เครื่องทำความเย็นในราชสำนักชิง

เครื่องทำความเย็นในราชสำนักชิง

การคลายร้อนนี้ช่างเป็นอะไรที่สำคัญนักสำหรับประเทศเมืองร้อน แต่เมืองหนาวที่ร้อนหนาวต่างกันพอควรการคลายร้อนก็สำคัญไม่น้อย

ในประเทศจีนฤดูร้อน และหนาวต่างกันมาก บทจะหนาวก็หนาวจนเป็นน้ำแข็ง พอร้อนทีก็ร้อนจนน้ำเดือดเลยทีเดียว แต่ความต่างนี้คนจีนโบราณนำมาใช้ประโยชน์ได้คือ เอาน้ำแข็งในหน้าหนาวมาเก็บไว้ใช้ในหน้าร้อน

วิธีการเก็บน้ำแข็งนี้ไม่ใช่ของใหม่ แต่มีมาหลายพันปีแล้ว ชนชั้นสูงจะเก็บน้ำแข็งในฤดูหนาว เอาไปใส่ห้องใต้ดินที่ทำจากหิน เรียกว่าปิงเจี่ยว (冰窖)แล้วเอาแกลบโรย เก็บไว้ใช้ตอนหน้าร้อน เวลาจะใช้ก็เคาะน้ำแข็งมา ซึ่งการใช้นั้นไม่ใช่เอามากินแบบคนไทย แต่เป็นการเอามาแช่เย็นบ้างหรือเอามาทำความเย็นในห้อง

วิธีการเอาน้ำแข็งมาทำความเย็นนี้ไม่ใช่เรื่องยาก คือเอาน้ำแข็งมาใส่ในกล่องไม้ซึ่งภายในบุตะกั่วไว้ ตัวกล่องไม้จะเจาะรูไว้ด้านบนฝา ด้านล่างมีช่องระบายน้ำ วิธีใช้คือเอาไปตั้งไว้ให้ความเย็นระบายออกมา ตู้แบบนี้เรียกง่ายๆว่า ปิงเซียง (冰箱）แปลว่าตู้น้ำแข็ง ปัจจุบันในภาษาจีนคำนี้ก็ยังใช้เรียกตู้เย็น

ถ้าใครรู้สึกตู้ตั้งเฉยๆเย็นไม่พอ สามารถให้คนไปอยู่ข้างๆกล่องไม้นั้นแล้วพัด หรือดูว่าตู้ไม้ธรรมดาไม่งามงด หากเงินหนักหรือยศสูงพอ กล่องดังกล่าวแทนที่จะเป็นไม้ธรรมดาก็จะเป็นกล่องไม้หุ้มทองแดงลงยาราชาวดี เดินเส้นเงินทองประดับประดาอย่างงดงาม (掐丝珐琅冰箱)ในพระราชวังนี้กล่องทำความเย็นเป็นที่นิยมมาก เป็นของใช้ในฤดูร้อนของฮ่องเต้และนางในเลยทีเดียว พระเจ้าปูยีก็โปรดมากถึงขนาดท่านออกไปอยู่นอกวังยังทรงหอบหิ้วตู้ทำความเย็นลงยาราชาวดีที่สร้างสมัยพระเจ้าเฉียนหลง (大清乾隆御制掐丝珐琅冰箱) ติดพระองค์ไปด้วยที่เมืองเทียนจิน ตู้นี้ใหญ่พอควร ตัวตู้ไม้สูง 45 cm ขาตั้งสูง 21 สร้างสมัยพระเจ้าเฉียนหลงและใช้เรื่อยมาจนสมัยพระเจ้าปูยี นับไปก็เจ็ดรัชกาล อายุใช้งานร้อยกว่าปี ถือว่าใช้ดีทนทานมาก

ในราชสำนักชิงนั้นมีห้องเก็บน้ำแข็งกระจายอยู่ทั้งในวังและนอกวัง ได้แก่ในพระราชวังหลวงข้างพระตำหนักซือหนิงกง (慈宁宫）อยู่ตรงเขาจิงซาน (景山）ประตูเต๋อเซิงเหมิน （德胜门）และประตูเจิ้งหย่างเหมิน (正阳门）มีรวมทั้งหมด 18 แห่ง เฉพาะในวังที่เดียวก็เก็บน้ำแข็งได้ 25000 ก้อน ส่วนแหล่งที่เจาะน้ำแข็งมาเก็บไว้ก็เป็นที่ใกล้ๆ นั้นคือทะเลสาบเป่ยไฮข้างวังนั้นเอง

ทุกวันนี้ใครเข้าไปพระราชวังต้องห้ามแล้วอยากชมห้องเก็บน้ำแข็งก็เข้าชมได้โดยเปิดเป็นร้านอาหารให้นักท่องเที่ยวเข้าไปทานของว่างคลายร้อนกัน สงกรานต์นี้ใครว่างจะแวะเวียนไปได้ก็ลองเข้าไปทานอาหารในห้องเย็นแบบโบราณได้ ส่วนตู้น้ำแข็งนั้นไซร้ก็จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์

สุขสันต์วันสงกรานต์ เย็นชุ่มชื่นทั่วไทย

เมืองภูมิ หาญสิริเพชร