ความลับใหม่ของหุบผายักษ์บนดาวอังคาร – ใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ

วันนี้ดิฉันได้อ่านข่าวจากเว็บไซต์ livescience.com เห็นว่าน่าสนใจเลยอยากนำมาเล่าสู่กันฟังค่ะ เป็นเรื่องของ วัลเลส มาริเนริส (Valles Marineris) หุบผายักษ์บนดาวอังคารที่ได้รับการยืนยันว่าเป็น “หุบผาที่ยาวที่สุดในระบบสุริยะ”

หุบผาแห่งนี้มีความยาวถึงประมาณ 4,000 กิโลเมตร ใหญ่กว่า แกรนด์แคนยอน ในสหรัฐฯ หลายเท่า (ซึ่งยาวเพียง 446 กิโลเมตร) และยังถือว่าใหญ่กว่าหุบผาที่อยู่ใต้แผ่นน้ำแข็งกรีนแลนด์อีกด้วย

วัลเลส มาริเนริสถูกค้นพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 1972 โดยยาน Mariner 9 ขององค์การนาซา และต่อมาได้รับการบันทึกภาพอย่างต่อเนื่องจากกล้อง HiRISE บนยาน Mars Reconnaissance Orbiter ที่โคจรรอบดาวอังคารมาเกือบ 20 ปีแล้วค่ะ

สิ่งที่น่าสนใจคือ ภาพถ่ายล่าสุดเมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ได้เผยให้เห็น “ชั้นตะกอนหนาหลายเมตร” ซึ่งนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่ามีอายุย้อนไปถึงช่วงที่หุบเขาแห่งนี้เริ่มก่อตัว ชั้นตะกอนดังกล่าวยังมีลักษณะถูกกัดเซาะและโค้งงอเหมือนผ่านกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาอย่างยาวนาน

ต่างจากโลกของเรา ดาวอังคารไม่มีการเคลื่อนไหวของเปลือกโลกหลายแผ่น (plate tectonics) แต่มีเปลือกโลกชั้นใหญ่เพียงแผ่นเดียว อย่างไรก็ตาม การปะทุของภูเขาไฟ การถล่มของผืนดิน และการไหลบ่าของน้ำในอดีต ล้วนมีส่วนทำให้เกิดรูปร่างของวัลเลส มาริเนริสในปัจจุบัน

อีกข้อมูลหนึ่งที่น่าสนใจคือ ในปี ค.ศ. 2021 องค์การอวกาศยุโรป (ESA) รายงานว่ายาน ExoMars Trace Gas Orbiter พบหลักฐานของ “น้ำ” อยู่ใต้พื้นผิวบริเวณแคนดอร์ แชสมา (Candor Chasma) หนึ่งในหุบผาขนาดใหญ่ของระบบนี้ และคาดว่าบริเวณดังกล่าวอาจมีน้ำปะปนอยู่ในชั้นดินสูงถึง 40% ทำให้นักวิทยาศาสตร์เปรียบเทียบว่าคล้ายกับพื้นที่ที่มีชั้นน้ำแข็งถาวรบนโลก เช่น อะแลสกา ไซบีเรีย หรือกรีนแลนด์

ปัจจุบันยังมีการวางแผนจากหลายหน่วยงานอวกาศในการพัฒนายานสำรวจไร้คนขับ เพื่อทดสอบความเป็นไปได้ในการส่งยานลงไปในพื้นที่หุบผาอันกว้างใหญ่และทุรกันดารแห่งนี้ในอนาคต

ดิฉันอ่านแล้วรู้สึกทึ่งมากค่ะ ธรรมชาติบนดาวอังคารยังคงเก็บงำความลับอีกมากมายให้มนุษย์เราได้ค้นหา การที่มีร่องรอยชั้นตะกอนและหลักฐานของน้ำ ทำให้เราพอจะจินตนาการได้ว่า ดาวอังคารอาจเคยมีสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสิ่งมีชีวิตในอดีต เพียงแต่ยังรอการยืนยันที่ชัดเจน

บางครั้งก็อดคิดไม่ได้ว่า สิ่งที่เราพบในอวกาศ อาจทำให้เราย้อนกลับมามองโลกของเราเองด้วยความระมัดระวังและหวงแหนมากขึ้น เพราะแม้จักรวาลจะกว้างใหญ่ แต่ “บ้าน” ที่เราอยู่นี้ยังเป็นที่เดียวที่ปลอดภัยและสมบูรณ์ที่สุดสำหรับมนุษย์ในตอนนี้ค่ะ😊