนี้


---

⏰ "โมง"

คำว่า "โมง" มาจากเสียง ฆ้อง ที่ถูกตี ซึ่งมีเสียงดัง "โหม่ง"

ใช้บอกเวลาใน ช่วงกลางวัน (07.00 – 11.00 น. และ 13.00 – 17.00 น.)

ยกตัวอย่างเช่น

7 โมงเช้า = ตีฆ้อง 1 ครั้ง

8 โมงเช้า = ตีฆ้อง 2 ครั้ง


"โมง" จึงเป็นการบอกเวลาที่สัมพันธ์กับเสียงฆ้องในช่วงกลางวัน

---

⏰ "ทุ่ม"

คำว่า "ทุ่ม" มาจากเสียง กลอง ที่มีความ "ทุ้ม" หนักแน่น

ใช้บอกเวลาใน ช่วงหัวค่ำถึงดึก (19.00 – 23.00 น.)

เช่น

1 ทุ่ม = กลอง 1 ครั้ง

2 ทุ่ม = กลอง 2 ครั้ง


"ทุ่ม" จึงหมายถึงการนับเวลาตามเสียงกลองในช่วงเวลากลางคืน

---

⏰ "ตี"

คำว่า "ตี" มาจากการตีสัญญาณบนแผ่นโลหะหรือเครื่องมืออื่น ๆ

ใช้บอกเวลาใน ช่วงหลังเที่ยงคืน (01.00 – 05.00 น.)

เช่น

ตี 1 = ตีโลหะ 1 ครั้ง

ตี 3 = ตีโลหะ 3 ครั้ง


"ตี" เป็นคำที่เกิดจากการกระทำตรง ๆ ของการ "ตี" เพื่อส่งสัญญาณเวลาในยามค่ำคืน



---

📜 การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบสากล

ในอดีตไทยใช้ระบบบอกเวลานี้มาอย่างยาวนาน จนกระทั่งในสมัย รัชกาลที่ 4 และรัชกาลที่ 5 ได้มีการจัดระเบียบเวลาให้เป็นมาตรฐานมากขึ้น และในสมัย รัชกาลที่ 6 มีการใช้คำว่า "นาฬิกา" อย่างเป็นทางการ เพื่อความสะดวกในการติดต่อกับนานาประเทศ

อย่างไรก็ตาม คำว่า "โมง" "ทุ่ม" และ "ตี" ยังคงฝังรากลึกอยู่ในวิถีชีวิตของคนไทย และใช้กันจนถึงทุกวันนี้ แสดงถึงความผูกพันของภาษา วัฒนธรรม และวิธีคิดเรื่องเวลาในแบบไทย ๆ


📷 เครดิตภาพ: ร้านวังโบราณ