เล่าอย่างไรให้เข้าถึงใจผู้คน

 

ในยุคที่เต็มไปด้วยข้อมูล การนำเสนอแต่ข้อเท็จจริงและตัวเลข มักเข้าหูซ้ายทะลุออกหูขวาของคนฟัง มีเพียงเรื่องเล่าที่จะช่วยให้เสียงของผู้พูดดังขึ้น และส่งสารไปถึงผู้ฟังได้สำเร็จ

 

แต่จะเล่าอย่างไรให้ซื้อใจผู้ฟัง คงเป็นคำถามที่อยู่ในใจหลายคน แม้เราจะฟังเรื่องเล่าตั้งแต่เล็กจนโต ตั้งแต่นิทานจนถึงภาพยนตร์ การต้องเล่าเรื่องเองก็ไม่ใช่เรื่องง่าย แคโรลีน โอฮารา นักเขียนจากนิตยสาร Harvard Business Review บอกเคล็ดลับการเล่าเรื่องไว้ดังนี้

 

1. เริ่มต้นด้วยใจความเดียว

ถามตัวเองก่อนว่าเราจะสื่อสารอะไรและสื่อสารให้ใครฟัง หาคำตอบเบื้องต้นนี้ให้ได้ เพื่อให้เรื่องที่เราจะเล่าสอดคล้องกับใจความ และไม่ออกนอกทะเลจนผู้ฟังหลงประเด็น นี่เป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะเมื่อผู้คนฟังเรื่องของเราจบ อย่างน้อยที่สุดเขาจะต้องจำประเด็นนี้ได้

 

2. เล่าผ่านประสบการณ์ส่วนตัว

มีบทเรียนอะไรบ้างที่เราได้เรียนรู้จากความล้มเหลวจนนำไปสู่จนถึงทุกวันนี้ เรื่องเล่าที่ฟังดูจริงใจ จับต้องได้ และเข้าถึงง่ายนี้แหละที่จะทำให้ผู้ฟังคล้อยตาม แต่ถ้าไม่สะดวกใจจะแบ่งปันเรื่องราวของตัวเองก็เล่าเรื่องราวของคนอื่นได้ ความสำเร็จ หรือบทเรียนอะไรบ้างจากผู้มีประสบการณ์ที่เรายังทำตาม

 

นิก มอร์แกน ผู้เชี่ยวชาญด้านการสื่อสารและนักเขียน แนะนำว่า“กุญแจสำคัญคือต้องเผยให้เห็นถึงความเปราะบางของเรา”

 

ขอยืนยันเลยว่า ตอนไหนที่ผมเล่าประสบการณ์ส่วนตัวไปด้วย คนจะฟังเยอะกว่าตอนอื่นมาก

 

3. จงเป็นมนุษย์ ไม่ใช่ยอดมนุษย์

หากเรายกตัวเองเป็นฮีโร่ พูดถึงแต่ด้านดีๆ ไม่ว่าจะเป็นความสำเร็จ ทรัพย์สิน และเงินทอง ในแบบที่เกินจริง การโน้มน้าวอาจไม่สำเร็จนัก เพราะเรื่องเหล่านี้อาจห่างไกลและเข้าถึงผู้ฟังได้ยาก เผลอๆอาจทำให้คนฟังหมั่นไส้ เพราะฉะนั้นไม่ว่าจะเล่าเรื่องที่ประสบความสำเร็จหรือล้มเหลว ขอให้เล่าแบบคนธรรมดา ๆ เล่าด้วยความถ่อมตัว เนื้อหาจะจับใจผู้ฟังมากกว่า

 

4. ตอกย้ำถึงอุปสรรคที่เจอ

เรื่องราวที่ไม่มีความท้าทายยากจะทำให้คนสนใจ ลองคิดดูว่าถ้าแฮร์รี่ พอตเตอร์ ไม่ได้มีตัวร้ายอย่างโวลเดอมอร์ เรื่องราวคงไม่น่าติดตามขนาดนี้ ดังนั้นแทนที่จะกวาดเรื่องแย่ ๆ ซุกใต้พรม เราควรนำอุปสรรคและประสบการณ์มาแบ่งปันจะดีกว่า ผู้ฟังจะได้เชื่อมถึงเรามากขึ้น เพราะเราทุกคนต่างเป็นมนุษย์ที่ต้องฝ่าฟันกับอุปสรรคในชีวิตไม่ต่างกัน

 

กระทั่งคนเขียน แฮร์รี่ พอตเตอร์ อย่างเจ. เค. โรว์ลิง ถ้าไม่มีเรื่องเล่าของการเขียนต้นฉบับบนถุงแมคโดนัลด์ หรือการที่เธอเกือบจะเป็นคนไร้บ้าน รวมถึงเรื่องสุดดราม่าจากการถูกปฏิเสธครั้งแล้วครั้งเล่า

จากสำนักพิมพ์ เรื่องของเธอคงไม่น่าจดจำขนาดนี้

 

5. อย่าทําเรื่องง่ายให้เป็นเรื่องยาก

การสื่อสารของเราจะสมบูรณ์แบบขึ้น หากมันสั้น เรียบง่าย และได้ใจความ เพราะสมาธิของแต่ละคนมีจำกัด และการเพิ่มรายละเอียดที่ไม่จำเป็นจนยืดยาวอาจทำให้หลายๆคนหลุดโฟกัส คนเก่งต้องทำเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่าย ไม่ใช่กลับกันนะครับ

ไอน์สไตน์กล่าวว่า “ถ้าคุณไม่สามารถอธิบายอะไรให้เรียบง่ายได้ แปลว่าคุณยังไม่เข้าใจมันดีพอ”

 

6. ฝึกฝนก่อนเสมอ

ไม่ว่าจะเป็นการพูดในห้องประชุมหรือพูดคุยกับลูกค้า การนำเสนอของเราถือเป็นศิลปะรูปแบบหนึ่งที่ต้องฝึกฝน การฝึกฝนเท่านั้นที่จะช่วยให้

ผลลัพธ์ออกมาดีอย่างที่หวังไว้ ถ้าเป็นงานใหญ่จริง ผมแนะนำให้ลองอัดวิดีโอของตัวเองด้วยเป็นการช่วยฝึกที่ดีทีเดียว หากเป็นการพูดต่อหน้าคนจำนวนมากบนเวที การไปซ้อมบนเวทีจริงนั้นช่วยได้มาก

 

7. เล่าด้วยภาพ

การบรรยายให้ผู้คนเห็นภาพนั้นทรงพลังยิ่งกว่าการบอกเล่าเฉย ๆอยู่แล้ว แต่ในยุคปัจจุบันที่เวลาและสมาธิของผู้คนมีจำกัด การแสดงออกให้เห็นเลยผ่านภาพ เสียง หรือวิดีโอก็เป็นเครื่องมือสื่อสารที่ดี กรณีตัวอย่างที่หลายคนรู้จักกันดี น่าจะเป็นการเปิดตัวของแมคบุ๊กแอร์

 

ในปี 2008 ที่สตีฟ จอบส์ เปรียบเทียบความบางของแล็ปท็อปรุ่นใหม่นี้กับซองกระดาษสีน้ำตาลที่นิยมใช้ในออฟฟิศ แต่อีกกรณีตัวอย่างที่น่าสนใจที่ผมอยากพูดถึง คือเหตุการณ์ประท้วง Capitol Crawl

 

ช่วงปี 1990 ในสหรัฐอเมริกามีผู้พิการถึงยี่สิบห้าล้านคนที่พยายามผลักดันให้เกิดกฎหมายผู้พิการ เถียงกันในสภายาวนาน แต่กฎหมายก็ไม่ถูกบังคับใช้สักที แม้จริง ๆ แล้วจะมีการเรียกร้องมาตั้งแต่ปี 1978 ก็ตาม ปัญหาเรื่องความไม่เท่าเทียมจึงดำเนินมาเรื่อย ๆ ผู้พิการต้องใช้ชีวิตอย่างยากลำบาก โดยไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวก แม้แต่ขนส่งสาธารณะอย่างรถบัส

 

จนวันที่ 12 มีนาคม ปี 1990 กลุ่มผู้พิการจำนวนหนึ่งตัดสินใจละทิ้งวีลแชร์และอุปกรณ์ช่วยเหลืออื่น ๆ แล้วคลานด้วยมือและเท้าที่ยังใช้การได้ ขึ้นบันไดหน้าตึกแคปิตัล ในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. เพื่อแสดงให้เห็นความยากลำบากที่ผู้พิการต้องเผชิญ ซึ่งตึกแคปิตัลเป็นสัญลักษณ์ที่แสดงถึงความภาคภูมิใจของการเป็นประชาธิปไตยของสหรัฐอเมริกาในบรรดาผู้ประท้วงมีเด็กแปดขวบคนหนึ่งพยายามคลานขึ้นบันไดอย่างยากลำบาก นักข่าวในบริเวณนั้นบันทึกภาพไว้ และเมื่อสื่อเผยแพร่ภาพนี้ แม้จะไม่มีคำพูดใด ๆ ประกอบ คนจำนวนมากก็รู้สึกสงสารและสลดใจ จนเสียงการเรียกร้องดังขึ้นในสังคม กฎหมายเพื่อผู้พิการก็ผ่านการอนุมัติในที่สุด และผ่านรวดเร็วมาก ๆ ด้วย ทั้งที่ก่อนหน้านี้

 

ลากเรื่องนี้กันมาหลายปีอย่างที่เขาพูดจริง ๆ ว่า บางครั้ง “รูปเดียวสื่อสารดียิ่งกว่าคำพูดนับพันค่า”

 

เชื่อเถอะครับว่าถ้าเราเข้าถึงอารมณ์ของผู้คนได้ พวกเขาจะจดจ่อกับสารที่เราต้องการสื่อมากขึ้น จากนั้นการโน้มน้าวให้พวกเขาตัดสินอย่างที่เราต้องการจะไม่ใช่เรื่องยากเลย

 

มายา แองเจล เคยกล่าวว่า “ท้ายที่สุดแล้วผู้คนไม่ได้จดจำในสิ่งที่คุณทำหรือพูด แต่พวกเขาจะจดจำว่าคุณทำให้พวกเขารู้สึกอย่างไร”

 

ผมคิดว่าเรื่องนี้จริงที่สุดครับ