“เดินทางทีไร ชิงหลับก่อนทุกที” นั่งรถนาน ๆ แล้วชอบหลับ ไม่เคยได้ซึมซับบรรยากาศระหว่างการเดินทาง ต้องทำยังไง เมื่อความง่วงจู่โจมให้คอพับโดยไม่รู้ตัว

ในฐานะผู้โดยสาร  มักไม่มีสิ่งกระตุ้น ไม่มีภารกิจหรือหน้าที่ต้องทำ จึงทำให้สมองเข้าสู่สภาวะ “พักผ่อน” โดยอัตโนมัติ ขณะที่ “แรงสั่นสะเทือน” แบบซ้ำ ๆ บนพาหนะแต่ละชนิด อย่างเช่น การสั่นของรถ ความราบเรียบของรถไฟ หรือการลอยตัวเบา ๆ ของเครื่องบิน ส่งผลต่อระบบสมดุลในหู (Vestibular System) ทำให้ร่างกายเกิดความรู้สึกผ่อนคลายเหมือนกำลังถูกกล่อมให้หลับ  การที่สมองไม่ต้องตื่นตัวนัก จึงลดระดับความระแวดระวังลง จนทำให้สมองถือโอกาสชาร์จแบต ไปจนถึงสภาพแวดล้อมที่อาจชวนให้หลับ และวงจรชีวภาพจากการพักผ่อนไม่เพียงพอก่อนเดินทาง

ทำยังไงให้ไม่ต้องเผลอหลับ จะได้ไม่พลาด เรื่องราวดีดี “ระหว่างทาง”

1.กระตุกสมองให้ต้องมีเรื่องคิด  อย่างเช่น ฟังพอดแคสต์ที่มีเนื้อหาน่าสนใจ อย่างเรื่องสืบสวน หรือประวัติศาสตร์ บางคนเป็นสายหนัง สามารถดูหนังหรือซีรีส์ที่มีเนื้อหาตื่นเต้นไม่ชวนหลับได้ และหากเดินทางกับคนรู้จัก ให้คุยเล่นบ่อย ๆ ก่อนที่ความง่วงจะโจมตี หรือจะแชตกับเพื่อนผ่านโซเชียลก็ช่วยได้เช่นกัน

2.สะบัดอวัยวะ  ให้ขยับสะบัดร่างกายบ่อย ๆ ยืดเส้นยืดสาย เพราะการเคลื่อนไหวช่วยให้เลือดไหลเวียนดีและลดอาการง่วงได้ หรือเคี้ยวหมากฝรั่ง อมลูกอมรสเปรี้ยว ก็เป็นเทคนิคการกระตุ้นประสาทสัมผัสให้ตื่นตัวมากขึ้น เพื่อรักษาน้ำหนักของเปลือกตาไม่ให้ปิดลงมาง่ายเกินไป

3.เติมร่างกายให้พร้อมอย่างมีแบบแผน การดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน อย่างเช่น กาแฟ หรือชาเขียว เติมความสดชื่นสักหน่อย แต่ต้องใช้อย่าง “คนมีแผน” คือ ดื่มในปริมาณพอเหมาะ หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง เพราะจะทำให้พลังงานตกภายหลัง หลีกเลี่ยงอาหารมื้อหนัก เพราะ “หนังท้องตึง หนังตาหย่อน” การย่อยอาหารมาก ๆ จะทำให้รู้สึกง่วง ให้เลี่ยงอาหารจำพวกแป้งหนัก เลือกของว่างที่เบาและมีโปรตีนจะดีกว่า  ดื่มน้ำเป็นระยะให้เพียงพอ เพื่อเลี่ยงภาวะขาดน้ำที่ทำให้ร่างอ่อนล้า

4.ลองควบคุมสภาพแวดล้อมรอบตัว  “แสง” มีผลต่อนาฬิกาชีวิต ในการเดินทางที่เป็นช่วงกลางวัน การควบคุมแสงจึงช่วยให้ไม่ง่วงได้ อย่างเช่น แง้มม่านระหว่างเดินทางให้แสงธรรมชาติช่วยกดฮอร์โมนเมลาโทนินที่ควบคุมวงจรการนอนและตื่น หรือลองใช้หน้าจอมือถือในการกระตุ้นสายตาเป็นระยะ หากเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว ก็สามารถใช้ “เสียง” ในการปลุกโสตประสาทได้ อย่างเช่น เปิดเพลงจังหวะเร็ว จะร็อก หรือหมอลำซิ่งก็ได้ เอาที่บีตมัน ๆ ไว้ก่อน

5.ก่อนเดินทางเป็นเรื่องสำคัญ  การเตรียมตัวก่อนเดินทางให้ดี พยายามนอนให้ได้อย่างน้อย 7-9 ชั่วโมงก่อนวันเดินทาง และอย่ามั่นใจเกินไปว่าไม่จำเป็นต้องนอนเยอะ เพราะฉันสามารถ “เบิกตา” ได้ตลอดการเดินทาง เพราะร่างกายภายในอาจไม่ได้คิดเช่นนั้น  ก่อนเดินทาง ลองทบทวนเป้าหมายให้ชัดว่า ทำไมเราถึงออกเดินทางในครั้งนี้ เมื่อรู้ชัด ก็จะมีแรงจูงใจมากขึ้น เนื่องจากการมีเป้าหมายในใจช่วยให้ต้านความง่วงได้ดีขึ้น