มาทำความรู้จักความน่ารัก ของเนบิวลาอุ้งเท้าแมว (Cat’s Paw Nebula) กันนะ

        ใครว่าความน่ารักของน้องแมวจะมีแค่บนโลก?เท่านั้น  แต่ท่ามกลางห้วงอวกาศอันกว้างใหญ่ก็มี “อุ้งเท้าแมว” ให้เราได้หลงใหลและตกหลุมรักไม่แพ้กัน เพราะจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ (JWST) เผยภาพสุดน่ารัก อลังการของ “เนบิวลาอุ้งเท้าแมว” จนสามารถมองเห็นโครงสร้างโพรงคล้ายอุ้งเท้าแมวในอวกาศ ที่ถูกกัดเซาะอย่างรุนแรงด้วยรังสีพลังงานสูงจากดาวฤกษ์มวลมาก

เนบิวลาอุ้งเท้าแมว คืออะไร

            เนบิวลาอุ้งเท้าแมว (Cat’s Paw Nebula) หรือ NGC 6334 เป็นเนบิวลาเปล่งแสง (Emission Nebula) และแหล่งก่อกำเนิดดาวฤกษ์ขนาดใหญ่ ตั้งอยู่ในกลุ่มดาวแมงป่อง (Scorpius) ห่างจากโลกประมาณ 4,000 ปีแสง ภายในเต็มไปด้วยแก๊สและเมฆฝุ่นที่มีลักษณะเป็นโพรงหลายแห่ง ซึ่งเกิดจากการกัดเซาะของรังสีจากดาวฤกษ์มวลมากอายุน้อย ทำให้บางบริเวณเปล่งประกายเรืองแสงออกมาเป็นสีน้ำเงินสวยงาม

            ข้อมูลเพิ่มเติมกลุ่มดาวแมงป่องนี้ คือ ยังเป็นกลุ่มดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้กับศูนย์กลางของกาแล็กซีทางช้างเผือก (The Milky Way) อีกด้วย ส่งผลให้มีวัตถุในห้วงอวกาศลึก (Deeps-sky objects) ที่น่ามหัศจรรย์มากมายอยู่ในขอบเขตของกลุ่มดาวกลุ่มนี้ เช่น กระจุกดาวผีเสื้อ (Butterfly Cluster) และกระจุกดาวปโตเลมี (Ptolemy Cluster) ซึ่งเป็นกระจุกดาวเปิดที่มีดาวฤกษ์รวมกันมากกว่า 80 ดวง รวมถึงเนบิวลาต่างๆ เช่น เนบิวลาอุ้งเท้าแมว (Cat’s Paw Nebula) เนบิวลาผีเสื้อ (Butterfly Nebula) และเนบิวลาสงครามและสันติภาพ (War and Peace Nebula) เป็นต้น กระจุกดาว (Star cluster) คือ การรวมตัวกันของกลุ่มดาวฤกษ์เกิดใหม่ โดยมีรูปร่างต่างๆกันหรือที่เรียกว่า “กระจุกดาวเปิด” (Open cluster) ซึ่งหากการรวมตัวกันของดวงดาวเป็นกลุ่มก้อนทรงกลมขนาดใหญ่ จะถูกเรียกว่า “กระจุกดาวทรงกลม” (Globular Cluster)

สิ่งที่เห็นในภาพถ่าย

            บริเวณที่คล้ายปุ่มนิ้วเท้าแมว เรียกว่า “Opera House” เป็นโพรงที่มีกลุ่มฝุ่นซ้อนทับกันหลายชั้นและเรืองแสงจากอิทธิพลของดาวฤกษ์  มีดาวฤกษ์มวลมากห่อหุ้มด้วยฝุ่นหนาแน่นสีน้ำตาลเข้ม ซึ่งหนาเกินกว่าจะถูกกัดเซาะจนเกิดโพรง เป็นโพรงเล็ก ๆ ที่มีดาวฤกษ์จำนวนไม่มาก พร้อมเส้นใยแก๊สและฝุ่นบดบังดาวฤกษ์ที่กำลังก่อตัวอยู่ภายใน แสดงให้เห็นถึงดาวฤกษ์สีน้ำเงินที่ชัดเจนกว่าบริเวณอื่น ซึ่งปลดปล่อยรังสีพลังงานสูงออกมาจนกัดเซาะฝุ่นและแก๊สจนเกิดเป็นโพรงขนาดใหญ่ มีพื้นที่เล็ก ๆ สีแดงส้ม เป็นบริเวณที่พบดาวฤกษ์น้อยมาก บ่งชี้ว่าเป็นกลุ่มแก๊สความหนาแน่นสูงที่จะก่อตัวไปเป็นดาวฤกษ์ต่อไป

เบื้องหลังภาพสุดคมชัด

            ภาพสุดคมชัดนี้ถ่ายโดยอุปกรณ์ NIRCam ที่ทำงานในช่วงคลื่นอินฟราเรดใกล้ของกล้องเจมส์ เว็บบ์ ซึ่งเป็นกล้องโทรทรรศน์อวกาศที่ทรงพลังและล้ำสมัยที่สุดในตอนนี้ โดยถูกพัฒนาต่อจากกล้องฮับเบิลที่สังเกตการณ์ในช่วงแสงที่ตามองเห็นและกล้องสปิตเซอร์ (Spitzer) ที่สังเกตการณ์ในช่วงอินฟราเรด (ถูกปลดประจำการแล้ว)

            ภาพนี้เผยแพร่เพื่อฉลองครบรอบ 3 ปีของการปฏิบัติงานกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ เมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา การสังเกตการณ์เนบิวลาอุ้งเท้าแมวเป็นเพียงหนึ่งในภารกิจมากมายที่ช่วยไขปริศนาทางดาราศาสตร์ ตั้งแต่การก่อกำเนิดดาวฤกษ์จนถึงวิวัฒนาการกาแล็กซี และในอนาคต เจมส์ เว็บบ์ ยังเตรียมทำงานร่วมกับกล้องโทรทรรศน์อวกาศแนนซี เกรซ โรมัน (Nancy Grace Roman) เพื่อสำรวจและค้นหาดาวเคราะห์ที่อาจมีสภาวะเอื้อต่อการดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิตต่อไป

**********