สว. มีไว้เพื่ออะไร ไทยเริ่มมีเมื่อไหร สูงศักดิ์อย่างไร

สว. หรอืวุฒิสภาไทย ชื่อเดิมคือ พฤฒสภา เป็นสภาสูงในรัฐสภาไทยคู่กับสภาผู้แทนราษฎรไทยซึ่งเป็นสภาล่าง ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 วุฒิสภามีวาระคราวละ 5 ปี ใช้ห้องประชุมวุฒิสภา (ห้องประชุมพระจันทรา) สัปปายะสภาสถาน เป็นที่ประชุม

1. วุฒิสภา เป็นหนึ่งในสองสภาของระบบรัฐสภาแบบสองสภา  ซึ่งมีหน้าที่หลักคือการกลั่นกรองกฎหมาย ตรวจสอบการทำงานของรัฐบาล และถ่วงดุลอำนาจกับสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.)

2. วุฒิสภา ประกอบด้วย สมาชิกซึ่งราษฎรเลือกตั้งจำนวน 200 คน ตามวิธีแบ่งเขตเลือกตั้ง โดยใช้เขตจังหวัดเป็นเขตเลือกตั้ง มีหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาเป็นไปตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2541 มีกำหนดวาระคราวละ 6 ปีนับแต่วันเลือกตั้ง

3. มีอำนาจหน้าที่ในการกลั่นกรองกฎหมาย ควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน โดยตั้งกระทู้ถามรัฐมนตรี หรือเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อให้รัฐมนตรีแถลงข้อเท็จจริงหรือชี้แจงปัญหาโดยไม่มีการลงมติ และมีหน้าที่อื่นตามที่รัฐธรรมนูญบัญญัติ

-กลั่นกรองกฎหมาย: ตรวจสอบร่างกฎหมายที่ผ่านจาก ส.ส. ว่ามีความเหมาะสมหรือไม่

-ตรวจสอบและถ่วงดุลรัฐบาล: มีอำนาจเรียกเจ้าหน้าที่รัฐมาให้ข้อมูล ตรวจสอบนโยบายหรือการใช้งบประมาณ

-ใหห้ความเห็นชอบในบางกรณีสำคัญ: เช่น การแต่งตั้งบุคคลในองค์กรอิสระ หรือวินิจฉัยกรณีขัดรัฐธรรมนูญ

-มีบทบาทในการเลือกนายกรัฐมนตรี (เฉพาะบางประเทศ/บางช่วงเวลา เช่น ไทยในปัจจุบัน)

4. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 ได้บัญญัติให้วุฒิสภามีอำนาจหน้าที่โดยเฉพาะอีกหลายประการ คือ การพิจารณาเลือก แต่งตั้ง ให้คำแนะนำ หรือให้ความเห็นชอบให้บุคคลดำรงตำแหน่งต่าง ๆ คือ....

-การสรรหาและการเลือกประธานกรรมการและกรรมการการเลือกตั้ง
-ถวายคำแนะนำต่อพระมหากษัตริย์ในการแต่งตั้งผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภา และการแต่งตั้งคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
-การสรรหาและการเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ประธานศาลรัฐธรรมนูญ และถวายคำแนะนำต่อพระมหากษัตริย์ เพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง
-เลือกกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 2 คน ซึ่งไม่เป็นหรือเคยเป็นข้าราชการตุลาการ เป็นกรรมการในคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม
-ให้ความเห็นชอบในการแต่งตั้งผู้ทรงคุณวุฒิสาขานิติศาสตร์และผู้ทรงคุณวุฒิในการบริหารราชการแผ่นดินให้เป็นตุลาการในศาลปกครอง-สูงสุด จำนวนไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 ของจำนวนตุลาการในศาลปกครองสูงสุดทั้งหมดและให้ความเห็นชอบในการแต่งตั้งประธานศาลปกครองสูงสุด และเลือกกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ 2 คน ในคณะกรรมการตุลาการศาลปกครอง
-ถวายคำแนะนำต่อพระ มหา ก ษั ตริย์ในการแต่งตั้งคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ และการแต่งตั้งเลขาธิการคณะ-กรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ
-ถวายคำแนะนำต่อพร ะม หาก ษัต ริย์ในการแต่งตั้งประธานกรรมการและกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน และผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน

ประเทศไทยเริ่มมี ส.ว. เมื่อไหร่?

ประเทศไทย เริ่มมี วุฒิสภา ครั้งแรกใน รัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2489 (หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475)ต่อมา ส.ว. ของไทยถูกปรับเปลี่ยนหลายครั้งในแต่ละรัฐธรรมนูญ ทั้งแบบ มาจากการเลือกตั้ง และ การแต่งตั้ง ในรัฐธรรมนูญปัจจุบัน พ.ศ. 2560 ส.ว. จำนวน 250 คนมาจาก การแต่งตั้งโดย คสช. และมีอำนาจร่วมเลือกนายกรัฐมนตรี

และในรัฐธรรมนูญ 2560 กำหนดหลักการที่มาและจำนวนวุฒิสภาตามบทบัญญัติหลัก โดยให้ ส.ว.มีจำนวน 200 คน  วาระดำรงตำแหน่งคราวละห้าปี

ซึ่งจะเริ่มนับอายุตั้งแต่วันที่กรรมการเลือกตั้ง (กกต.) ประกาศผล มีที่มาจากการที่ผู้สมัครตามแต่ละกลุ่มอาชีพ “เลือกกันเอง” โดยบุคคลที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ประสบการณ์ อาชีพ ลักษณะหรือประโยชน์ร่วมกัน ทำงานหรือเคยทำงานด้านต่างๆ ที่หลากหลายของสังคม

และนี่คือที่มา ของ สภาสูง  ซึ่งเป็นชื่อเรียกสภานิติบัญญัติสภาหนึ่ง บางประเทศอาจมีสภานิติบัญญัติสองสภาประกอบกันเป็นรัฐสภา อีกสภาหนึ่งเรียก สภาล่าง

ซึ่งบางประเทศอาจมีแต่สภาล่างทำหน้าที่สภานิติบัญญัติ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับการกำหนดขององค์อธิปัตย์ในประเทศนั้น ๆ สำหรับประเทศไทยมีสองสภา สภาสูงเรียก วุฒิสภา สภาล่างเรียก สภาผู้แทนราษฎร ทั้งสองสภารวมกันเรียกว่า รัฐสภา

-----------------------------------

ประเทศไหนมี ส.ว. บ้าง?
หลายประเทศทั่วโลกมีวุฒิสภาในระบบรัฐสภาแบบสองสภา เช่น:

ประเทศ                             ชื่อวุฒิสภา                       วิธีได้มา
สหรัฐอเมริกา                        Senate                     มาจากการเลือกตั้ง
ญี่ปุ่น                          House of Councillors         เลือกตั้งบางส่วน
ฝรั่งเศส                                Sénat                แต่งตั้งจากเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น
ออสเตรเลีย                           Senate                   มาจากการเลือกตั้ง 
แคนาดา                               Senate                แต่งตั้งโดยนายกรัฐมนตรี
อินเดีย                              Rajya Sabha            แต่งตั้งโดยเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น
เยอรมนี                              Bundesrat               แต่งตั้งจากรัฐบาลของรัฐ
ไทย                                     วุฒิสภา                      แต่งตั้งทั้งหมด (ปี 2560)