“รักเดียว” ของเจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ กับสตรีผู้ซึ่งรัชกาลที่ 5 ทรงมีพระราชดำริว่า “ฉันไม่ชอบ”

สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 และสมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี ทรงเป็นพระราชโอรสผู้ได้รับการคาดหมายให้สืบสันตติวงศ์เป็นพระมหากษัตริย์แห่งกรุงสยามในกาลข้างหน้า แต่ด้วยพระชันษาที่ยังเยาว์และพระชนมายุที่สั้นเพียง 16 พรรษา จึงเสด็จสวรรคตลงเมื่อวันที่ 4 มกราคม พุทธศักราช 2437 ก่อนจะได้ทรงขึ้นครองราชย์

แม้พระชนมชีพจะสั้นนัก แต่ก็มีบันทึกไว้ว่า เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศทรงมีเรื่องราวความรักในช่วงวัยรุ่น ซึ่งเชื่อกันว่าเป็น “รักเดียว” ของพระองค์ บทความของคุณศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย ในนิตยสาร “ศิลปวัฒนธรรม” ฉบับกรกฎาคม พ.ศ. 2536 ได้กล่าวถึงสตรีผู้หนึ่ง ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นบุคคลเดียวที่พระองค์มีพระหฤทัยใฝ่ถึง แต่กลับเป็นบุคคลที่รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระราชดำริว่าไม่สมควรแก่สมาคม และไม่ทรงโปรดด้วยเหตุหลายประการ

จากพระราชหัตถเลขาหลายฉบับที่รัชกาลที่ 5 ทรงมีถึงข้าราชบริพารที่เกี่ยวข้อง เช่น พระยานรรัตนราชมานิต และเจ้าพระยาเทเวศรวงศ์วิวัฒน์ รวมถึงฉบับหนึ่งที่มีถึงสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชเอง ล้วนแสดงให้เห็นถึงพระราชหฤทัยที่ห่วงใยพระราชโอรสอย่างลึกซึ้ง ทั้งยังทรงวิตกต่อพฤติกรรมของสตรีผู้นี้ซึ่งถูกกล่าวว่า “ประพฤติลามก” และ “มีหนี้สินผูกพัน” อีกทั้งยังมีข่าวลือว่าเคยมีสามีมาแล้ว

รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระราชบัญชาอย่างหนักแน่นว่า ไม่ให้สมเด็จพระบรมฯ สมาคมกับสตรีผู้นี้อีก และได้ทรงกำชับพระอภิบาลและข้าราชการผู้ใกล้ชิดให้เฝ้าระวังอย่างเคร่งครัด พร้อมทั้งมีพระราชดำรัสคำสาปแช่ง หากละเลยต่อหน้าที่นี้ อาทิว่า “ถ้าให้ลูกพบกับหม่อม… ขอให้ถึงความพินาศฉิบหายด้วยสาสตราวุธ” เป็นต้น

พระราชดำรัสดังกล่าวมิได้เป็นเพียงคำหวงแหน แต่เป็นไปด้วยพระราชหฤทัยที่ห่วงใยพระราชโอรส ซึ่งกำลังเข้าสู่วัยหนุ่มที่เต็มไปด้วยความเปราะบางและอาจตกเป็นเหยื่อของผู้ไม่หวังดีได้ง่าย

ท้ายที่สุด เมื่อสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชทรงรับฟังและประพฤติปฏิบัติตามคำสั่งของพระบรมชนกนาถ รัชกาลที่ 5 ก็ทรงบรรเทาความกังวลพระทัย และมีพระราชหัตถเลขาตอบกลับในอีกสองวันถัดมาว่า

“ด้วยได้รับคำตอบวันนี้ พอแล้ว สิ้นวิตก อย่าให้เป็นที่ขุ่นมัวรำคาญในใจต่อไปอีกเลย…”

เรื่องราวนี้แม้จะไม่ปรากฏพระนามของสตรีผู้เป็นที่รักของเจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศไว้ในเอกสารหลักฐาน แต่ก็สะท้อนให้เห็นถึงความซับซ้อนของพระราชวงศ์ในด้านความรัก ความห่วงใยของพระราชบิดา และภาระหน้าที่ที่ต้องสละซึ่งความรู้สึกส่วนพระองค์ เพื่อประโยชน์แห่งราชอาณาจักร