ทำไมต้องหลับ

เป็นที่ทราบกันดีแล้วว่า การนอนหลับสิ่งที่จำเป็นต่อมนุษย์ ในช่วงที่หลับนี้ร่างกายมีการเคลื่อนไหวน้อย พลังงานที่ใช้ในการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อข้อต่อต่าง ๆ จะลดลง แต่ร่างกายใช้ช่วงเวลานี้ในการซ่อมแซมสิ่งต่าง ๆ ที่สึกหรอ และเตรียมอวัยวะต่าง ๆ ให้พร้อมสำหรับวันใหม่ ถ้าเราติดตามเกณฑ์เฉลี่ยว่า มนุษย์นอนวันละ 7-8 ชั่วโมง เราจะพบว่าเราใช้เวลาประมาณ หนึ่งในสามของชีวิตสำหรับการนอนทีเดียว        

 

   

 

จากการศึกษาในทางการแพทย์พบว่า การนอนหลับของมนุษย์ในแต่ละคืนตั้งแต่หลับจนตื่นนั้นประกอบด้วยการหลับหลายระดับ ซึ่งดูได้จากการเปลี่ยนแปลงของคลื่นสมองในระหว่างหลับ พอหลับก็จะเข้าช่วงที่มีการเคลื่อนไหวของลูกตาอย่างเร็ว ซึ่งช่วงนี้จะสัมพันธ์กับการฝัน แล้วการหลับก็จะค่อย ๆ หลับลึกลงจากที่เรียกว่าระดับ 1 ถึงระดับ 4 เป็นระดับที่หลับลึกที่สุด หรือเราเรียกว่าหลับสนิทที่สุดอยู่ระยะหนึ่ง   แล้วก็จะค่อย ๆ เปลี่ยนจากระดับ 4 ขึ้นไปสู่ระดับ 1 ในช่วงนี้อาจจะเข้าสู่ช่วงฝัน ซึ่งในช่วงนี้ตกใจตื่นหรือไม่ตื่นก็ได้ แล้วก็วนกลับมาสู่ระดับ 4 อีก คืนละ 3-4 รอบ จนกระทั่งตื่นในเด็กจะมีช่วงหลับสนิทประมาณคืนละ 3-4 รอบ รวมเวลาช่วงหลับสนิทประมาณ 3-4 ชั่วโมงต่อคืน  

 

ส่วนในคนสูงอายุ ช่วงที่หลับสนิท หรือที่ทางหมอเรียกว่าหลับลึกถึงระดับ 4 นั้น จะลดลงมากหรือเหลืออยู่น้อยมาก  และผู้สูงอายุจะตื่นบ่อย พอตื่นแล้วก็หลับยากและหลับตื้น ๆ ในบางรายผู้สูงอายุมาบอกว่ารู้สึกเหมือนไม่ได้นอนเลยตลอดคืน พอเป็นอย่างนี้หลาย ๆ คืนเข้าก็ทำให้เพลียโผเผไม่มีแรง เกิดอาการวิตกกังวลซ้อนขึ้นมาอีกว่าอาจจะเป็นโรคโน้น โรคนี้เลยยิ่งทำให้นอนไม่หลับมากขึ้น วนเวียนกันอยู่เช่นนี้ พอมีคนไข้มาพบหมอและบ่นว่านอนไม่หลับ หมอจะต้องพยายามถามประวัติและลักษณะของการนอนไม่หลับนั้น เพื่อจะวินิจฉัยให้ได้ว่าการนอนไม่หลับนั้นเกิดจากการมีโรค หรือไม่มีโรค   การนอนไม่หลับที่มีโรคมาเกี่ยวข้องด้วยเป็นต้นว่า คนไข้มีการอักเสบของท่อทางเดินปัสสาวะ หรือปัสสาวะลำบากออกทีละน้อย ทำให้มีปัสสาวะค้างในกระเพาะปัสสาวะมากกว่าปกติ หรือในผู้ป่วยเบาหวานที่คุมน้ำตาลไม่ดี พวกนี้ต้องลุกมาปัสสาวะบ่อย พอกลับไปนอนก็หลับยาก พอเคลิ้ม ๆ จะหลับก็ปวดปัสสาวะอีกเป็นอยู่อย่างนี้ตลอดคืน

 

 

คนไข้บางคน มีโรคข้อ โรคหัวใจอยู่ด้วย และมักจะมีอาการมากขึ้นหรือกำเริบในตอนกลางคืน คนไข้บางคนอ้วนมาก ลงนอนพอจะหลับลิ้นก็ตกลงไปปิดทางเดินหายใจส่วนต้นทำให้หายใจไม่สะดวก จึงต้องตื่นขึ้นมา ในผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมจะมีการนอนหลับที่ผิดปกติเป็นทั้งแบบหลับยากหรือหลับช้า หรืออาจจะเป็นชนิดที่นอนช่วงสั้น ๆ ตลอดวันตลอดคืน ถือว่าพวกนี้ลักษณะการนอนจะกลับไปสู่แบบเหมือนเมื่อครั้งยังเป็นทารก พวกนี้เป็นกลุ่มที่มีโรคทางกาย            

 

การหลับเป็นกลไกของร่างกายและสิ่งมีชีวิตที่จะต้องปรับเซลล์ ปรับสารเคมีในร่างกาย กำจัดของเสียต่าง ๆ ออกให้หมดสิ้นเพื่อพร้อมในการมีกิจกรรมและใช้พลังงานในวันต่อมา หากนอนไม่หลับต้องหาสาเหตุและปรับปรุงแก้ไขที่สาเหตุ การซื้อยานอนหลับ หรือยากล่อมประสาทมารับประทานเป็นเพียงการแก้ไขอาการ ซึ่งจะบดบังสาเหตุไปเสียหมดได้ จึงไม่ควรกระทำในเบื้องต้น แต่หากได้รับคำแนะนำจากแพทย์ว่าควรใช้ ก็สมควรใช้ได้ในช่วงระยะเวลาหนึ่งที่เหมาะสมเท่านั้น