ของไม่กินรู้เน่า ของไม่เล่ารู้ลืม ศักดิ์ตัวละครโขน

"ของไม่กินรู้เน่า ของไม่เล่ารู้ลืม" บทที่ 2 ศักดิ์ของตัวละครโขน (1)

จากที่ข้าพเจ้าเห็นการแสดงหลายชุดทั้งของไทยทั้งของเขมรมีการแต่งตัวที่ต่างกันแม้จะเป็นตัวละครเดียวกัน ทำให้อยากเล่าสู่กันฟังว่า ตัวละครก็มีระดับขั้น มีชั้น มีศักดิ์ที่ต่างกัน การเลือกใช้ศิราภรณ์หรือเครื่องประดับศรีษะจึงเป็นเรื่องสำคัญ

ข้าพเจ้าคิดอยู่นานว่าจะลงโพสลักษณะแบบที่กระทำอยู่นี่ดีมั่ย เพราะใจหนึ่งก็กลัวเขมรจะเอามาเคลมอะไรๆอีก...แต่คิดอีกแง่หากเพื่อนๆน้องๆลูกๆเอาความรู้ที่เอามาแชร์นี้ไปต่อยอดและเกิดประโยชน์กับวงการนาฏศิลปไทยได้บ้าง...ข้าพเจ้าก็คิดว่ามันคุ้มในการส่งต่อความรู้ดีกว่าจะให้มันตายไปกับตัวเราแล้วลูกหลานกลายเป็นไร้ราก

กลับมาที่เรื่องศักดิ์ของตัวละครต่อ..ในการแสดงทั้งโขนและละคร(ทั้งละครนอกละครใน)เราจะดูว่าใครใหญ่ใครยศสูงดูจากศิราภรณ์-เครื่องหัว-มงกุฏ-ชฎา-รัดเกล้า-ฯลฯ

ตัวละครฝั่งชาย(ตัวพระ-ยักษ์-ลิง-ตัวประกอบชายอื่นๆ)หากเป็นพระยานั่งเมือง(หมายถึงเจ้าเมือง)เทวดาชั้นสูงจะใส่มงกุฏทั้งนั้น สั้นสูงสุดจะเป็นยอดชัย คือยอดแหลมๆนั่นแหละ พอยศต่ำลงมาก็จะใส่พวกเทริด(มงกุฏที่ยอดเตี้ยๆ) ต่ำลงมาอีกก็ไม่มีมงกุฏเหลือแค่เกี้ยวรัดหัวอย่างลิงก็พวก18มงกุฏเช่นหนุมาน พวกยักษ์ก็เหลือแค่กระบังหน้า...หากใส่เครื่องหัวเหมือนกันก็ดูว่าใครใหญ่กว่าสำคัญกว่าที่ความละเอียดวิจิตรการตาในการทำเช่นใส่ปันจุเหร็ดเหมือนกันอันที่ทำได้ละเอียดกว่าสวยกว่าก็ยศสูงกว่า เป็นต้น

ตัวละครฝั่งสตรี..อันนี้แหละที่ทำให้เวลาดูการแสดงของไทยแล้วพอเทียบกับของเขมรแล้วรู้เลยว่าครูให้ความรู้แต่ลูกศิษย์รับได้ไม่หมด(เพราะข้าพเจ้าเชื่อว่าครูบาอาจารย์ลองได้สอนท่านก็คงจะสอนจนสุดภูมิท่านนั่นแหละ และนี่คือสิ่งที่ข้าพเจ้าเห็นว่าเป็นน้ำใจของครูบาอารย์ทุกท่านที่เราควรยกไว้เหนือเศียรไม่ต่างจากพ่อแม่ ซึ่งข้าพเจ้าเชื่อว่าใครดูถูกครูบาอาจารย์ตัวเองมันจะเจริญลงฮวบๆเองนั่นแหละ)

กลับมาต่อที่เรื่องเครื่องหัว..สูงสุดเป็นนางกษัตริย์ เทพสตรีเช่นพระแม่อุมา เป็นต้น ลูกเจ้าเมืองหรือที่ครูข้าพเจ้าเรียกตัวละครชั้นลูกเธอ จะสวมมงกุฏกษัตรีย์หรือมงกุฏนางหรือชฎานาง คืออันที่เป็นยอดแหลมๆนั่นแหละ...รองลงมาคือรัดเกล้ายอด...ถัดไปเป็นรัดเกล้าเปลว...ถัดไปเป็นกระบังหน้า...และเช่นเดียวกับตัวละครพระหากใส่เครื่องหัวเหมือนกัน..อันไหนละเอียดกว่าสวยกว่าก็ยศสูงกว่า

สำหรับเกล็ดเล็กๆเรื่องความต่างของชุดโขนละครไทย ต่างจากโขนละครเขมรตรงไหน โปรดติดตามใน บทที่ 2