ภาพสลักหินต้าจู๋ (Dazu Rock Carvings)

ภาพสลักหินต้าจู๋ (จีน: 大足石刻; พินอิน: Dàzú Shíkè) เป็นชุดประติมากรรมและภาพสลักหินทางศาสนาในประเทศจีน ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโก ตั้งอยู่ในเขตต้าจู๋ นครฉงชิ่ง ประเทศจีน ภาพสลักเหล่านี้มีอายุย้อนกลับไปได้ไกลถึงศตวรรษที่ 7 โดยแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลและความเชื่อของพุทธศาสนา ขงจื้อ และเต๋า บางส่วนเป็นศาลเจ้าที่เจาะเข้าไปในถ้ำหินตามรูปแบบของพุทธศิลป์จีนดั้งเดิม ขณะที่อีกหลายแห่งเป็นภาพสลักนูนต่ำนูนสูงบนหน้าผาหินกลางแจ้ง

ภาพสลักหินต้าจู๋ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกในปี ค.ศ. 1999 โดยประกอบด้วยแหล่งที่ได้รับการคุ้มครอง 75 แห่ง ซึ่งมีรูปสลักรวมกันประมาณ 50,000 ชิ้น พร้อมด้วยอักษรจีนมากกว่า 100,000 ตัวในรูปแบบของจารึกและคำอธิบาย แหล่งภาพสลักเหล่านี้ตั้งอยู่ตามเนินเขาสูงชันในเขตต้าจู๋ ห่างจากเขตตัวเมืองฉงชิ่งไปทางตะวันตกประมาณ 165 กิโลเมตร โดยจุดเด่นของแหล่งภาพสลักหินอยู่ที่ภูเขาเป่าเติง (Baoding) และภูเขาเป่ยซาน (Beishan)

คำอธิบาย

ภาพสลักหินต้าจู๋ประกอบด้วย 5 แหล่งหลักในเขตต้าจู๋ นครฉงชิ่ง ได้แก่ เป่ยซาน (ภูเขาทิศเหนือ), เป่าเติงซาน (ภูเขาเป่าเติง), หนานซาน (ภูเขาทิศใต้), ซื่อจ้วนซาน (ภูเขาซื่อจ้วน) และชื่อเหมินซาน (ภูเขาชื่อเหมิน)

- เป่ยซาน (ภูเขาทิศเหนือ) มีภาพสลักหิน 2 กลุ่มที่สลักอยู่บนหน้าผาที่ยาวประมาณ 300 เมตร มีอายุระหว่างศตวรรษที่ 9 ถึง 12 โดยเนื้อหาส่วนใหญ่แสดงธีมของพุทธตันตระและลัทธิเต๋า

- เป่าเติงซาน (ภูเขาเป่าเติง) มีภาพสลักอยู่ในหุบเขารูปตัวยู ใกล้กับศาลายืนยาว (Longevity Pavilion) ซึ่งมีอายุอยู่ในช่วงศตวรรษที่ 12 และ 13 ความยาวของภาพสลักรวมประมาณ 500 เมตร แสดงถึงแนวคิดพุทธตันตระและชีวิตทางโลก

- หนานซาน (ภูเขาทิศใต้) มีภาพสลักที่สร้างขึ้นในสมัยราชวงศ์ซ่ง (Song) ในช่วงรัชสมัยจักรพรรดิเส้าซิง (Shao Xing) โดยเน้นลัทธิเต๋า และมีศิลาจารึกบันทึกประวัติศาสตร์ของมณฑลเสฉวนหลังการรุกรานของมองโกลในศตวรรษที่ 13

- ซื่อจ้วนซาน (ภูเขาซื่อจ้วน) มีภาพสลักตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 12 ซึ่งโดดเด่นด้วยการผสมผสานของลัทธิเต๋า ขงจื้อ และพุทธศาสนา โดยรูปสลักสำคัญที่สุดเชื่อกันว่าเป็นผลงานของเหวิน เว่ยเจี้ยน (Wen Weijian) ประติมากรชื่อดังแห่งยุคนั้น

- ชื่อเหมินซาน (ภูเขาชื่อเหมิน) มีภาพสลักตั้งแต่ศตวรรษที่ 12 โดยรวมถึงรูปสลักของหยกฮ่องเต้ (Jade Emperor) และเทพเจ้าหลายองค์

ประวัติ

เทคนิคการสลักหิน อาจมีต้นกำเนิดมาจากอินเดียโบราณ ภาพสลักชุดแรกเริ่มขึ้นในปี ค.ศ. 650 ช่วงต้นราชวงศ์ถัง (Tang) แต่ช่วงเวลาหลักในการสร้างเริ่มต้นในปลายศตวรรษที่ 9 โดยเหว่ย จวินจิ่ง (Wei Junjing) ข้าหลวงแห่งฉางโจวเป็นผู้ริเริ่มงานสลักบนภูเขาเป่ยซาน ต่อมาในยุคหลังการล่มสลายของราชวงศ์ถัง ในช่วงห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร (ค.ศ. 907–965) ได้มีขุนนาง พระภิกษุ แม่ชี และชาวบ้านเข้าร่วมสร้างภาพสลักเพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง

ในศตวรรษที่ 12 สมัยราชวงศ์ซ่ง พระภิกษุชื่อเจ้า จื้อเฟิง (Zhao Zhifeng) ได้อุทิศตนถึง 70 ปีเพื่อสร้างประติมากรรมอันวิจิตรงดงามบนภูเขาเป่าเติง ซึ่งแตกต่างจากแหล่งสลักหินอื่น ๆ ตรงที่ภาพสลักต้าจู๋มีการนำเสนอเนื้อหาทั้งสามศาสนาใหญ่ของจีน ได้แก่ พุทธ เต๋า และขงจื้อ

ภาพสลักเหล่านี้ เคยถูกปิดไม่ให้เข้าชมอยู่หลายปี ก่อนจะเปิดให้ชาวจีนเข้าชมในปี ค.ศ. 1961 และเปิดให้นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติในปี ค.ศ. 1980 โดยก่อนปี ค.ศ. 1975 เส้นทางจากตัวเมืองต้าจู๋ไปยังกลุ่มภาพสลักหลักยังเป็นเพียงทางโคลนเท่านั้น

ยูเนสโก ได้ประกาศให้ภาพสลักหินต้าจู๋เป็นมรดกโลก ในปี ค.ศ. 1999 โดยให้เหตุผลว่า “…ด้วยคุณค่าทางศิลปะ ความหลากหลายของเนื้อหาทั้งด้านศาสนาและทางโลก อีกทั้งยังสะท้อนให้เห็นถึงชีวิตประจำวันของชาวจีนในยุคนั้นได้อย่างยอดเยี่ยม รวมทั้งแสดงให้เห็นถึงการผสมผสานอย่างกลมกลืนระหว่างพุทธศาสนา ลัทธิเต๋า และลัทธิขงจื้อ”