คนไทยกลุ่มแรกที่ได้ขึ้นรถไฟครั้งแรกที่อังกฤษเมื่อปี 2400!!

เมื่อ 165 ปีมาแล้ว คนไทยในนามคณะทูตสยามสมัย ร.4 พระจอมเกล้า (King Mongkut) เดินทางไปเชื่อมสัมพันธไมตรีกับอังกฤษ เพื่อตอบรับการที่เซอร์จอห์น เบาว์ริง ได้เป็นทูตอังกฤษเดินทางมาทำสนธิสัญญากับไทยเมื่อปี 2398

คณะทูตไทยเดินทางไปอังกฤษครั้งนี้ได้ โดยทางฝ่ายอังกฤษต้องยอมจัดหาเรือมารับให้ด้วย!!!

เรือรบกลไฟอังกฤษ ชื่อ เอนกวนเตอ มาจอดคอยรับที่ปากสันดอนแม่น้ำเจ้าพระยา มีเจ้าหน้าที่ทหารบนเรือทั้งสิ้น 201 คน เรือยาว 65 เมตร

คณะทูตไทยมีทั้งสิ้น 27 คน มีพระราชสาส์นของ 2 กษัตริย์สยาม พระจอมเกล้า วังหลวง และ พระปิ่นเกล้า วังหน้า

หลังจากวันเข้าเฝ้าถวายราชสาส์นแก่พระนางเจ้าวิกตอเรีย กษัตริย์แห่งเกรทบริเตน เมื่อ 19 พฤศจิกายน 2400 ทีมทูตไทยก็ได้มีโอกาสนั่งรถไฟจักรไอน้ำเที่ยวเมืองต่างๆ ของอังกฤษ

หนึ่งในสิ่งที่น่าตื่นตะลึงของคณะคนไทยในการนั่งรถไฟครั้งนี้ คือ อุโมงค์ทะลุภูเขา

“แม้นภูเขาเลากากีดขวางหน้า
ก็ทำทางทะลุกลวงรวงสิงขร
เหมือนอุโมงค์ตรงตรอกไม่ยอกย้อน
ช่างขุดพลอนทำหินดังดินทราย
ถ้าทางยาวราวสักสองร้อยเส้น (8 ก.ม.)
มืดไม่เห็นสิ่งไรน่าใจหาย
บางทีทางน้อยสั้นจะบรรยาย
มีมากมายเหลือล้นพ้นปัญญา”

จากลอนดอน นั่งรถไฟไปยังเมืองเบอมิงแฮม พักโอเต็ลเที่ยวชมที่เมืองนี้ 4 วัน จากนั้นนั่งรถไฟต่อไปยังเมืองแมนเชสเตอร์ เมืองแห่งผ้าทอด้วยเครื่องจักร พักที่นี่ 7 วัน

นั่งรถไฟต่อไปยังเมืองลิเวอร์พูล เมืองท่าเรือที่มีกำปั่นเรือมากมายจอดอยู่ “สุดจะนับคณนาจนตาลาย” พักที่นี่ 4 วัน
จากลิเวอร์พูลนั่งรถไฟย้อนกลับมาเมืองแมนเชสเตอร์ อยู่นี้อีก 3 คืน แล้วนั่งรถไฟไปยังเมืองเชฟฟินด์ เมืองแห่งการผลิตเครื่องเหล็ก อยู่ 2 วัน จึงขึ้นรถไฟเดินทางกลับถึงลอนดอนตอนสี่ทุ่มครึ่ง

รวมเวลาเดินทางเที่ยว 20 วัน ระยะเที่ยวทางรถไฟในอังกฤษ 529 ไมล์ ราว 840 ก.ม.

ระบบรถไฟเชื่อมเมืองต่างๆ ในอังกฤษเป็นเทคโนโลยีการคมนาคมขนส่งทางรางที่เพิ่งเริ่มต้นและขยายตัวเมื่อทศวรรษ 2360 หรือราว 30 กว่าปีก่อนที่คณะทูตไทยชุดนี้จะเดินทางไปอังกฤษ

เรื่องราวอันน่าตื่นเต้นของการนั่งรถไฟในอังกฤษได้รับการเขียนบันทึกบอกเล่าโดย หม่อมราโชทัย ล่ามในคณะทูตไทย ในบทกวี “นิราศลอนดอน” ซึ่งได้รับการจัดพิมพ์เป็นหนังสือในไทยครั้งแรกโดยสำนักพิมพ์หมอบรัดเลย์ปี 2402 ซึ่งย่อมสร้างมิติการรับรู้ต่อเครื่องจักรเพื่อเดินทางแบบใหม่ของโลกตะวันตกอันน่าพิศวง

ชนชั้นนำไทยได้รับรู้เรื่องรถไฟอังกฤษ จะคิดจะรู้สึกอยากสร้างชาติให้เจริญตามอย่างตะวันตกอย่างไร? ในที่สุด ไทยก็เริ่มสร้างทางรถไฟสายแรกจากหัวลำโพงมุ่งไปยังโคราช

คนไทยได้นั่งรถไฟสายแรกของรัฐบาลไทยเมื่อปลายเดือนมีนาคม 2439 จากสถานีกรุงเทพ/หัวลำโพง ถึงอยุธยา