หนี้ครัวเรือนไทยทะยานแตะระดับวิกฤติ: 88.4% ของ GDP กับภาพสะท้อนชีวิตที่ต้องวิ่งหนีหนี้

ประเทศไทยกำลังเผชิญกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจที่น่าเป็นห่วง เมื่อหนี้ครัวเรือนไทยพุ่งสูงถึง 88.4% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับที่สูงที่สุดแห่งหนึ่งของภูมิภาค และอาจกล่าวได้ว่า กำลังเข้าใกล้ภาวะวิกฤติ อย่างเงียบ ๆ

แม้ประชาชนจำนวนมากจะยังสามารถประกอบอาชีพ มีรายได้ ทำธุรกิจ หรือแม้กระทั่งขายของออนไลน์แล้วได้กำไร ทว่ารายได้เหล่านั้นกลับต้องถูกรีบนำไปใช้หนี้ จนไม่หลงเหลือไว้สำหรับออม หรือยกระดับคุณภาพชีวิต

หนึ่งในตัวชี้วัดที่สะท้อนสถานการณ์นี้ได้อย่างชัดเจน คือจำนวนของทรัพย์สินที่ใกล้จะถูกยึดเนื่องจากไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามกำหนด — ข้อมูลล่าสุดพบว่า รถยนต์กว่า 250,000 คัน อยู่ในสถานะ "ใกล้ถูกยึด" ขณะที่ รถจักรยานยนต์อีกกว่า 1 ล้านคัน ถูกจัดอยู่ในกลุ่มหนี้เสียแล้ว

นี่ไม่ใช่เรื่องของคนที่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยหรือไม่มีความรู้ทางการเงินเสมอไป ตรงกันข้าม คนจำนวนมาก มีความรู้ทางการเงิน มีการวางแผน มีความสามารถในการกู้เงิน และเริ่มต้นธุรกิจได้ดี เพียงแต่ต้องเผชิญกับ ต้นทุนชีวิตที่สูงเกินไป ไม่ว่าจะเป็นภาระหนี้จากการศึกษาของบุตร ค่ารักษาพยาบาล ค่าครองชีพที่สูงขึ้น หรือแม้กระทั่งหนี้เก่าที่ยังต้องตามชำระอยู่

หลายครอบครัวที่เคยหวังว่าการมีรถยนต์หรือมอเตอร์ไซค์จะช่วยสร้างรายได้ เช่น ขับรถส่งของ ส่งอาหาร หรือเดินทางค้าขาย กลับต้องกลายเป็นภาระ เมื่อรายรับไม่พอรายจ่าย จนต้องเผชิญความเสี่ยงที่จะสูญเสียทรัพย์สินชิ้นสำคัญที่ใช้ในการดำรงชีพ

หนี้ครัวเรือนระดับสูงไม่ได้สะท้อนเพียงแค่ความสามารถในการบริหารเงินของปัจเจกบุคคลเท่านั้น หากยังสะท้อนถึง โครงสร้างเศรษฐกิจที่ไม่เอื้อต่อการใช้ชีวิตอย่างมั่นคง ประชาชนต้องแบกรับความเสี่ยงทางเศรษฐกิจด้วยตัวเองมากเกินไป โดยขาดกลไกการสนับสนุนอย่างเป็นระบบจากภาครัฐหรือภาคสังคม

หากปล่อยให้ปัญหานี้ลุกลามต่อไปโดยไม่เร่งวางแนวทางแก้ไขอย่างจริงจัง ทั้งในระดับนโยบายและโครงสร้าง อาจนำไปสู่ วิกฤติหนี้ครัวเรือนที่กระทบต่อทั้งระบบเศรษฐกิจในวงกว้าง เพราะเมื่อประชาชนไม่สามารถใช้จ่ายได้อย่างเสรี ไม่สามารถลงทุนหรือบริโภคเพิ่ม เศรษฐกิจโดยรวมก็ย่อมชะลอตัวลงตามไปด้วย

ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อเช่นนี้ คำถามสำคัญไม่ใช่แค่ “ประชาชนจะบริหารหนี้ได้อย่างไร” แต่ยังรวมถึง “รัฐจะบริหารนโยบายเศรษฐกิจและสังคมอย่างไรให้ประชาชนมีโอกาสลืมตาอ้าปากได้จริง”