จากยาแก้ปวดวัว สู่หายนะหมู่ เมื่อแร้งหาย คนตายเป็นแสน

สวัสดีครับพี่น้อง วันนี้ผมมีเรื่องโคตรจะเหลือเชื่อมาเล่าให้ฟังครับ มันคือเรื่องของยาแก้ปวด วัว นกแร้ง โรคพิษสุนัขบ้า และ... การตายของคนกว่าครึ่งล้านชีวิต! ฟังดูเหมือนไม่เกี่ยวกันเลยใช่มั้ยครับ? แต่ทุกอย่างมันเชื่อมโยงกันแบบไม่น่าเชื่อ และเกิดขึ้นจริงที่ประเทศอินเดีย!

ย้อนกลับไปช่วงกลางยุค 90 อินเดียเป็นประเทศที่มีนกแร้งอยู่เยอะมากครับ เยอะขนาดว่า บินทีนี่ฟ้าแทบมืด แค่แร้งพันธุ์ white-rumped vulture ตัวเดียวก็มีถึง 40 ล้านตัว เรียกได้ว่าเป็น "ทีมงานกำจัดซากสัตว์" ประจำชาติเลยก็ว่าได้ พวกมันจะคอยกินซากวัว ซากสัตว์ตายต่าง ๆ ภายในเวลาไม่กี่นาที ทำงานเร็วกว่ารถเก็บขยะอีกครับ

แต่แล้วอยู่ดี ๆ ประชากรนกแร้งก็หายไปแบบโคตรน่าตกใจ! หายไปถึง 90% บางพันธุ์อย่างแร้งหลังขาว (White-rumped vulture) หายไปเกือบ 99.9% จนเกือบสูญพันธุ์ ทั้ง ๆ ที่เมื่อก่อนมีอยู่เต็มประเทศ

หลายคนก็เริ่มสงสัยว่าเกิดอะไรขึ้น? ทำไมนกแร้งที่เคยเต็มฟ้า ถึงได้หายไปอย่างลึกลับแบบนี้?

ทีมนักวิจัยก็เริ่มออกตามหาคำตอบ จนสุดท้ายเจอว่า "ฆาตกรตัวจริง" ที่ฆ่านกแร้งทีละฝูงคือ "ยาแก้ปวดที่ชื่อว่า ไดโคลฟีแนค (Diclofenac)" ครับ!!

ใช่ครับ! ยาแก้ปวดธรรมดา ๆ นี่แหละ

มันเริ่มจากเกษตรกรใช่ยานี้รักษาอาการอักเสบให้กับวัว เพราะยาออกฤทธิ์เร็ว ราคาไม่แพง และใช้ง่าย (หลังหมดสิทธิบัตรในช่วงต้นยุค 90)

แต่ปัญหาคือ วัวที่กินยานี้เข้าไป แล้วตายลง พอมีซากวัวนอนแผ่กลางทุ่ง นกแร้งก็ลงมากินตามหน้าที่ของมัน ซึ่งดูเหมือนไม่มีอะไรผิดปกติใช่มั้ยครับ?

แต่หารู้ไม่ว่า ยาตัวนี้มันไม่สลายตัวในร่างวัว และเมื่อเข้าไปในกระเพาะแร้ง มันจะไปทำลายไตของแร้งอย่างรุนแรง จนทำให้เกิดไตวายเฉียบพลัน แล้วก็ตายครับ ตายแบบตายเรียบทั้งฝูง!

บางพื้นที่นี่ แค่เจอซากวัวไม่กี่ตัวที่มีสารตกค้าง พอแร้งลงมากินก็ตายหมดในวันเดียวกันเลยครับ

น่าเศร้าคือ แร้งไม่ใช่นกที่ขยายพันธุ์เร็ว ปีนึงออกไข่แค่ใบเดียว แถมดูแลลูกแบบรักมาก (พ่อลูกครึ่งดี ๆ นี่เอง) ดังนั้นเมื่อแร้งเริ่มตายแบบต่อเนื่อง มันจึงฟื้นตัวไม่ทันเลย

แล้วปัญหาใหญ่ก็เกิดขึ้น...

เมื่อไม่มีแร้งคอยจัดการซากสัตว์ ซากวัว ซากแพะที่ตายตามธรรมชาติก็เริ่มสะสม ส่งกลิ่นเหม็นตลบอบอวล และสัตว์ที่มาแทนที่ก็คือ “สุนัขจรจัด” ครับ! เพราะซากพวกนี้มันคือบุฟเฟ่ต์สำหรับพวกหมาจร

หมาจรเริ่มเพิ่มจำนวนขึ้นแบบทวีคูณ เพราะอาหารมีเหลือเฟือ ไม่ต้องแย่งกับแร้งอีกต่อไป

แต่รู้มั้ยครับว่าอะไรตามมา?

ใช่ครับ! โรคพิษสุนัขบ้า!

ในเวลาไม่กี่ปี อินเดียเจอกับการระบาดของโรคพิษสุนัขบ้าอย่างรุนแรง หมาจรเริ่มกัดคนมากขึ้น ผู้คนเริ่มตายจากการติดเชื้อ คนบางคนแค่เดินผ่านซากวัวเน่าที่มีหมากำลังกัดกิน แล้วเท้าไปสัมผัสน้ำเสีย ก็ยังติดเชื้อได้เลย!

จากแค่การใช้ยาแก้ปวดวัวผิดวิธี ทำให้นกแร้งหายไป และหมาจรยึดพื้นที่แทน จนทำให้เกิดการแพร่ระบาดของโรค และมีผู้เสียชีวิตไปกว่า 500,000 คน ภายในเวลาเพียง 5 ปีเท่านั้น!

จะบ้าเรอะ!! ครึ่งล้านชีวิตเลยนะครับ!

แล้วรู้มั้ยครับว่านกแร้งมันไม่ใช่นกธรรมดา ๆ นะ มันคือสัตว์ที่มี "กรดในกระเพาะที่โคตรแรง" แรงพอที่จะย่อยแบคทีเรียและไวรัสต่าง ๆ ได้เกือบหมด ไม่ว่าจะเป็น

• ซัลโมเนลลา (Salmonella)

• แอนแทรกซ์ (Anthrax)

• โรคพิษสุนัขบ้า

• บอทูลิซึม (Botulism)

ซึ่งสัตว์อื่นไม่มีระบบย่อยที่เจ๋งขนาดนี้ นี่แหละครับ แร้งคือเครื่องฟอกเชื้อตามธรรมชาติ!

พอไม่มีแร้ง สิ่งสกปรกก็สะสม เชื้อโรคกระจาย สัตว์อื่นรับช่วงต่อไม่ได้ มนุษย์ก็รับกรรมไปเต็ม ๆ

จนปี 2006 รัฐบาลอินเดียต้องออกมาประกาศแบนการใช้ไดโคลฟีแนคกับสัตว์โดยเด็ดขาด และเริ่มโครงการเพาะพันธุ์แร้งคืนสู่ธรรมชาติ แต่ถึงตอนนี้ ประชากรแร้งก็ยังไม่ฟื้นกลับมาเหมือนเดิมได้เลยครับ เพราะมันต้องใช้เวลานานมาก

เรื่องนี้มันสะท้อนอะไรกับเราหลายอย่างเลยครับ

1. ธรรมชาติมีสมดุลของมันอยู่แล้ว การที่มนุษย์เข้าไปเปลี่ยนแปลงอะไรเล็ก ๆ อาจสร้างผลกระทบใหญ่แบบไม่คาดคิดได้

2. สิ่งมีชีวิตทุกตัวมีหน้าที่ในระบบนิเวศ แม้แต่นกแร้งที่เราคิดว่าเป็นแค่สัตว์กินซาก ก็คือหนึ่งในนักรบตัวจริงที่ปกป้องมนุษย์จากเชื้อโรคร้าย

3. ความไม่รู้หรือประมาทในการใช้ยาแค่ตัวเดียว ก็สามารถกระทบชีวิตคนทั้งประเทศได้เลย

สุดท้ายนี้ ผมอยากฝากไว้ว่า...

โลกของเรามีเรื่องราวแบบนี้อีกเยอะมากครับ ที่เรามองข้ามไป แค่เรื่องนกแร้งตัวเดียว ทำให้คนตายครึ่งล้าน ใครจะไปเชื่อใช่มั้ยครับ?

อย่าประเมินสิ่งเล็ก ๆ ต่ำไป เพราะบางที... มันอาจเปลี่ยนโลกได้เลย!

ขอบคุณที่อ่านจนจบครับ ถ้าชอบเรื่องนี้ กดไลก์ในใจก็พอ ไม่ต้องแชร์ 555 แต่ถ้าอยากเล่าต่อให้เพื่อนฟัง ผมก็ไม่หวงนะครับ