พระภิกษุต้องเสียภาษีหรือไม่

 

ในสังคมไทย "พระภิกษุสงฆ์" ถือเป็นผู้ปฏิบัติตามหลักพระธรรมวินัย มีบทบาทสำคัญในด้านศาสนา ศีลธรรม และจิตใจของพุทธศาสนิกชน อย่างไรก็ตาม ในทางกฎหมาย โดยเฉพาะในบริบทของประมวลรัษฎากร พระภิกษุถือเป็น "บุคคลธรรมดา" ตามกฎหมายเช่นเดียวกับพลเมืองทั่วไป ดังนั้นจึงอยู่ภายใต้บังคับแห่งกฎหมายภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เว้นแต่ในกรณีที่มีข้อยกเว้นโดยชัดแจ้ง

 

พระภิกษุเสียภาษีหรือไม่?

 

คำตอบคือ "เสีย" หากมีรายได้ที่เข้าข่ายต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ตามที่กำหนดไว้ในประมวลรัษฎากร แต่ในขณะเดียวกัน พระภิกษุก็ได้รับสิทธิยกเว้นภาษีในบางประเภทของรายได้ โดยสามารถแบ่งรายได้ออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้

 

รายได้ที่พระภิกษุได้รับการยกเว้นภาษี

 

1. เงินบริจาคของญาติโยม

ได้แก่ เงินหรือปัจจัยที่ญาติโยมถวายให้โดยสมัครใจเพื่ออุปถัมภ์การดำรงชีวิต เช่น

 

ปัจจัยที่ถวายใส่บาตร

 

เงินซองทำบุญในโอกาสต่างๆ (เช่น งานวันเกิด งานบวช งานทำบุญบ้าน ฯลฯ)

 

ทรัพย์สินอื่นที่ถวายโดยมีเจตนาเพื่อพระภิกษุใช้เป็นการส่วนตัวในวิถีแห่งสมณเพศ

 

2. นิตยภัต

คือเงินที่ได้รับจากตำแหน่งทางคณะสงฆ์ หรือเงินเดือนประจำจากวัด/หน่วยงานทางศาสนา เช่น

 

เงินประจำตำแหน่งเจ้าคณะ

 

ค่าตอบแทนจากการดำรงตำแหน่งฝ่ายปกครองของสงฆ์ตามลำดับชั้น

 

รายได้ในทั้ง 2 กลุ่มนี้ กรมสรรพากรถือว่า ได้รับการยกเว้นภาษี ไม่ต้องนำมาคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

 

รายได้ที่พระภิกษุต้องเสียภาษี

 

หากพระภิกษุมี เงินได้พึงประเมิน นอกเหนือจาก 2 กลุ่มที่ได้รับการยกเว้น เช่น

 

รายได้จากการสอนพิเศษ รับค่าตอบแทนเป็นเงิน

 

การเขียนหนังสือ รับค่าลิขสิทธิ์

 

รายได้จากการบริหารจัดการทรัพย์สิน เช่น ค่าเช่าที่ดิน อาคาร

 

ดอกเบี้ยเงินฝากธนาคาร หากเกินวงเงินที่กฎหมายให้ยกเว้น

 

รายได้จากการเป็นกรรมการในหน่วยงานต่างๆ หรือเป็นที่ปรึกษาองค์กรเอกชน

 

รายได้เหล่านี้ ถือเป็นเงินได้พึงประเมินที่ต้องเสียภาษี เช่นเดียวกับบุคคลทั่วไป หากมีรายได้เกินเกณฑ์ขั้นต่ำที่กฎหมายกำหนด

 

บทสรุป

 

พระภิกษุในฐานะพลเมืองภายใต้กฎหมายไทย มีหน้าที่ต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาหากมีรายได้ที่อยู่นอกเหนือจากเงินบริจาคและนิตยภัต โดยหลักเกณฑ์และวิธีการคำนวณภาษีจะเหมือนกับประชาชนทั่วไป

 

การมีรายได้จากกิจกรรมนอกเหนือจากกิจของสมณเพศ ไม่ได้เป็นข้อยกเว้นโดยอัตโนมัติ หากมีรายได้ตามประเภทที่กฎหมายกำหนด เช่น ค่าตอบแทนจากการให้บริการ หรือรายได้จากทรัพย์สิน พระภิกษุก็มีหน้าที่ต้องยื่นแบบภาษีและเสียภาษีตามกฎหมายเช่นเดียวกับบุคคลทั่วไป

 

ข้อเสนอแนะ

 

เพื่อความถูกต้องและไม่เป็นภาระแก่พระภิกษุผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีแนวทางในการชี้แจงให้วัดหรือพระภิกษุเข้าใจสิทธิ หน้าที่ และแนวทางการเสียภาษีอย่างเหมาะสม ขณะเดียวกันก็ควรให้ความเป็นธรรมในการพิจารณาลักษณะของรายได้ว่ามีวัตถุประสงค์เพื่อบรรพชาสมณธรรม หรือเพื่อกิจอื่นใดซึ่งอาจอยู่นอกเหนือจากกรอบของการยกเว้นภาษี