พระแม่ธรณี พระแม่แห่งผืนดิน

พระศรีวสุนธรา หรือ แม่พระธรณี ภาษากะเหรี่ยงว่า ซ่งทะรี่ เป็นเทพีแห่งพื้นแผ่นดิน ปรากฏในตำนานทั้งศาสนาฮินดูและศาสนาพุทธ

ในคติของศาสนาฮินดูให้ความเคารพนับถือว่าแผ่นดินเป็นสิ่งค้ำจุนสรรพสิ่งทั้งปวงในโลกเปรียบเสมือนมารดาผู้ให้กำเนิดหล่อเลี้ยงโลกและแผ่นดิน จึงได้รับยกย่องว่าเป็นเทพจากธรรมชาติองค์หนึ่งเป็นเพศหญิง เรียกนามว่า "ธรณิธริตริ" แปลว่า "ผู้ค้ำจุนพระธรณี" แม้จะมิค่อยมีรูปเคารพอย่างแพร่หลายเช่นเทพองค์อื่นแต่ก็มีผู้ให้ความเคารพนับถือเป็นจำนวนมิใช่น้อย เพราะถือกันว่าพระธรณีสถิตย์อยู่ตามที่ต่าง ๆ ทุกหนทุกแห่ง จะทำการบูชาด้วย ข้าว ผลไม้ และนมด้วยการวางไว้บนก้อนหิน หรือประพรมลงบนพื้นดิน บางแห่งใช้เหล้าเป็นการสังเวยก็มี นอกจากนี้ชาวฮินดูยังมีการขอขมาลาโทษเมื่อจะวางเท้าลงบนพื้นดินก่อนจะลุกขึ้นในตอนเช้า วัวหรือควายที่มีลูกก่อนที่จะให้ลูกกินนมครั้งแรก เจ้าของจะปล่อยน้ำนมของแม่วัวลงบนพื้นดินเสียก่อนทุกครั้งไป ถ้าเป็นพวกชาวนาก็จะขอให้พระธรณีช่วยคุ้มครองผืนนาและวัวควาย แม้ในพระเวทก็มีการขอร้องต่อพระธรณีให้ช่วยพิทักษ์คุ้มครองวิญญาณของคนตาย และต่อมาได้นับถือว่าเป็นเทพแห่งไร่นาด้วย ในแคว้นปัญจาบเชื่อกันว่าพระธรณีจะนอนหลับเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์ของทุก ๆ เดือนชาวไร่ชาวนาจะหยุดไม่ทำงานในระยะนี้

เทพแห่งแผ่นดินหรือพระธรณี ไม่ค่อยมีเรื่องราวประวัติความเป็นมาปรากฏมากมายดังเช่นเทพองค์อื่น หรือมีก็สับสน เช่น บางแห่งว่าพระธรณีมีโอรสกับพระนารายณ์องค์หนึ่งคือพระอังคาร บางแห่งว่าพระอังคารเป็นโอรสของพระศิวะกับพระธรณี หรือในคติพราหมณ์พบเพียงว่าเป็นชายาของพระธุรวะหรือดาวเหนือ

ในพุทธศาสนา พระแม่ธรณีปรากฏกายเพื่อบีบน้ำจากมวยผมให้ท่วมทัพท้าววสวัตตีที่มาผจญพระโคตมพุทธเจ้าในคืนวันตรัสรู้

ตำนานเทพีหนี่วา (nǚwā)  เทพีหนี่วาหรือพระแม่ธรณีของจีน

      เรื่องเล่าของหนี่วาตามตำนานจีนมีอยู่มากมาย บางตำนานเล่าว่าหนี่วาเป็นพี่น้องกับฝูซี (伏羲:fúxī) อยู่บนโลกกันสองคนพอทั้งสองเริ่มเติบโตก็คิดว่าหากปล่อยให้เป็นเช่นนี้ต่อไปหลังจากทั้งสองตายไปแล้วโลกอันสวยงามนี้คงไม่มีคนอยู่ดูชม ทั้งสองจึงได้แต่งงานกันเป็นสามีภรรยาและให้กำเนิดมนุษย์ขึ้นมา แต่เนื่องจากการแต่งงานระหว่างพี่น้องเป็นเรื่องที่ผิด ต่อมาหนี่วาจึงห้ามไม่ให้พี่น้องแต่งงานกันอีก เรื่องนี้ก็เลยกลายเป็นต้นกำเนิดของประเพณีการแต่งเอาคนนอกครอบครัวเข้าบ้านของคนจีน บางตำนานก็เล่าว่าหนี่วาให้ผู้สร้างมนุษย์จากดินสีเหลือง โดยปั้นเลียนแบบรูปร่างหน้าตาของตัวเอง หลังจากนั้นก็เป็นผู้สร้างสังคมของมนุษย์ขึ้นมา ยังมีบางตำนานที่เล่าว่าหนี่วาเป็นผู้ที่บูรณะโลกมนุษย์จากผลของการต่อสู้กันของเทพและภัยธรรมชาติต่างๆ บางตำนานก็เล่าว่าหนี่วาเป็นเทพีเจ้าแห่งเสียงเพลง มาจนบัดนี้ก็ยังไม่หลักฐานยืนยันลำดับก่อนหลังของตำนานเหล่านี้

ไกอา หรือ เกอา (อังกฤษ: Gaia, เสียงอ่าน: /ˈgaɪ.ə, ˈgeɪ.ə/; จากภาษากรีกโบราณ: Γαîα; ภาษากรีกปัจจุบัน: Γῆ; หมายความว่าพื้นดินหรือพื้นโลก) หรือ จีอา (อังกฤษ: Gaea, เสียงอ่าน: /ˈd͡ʒiːə/) เป็นเทพีองค์แรกของโลกตามตำนานของชาวกรีก ร่างกายของนางคือพื้นพิภพ (พระแม่ธรณีไกอา) นามในภาษาละตินของนางคือ เทอร์รา (Terra)