หม่อมเอลิซาเบท รังสิต ณ อยุธยา สะใภ้เจ้า แห่งราชสกุลรังสิต:

สะใภ้เจ้า แห่งราชสกุลรังสิต:

หม่อมเอลิซาเบท รังสิต ณ อยุธยา" สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร พระราชโอรสในรัชกาลที่๕ที่ทรงดำรงพระชนม์ชีพอยู่เป็นองค์สุดท้าย

พระองค์ทรงสมรสกับหม่อมเอลิซาเบท รังสิต ณ อยุธยา เมื่อวันที่ ๒๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๔๕ และเสด็จกลับมาประทับในประเทศไทย พระโอรสและพระธิดาประสูติในเมืองไทยทุกองค์

ชีวิตครอบครัวมีทั้งสุขและทุกข์ ที่หนักที่สุดก็ครั้งเมื่อเสด็จในกรมต้องโทษคดีการเมือง ๒๔๘๗ ถูกกล่าวหาอย่างไร้เหตุผลว่าทรงร่วมมือกับพระยาทรงสุรเดชเพื่อใช้กำลังประทุษร้ายหลวงพิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี และโค่นล้มรัฐบาล ศาลพิเศษดั้นเมฆตัดสินประหารชีวิตแล้วลดโทษเหลือเป็นจำคุกตลอดชีวิต ทำให้พระองค์ต้องทนทุกขเวทนาอยู่ในเรือนจำบางขวางหลายปี

ซึ่งตลอดเวลานั้น หม่อมเอลิซาเบทได้ปฏิบัติเยี่ยงศรีภรรยาที่ดี คอยส่งยาอาหารถวายไม่เคยขาด และยังเผื่อแผ่ไปถึงนักโทษการเมืองคนอื่นๆด้วย หลายปีกว่าที่รัฐบาลจะยอมปลดปล่อยพระองค์
ช่วงเวลาแห่งความสุข หลังความทุกข์ผ่านพ้น

เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงประกอบพระราชพิธีราชาภิเษกสมรสเป็นการภายในกับหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร ณ พระตำหนักของสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ในวังสระปทุม เมื่อวันที่ ๒๘ เมษายน ๒๔๙๓ โดยมี สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร พระราชปิตุลา ลงพระนามร่วมเป็นราชสักขีพยานด้วยนั้น

ในช่วงบ่ายวันเดียวกัน ทรงสถาปนาหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ พระอัครมเหสี เป็นสมเด็จพระราชินีสิริกิติ์ และเสด็จออกมหาสมาคม ณ พระที่นั่งไพศาลทักษิณในพระบรมมหาราชวัง 

หลังจากนั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระราชินีสิริกิติ์ ได้เสด็จพระราชดำเนินป็นการส่วนพระองค์ เพื่อเฉลิมฉลองและร่วมเสวยพระกระยาหารค่ำ กับเสด็จในกรมและหม่อมเอลิซาเบธ รังสิต ณ อยุธยา ที่วังวิทยุ อย่างสำราญพระราชหฤทัยยิ่ง

หลังจากเสด็จในกรม สิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๔ หม่อมเอลิซาเบทมิอาจทนรับสภาพที่จะอยู่เมืองไทยต่อไปได้ จึงย้ายไปพำนักอยู่ที่เจนีวา และถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ ๒๙กันยายน พ.ศ. ๒๕๑๖

Khunchaiyod