วิธีการตรวจสอบว่า คุณอาจจะอยู่ใน “ภาวะอ้วนลงพุง”

ภาวะอ้วนลงพุง เป็นภาวะที่ระบบการเผาผลาญพลังงานผิดปกติ ทำให้มีไขมันสะสมในช่องท้อง หรือ อวัยวะในช่องท้องมากเกินไป ส่งผลให้มีหน้าท้องยื่นออกมา

ภาวะอ้วนลงพุงไม่ได้พบในเฉพาะคนอ้วนเท่านั้น แม้ว่าน้ำหนักตัวจะอยู่ในเกณฑ์ปกติก็สามารถเกิดภาวะอ้วนลงพุงได้

อาการอ้วนลงพุงในประเทศไทย ประชากรอายุมากกว่าหรือเท่ากับ 35 ปี จำนวน 5,091 ราย พบประมาณร้อยละ 21.9 (NCEP ATP III) พบว่าเพศหญิงมีกลุ่มอาการอ้วนลงพุงมากกว่าเพศชายโดยเฉพาะในผู้สูงอายุ และ ความผิดปกติที่พบบ่อยสุด คือ ไขมันดี (HDL) ต่ำ

สาเหตุของภาวะอ้วนลงพุง

1.การกินอาหารที่มีพลังงานสูงเกินความต้องการของร่างกาย 

2.ขาดการออกกำลังกาย เช่น ไม่มีเวลาออกกำลังกาย

3.พฤติกรรมทำงานใช้กำลังกาย ร่างกายไม่พร้อม อดนอน

4.กรรมพันธุ์   

5.ยาที่ทำให้น้ำหนักขึ้น เช่น ยาจิตเวช ยากันชัก อินซูลิน สเตียรอยด์ 

6.โรคต่อมไร้ท่อ เช่น โรคถุงน้ำในรังไข่ กลุ่มอาการคุชชิ่ง

7.ภาวะฮอร์โมนไทรอยด์ต่ำ

วิธีการตรวจสอบว่า เป็นภาวะอ้วนลงพุงหรือไม่?

ให้คำนวณหาค่าดัชนีมวลกาย หรือ ค่า BMI ซึ่งมีวิธีคำนวณดังนี้

นำน้ำหนักเป็นกิโลกรัม หารด้วย ส่วนสูงเป็นเมตรยกกำลังสอง หรือ BMI = น้ำหนัก(kg) ÷ ส่วนสูง (m)2

-หากผลออกมาน้อยกว่า 18.5 นั่นแปลว่า น้ำหนักน้อยกว่ามาตรฐาน

-หากผลออกมา 18.5 – 22.9 นั่นแปลว่า น้ำหนักตัวอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

-หากผลออกมา 23 – 24.9 นั่นแปลว่า น้ำหนักตัวเกินมาตรฐาน

-หากผลออกมา 25 – 29.9 นั่นแปลว่า อ้วนระดับ 1

-หากผลออกมา มากกว่าหรือเท่ากับ 30 นั่นแปลว่า อ้วนระดับ 2

ยกตัวอย่าง ส่วนสูง 165 เซนติเมตร น้ำหนัก 65 กิโลกรัม

65 (kg) ÷ 1.65*1.65 (m)2 = 23.88 กิโลกรัม/เมตร2 อยู่ในเกณฑ์น้ำหนักเกิน

น้ำหนักตัวอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานของ “ผู้ชาย” ที่รูปร่างสมส่วน ค่า BMI จะอยู่ที่ 22–23

น้ำหนักตัวอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานของ “ผู้หญิง” ที่รูปร่างสมส่วน ค่า BMI จะอยู่ที่ 19–20

แม้ว่าค่า BMI จะอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่หากมีเส้นรอบเอวที่มากเกิน มีความเป็นไปได้ว่ามีไขมันสะสมที่ช่องท้องหรืออวัยวะภายในช่องท้องมากเกินไป อาจเรียกอีกอย่างว่า ภาวะอ้วนลงพุง จึงมีวิธีการวัดเส้นรอบเอวดังนี้

-ท่าทางอยู่ในลักษณะการยืน

-ใช้สายวัด วัดบริเวณรอบสะดือให้ขนานกับพื้น

-หายใจปกติ ไม่แขม่วท้อง สายรัดต้องไม่แน่นจนเกินไป

“ผู้ชาย” ควรมีรอบเอวไม่เกิน 90 ซม. หรือ 35.4 นิ้ว

“ผู้หญิง” ควรมีรอบเอวไม่เกิน 80 ซม. หรือ 31.5 นิ้ว

อย่างไรก็ตาม การวัดค่า BMI เป็นการคัดกรองคร่าว ๆ เท่านั้น ควรจะตรวจมวลกล้ามเนื้อและสัดส่วนไขมันเพิ่มเติม

ภาวะอ้วนลงพุงรักษาได้โดย

1.หันมาออกกำลังกายอย่างน้อยวันละ 30 นาที

2.ไม่ควรงดอาหารมื้อเช้า กินอาหารให้ครบ 5 หมู่ เน้นผัก ผลไม้ กินโปรตีนให้เพียงพอ โดยคนต้องการโปรตีนอย่างน้อยวันละ 1 กรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม

3.ควบคุมอาหารที่มีแคลอรี่สูง ลดแป้ง

4.ลดอาหารที่มีรสเค็มจัด หวานจัด ดื่มน้ำเปล่าแทนน้ำหวาน

5.พักผ่อนให้เพียงพอ

6.ลด ละ เลิก การดื่มแอลกอฮอล์

การตระหนักรู้ ดูแลตนเองให้ห่างไกลจากโรคอ้วน คือ สิ่งสำคัญเพราะไม่ใช่แค่ตัวเลขบนตราชั่ง แต่คือการมีสุขภาพดีในระยะยาว เพียงแค่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน ออกกำลังกาย พักผ่อนให้เพียงพอ ก็จะช่วยให้ห่างไกลจากภาวะอ้วนลงพุงได้