โศกนาฏกรรมแห่งสายน้ำ เรื่องราวของ พระนางเรือล่ม สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์

ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เกิดเหตุการณ์อันน่าเศร้าสลดที่ยังคงเป็นที่กล่าวขานมาจนถึงปัจจุบัน นั่นคือโศกนาฏกรรม "พระนางเรือล่ม" ซึ่งคร่าชีวิตสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรรณาภรณ์เพชรรัตน์ฯ พระราชธิดาในครรภ์

สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ ทรงเป็นพระเจ้าลูกเธอในรัชกาลที่ 4 ประสูติเมื่อ พ.ศ. 2403 ทรงมีพระสิริโฉมงดงามและพระสติปัญญาเฉลียวฉลาด เป็นที่โปรดปรานของรัชกาลที่ 5 อย่างยิ่ง ทรงได้รับสถาปนาเป็นพระอัครมเหสีพระองค์แรก และทรงแบ่งเบาพระราชภารกิจได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะการต้อนรับอาคันตุกะชาวต่างประเทศ เนื่องจากทรงตรัสภาษาอังกฤษได้อย่างคล่องแคล่ว

ในปี พ.ศ. 2423 รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระราชประสงค์จะเสด็จประพาสพระราชวังบางปะอินทางเรือ โดยในวันที่ 31 พฤษภาคม 2423 ขบวนเรือได้เคลื่อนออกจากท่าราชวรดิฐ มุ่งหน้าสู่บางปะอิน เรือพระประเทียบของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ ซึ่งทรงพระครรภ์ 5 เดือน และประทับพร้อมพระราชธิดา ได้เกิดอุบัติเหตุชนกับเรืออีกลำบริเวณ บางพูด (มิใช่วัดกู้ตามที่เข้าใจผิดกันบ่อยครั้ง) ด้วยความประมาทในการเดินเรือและการที่เรือปานมารุเร่งเครื่องเพื่อแซง ทำให้เกิดการปะทะกันอย่างจัง

เรือพระประเทียบโคลงเคลงอย่างรุนแรงและจมลงอย่างรวดเร็ว แม้สมเด็จพระนางเจ้าจะทรงว่ายน้ำแข็ง แต่ด้วยความห่วงใยพระราชธิดาที่พลัดจากพระหัตถ์ไป ทำให้พระองค์ไม่เสด็จออกจากเก๋งเรือ ทรงพยายามค้นหาพระราชธิดาอยู่ภายในเก๋งเรือจนหมดพระกำลังและสิ้นพระชนม์ในที่สุด พร้อมด้วยพระราชธิดาและพระพี่เลี้ยงอีกหนึ่งคน

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโศกเศร้าเสียพระทัยอย่างแสนสาหัส ทรงเก็บพระองค์อยู่แต่ในพระที่นั่ง และทรงพระกันแสงรำพันถึงสมเด็จพระนางเจ้าอยู่เสมอ

หลังเหตุการณ์ มีการสอบสวนผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์ทั้งหมด และพบว่า พระยามหามนตรี ผู้ดูแลขบวนเรือ มีความผิดฐานไม่สามารถกู้สถานการณ์ได้ทันท่วงที และห้ามชาวบ้านเข้าช่วยเหลือโดยอ้าง กฎมณเฑียรบาล ทำให้ถูกปลดออกจากราชการและจำคุก 3 ปี อย่างไรก็ตาม รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระกรุณาธิคุณให้กลับเข้ารับราชการอีกครั้ง

ข่าวลือเกี่ยวกับการกลั่นแกล้งทางการเมือง หรือการเก็บพระศพไว้นานถึง 10 ปีนั้น ไม่เป็นความจริง การถวายพระเพลิงพระศพจัดขึ้นในปี พ.ศ. 2424 ณ ท้องสนามหลวง

เพื่อระลึกถึงสมเด็จพระนางเจ้า รัชกาลที่ 5 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระราชานุสรณ์ขึ้นหลายแห่งในสถานที่ที่ทรงโปรดปราน อาทิ พระราชานุสาวรีย์ ณ น้ำตกพลิ้ว จันทบุรี, สวนสราญรมย์, และ พระราชวังบางปะอิน นอกจากนี้ยังมีการสร้าง โรงเรียนสุนันทาลัย (ปัจจุบันคือโรงเรียนราชินี) และ วังสวนสุนันทา (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา) ซึ่งแสดงถึงพระเมตตาและพระราชานุสรณ์แห่งความรักที่ยังคงอยู่มาจนถึงปัจจุบัน

โศกนาฏกรรมครั้งนี้แม้จะสร้างความเศร้าสลด แต่เรื่องราวของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ยังคงเป็นสัญลักษณ์ของความรักอันยิ่งใหญ่ และยังคงมีการสักการะอนุสรณ์สถานของพระองค์อย่างต่อเนื่องจนถึงทุกวันนี้