"เกาะรันนิต" สถานที่เก็บกากกัมมันตรังสีที่เป็นผลมาจากการทดลองอาวุธนิวเคลียร์

กลางมหาสมุทรแปซิฟิก อันกว้างใหญ่ไพศาล มีเกาะเล็ก ๆ แห่งหนึ่งที่ชื่อว่า เกาะรันนิต (Runit Island) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะอีเนเวตัก (Enewetak Atoll) ในหมู่เกาะมาร์แชลล์ (Marshall Islands) เกาะแห่งนี้ไม่ได้มีชื่อเสียงจากความสวยงามทางธรรมชาติหรือการท่องเที่ยว แต่กลับถูกจดจำในฐานะ “สถานที่เก็บกากกัมมันตรังสี” ที่เป็นผลลัพธ์ตรง ๆ ของการทดลองอาวุธนิวเคลียร์ในยุคสงครามเย็น

ระหว่างปี 1946 – 1958 สหรัฐอเมริกาได้ใช้หมู่เกาะอีเนเวตักเป็นสนามทดลองระเบิดนิวเคลียร์มากถึง 43 ครั้ง ผลลัพธ์คือการปนเปื้อนกัมมันตรังสีในระดับสูง ทั้งในดิน น้ำ และสิ่งมีชีวิต โดยเฉพาะสารกัมมันตรังสีอันตรายอย่าง พลูโทเนียม-239 ที่ยังคงอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นับหมื่นปี

เพื่อลดผลกระทบ สหรัฐฯ จึงเริ่มปฏิบัติการเก็บกวาดครั้งใหญ่ในช่วง 1977 – 1980 โดยขนย้ายดินและเศษซากที่ปนเปื้อนกัมมันตรังสีจากหลายเกาะมาทิ้งไว้ในหลุมปล่องภูเขาไฟขนาดใหญ่บนเกาะรันนิต หลุมนั้นคือร่องรอยจากการทดลองระเบิดนิวเคลียร์ “Cactus” เมื่อปี 1958 ที่กลายเป็นบ่อรองรับกากพิษกว่า 73,000 ลูกบาศก์เมตร

เพื่อตรึงไม่ให้กากเหล่านี้ฟุ้งกระจาย จึงมีการสร้างสิ่งก่อสร้างขนาดยักษ์ขึ้นมาครอบ เรียกว่า “โดมรันนิต” (Runit Dome) หรือที่ชาวพื้นเมืองรู้จักกันในชื่อ “หลุมฝังศพ” (The Tomb) โดมคอนกรีตรูปวงกลมนี้มีเส้นผ่านศูนย์กลางราว 115 เมตร หนา 46 เซนติเมตร และประกอบด้วยแผ่นคอนกรีตกว่า 350 ชิ้น

อย่างไรก็ตาม โดมนี้ไม่ได้ถูกออกแบบมาอย่างสมบูรณ์ เนื่องจากด้านล่างของหลุมยังคงเป็นเพียงดิน ไม่ได้ปูคอนกรีตรองพื้น ทำให้น้ำทะเลสามารถซึมผ่านเข้าออกได้ นั่นหมายความว่า ความเสี่ยงในการรั่วไหลของกัมมันตรังสียังคงอยู่ และกลายเป็นประเด็นที่ผู้เชี่ยวชาญกังวลมาจนถึงปัจจุบัน

ทุกวันนี้ เกาะรันนิตยังคงเป็นพื้นที่ต้องห้าม ไม่มีผู้คนอาศัยอยู่ และถูกทิ้งร้างให้เป็นสัญลักษณ์ของ “มรดกนิวเคลียร์” ที่สหรัฐฯ ทิ้งเอาไว้ในมหาสมุทรแปซิฟิก มันคือเครื่องเตือนใจถึงผลลัพธ์อันยาวนานของการทดสอบอาวุธที่มนุษย์สร้างขึ้น และเป็นคำถามที่โลกยังไม่สามารถหาคำตอบได้ว่า จะจัดการกับมรดกพิษร้ายนี้อย่างไรในอนาคต