พระแม่คงคา เทวีแห่งสายน้ำ สายน้ำพระวารีที่บริสุทธิ์

พระแม่คงคา มีพระประวัติในหลายแบบ ตามความเชื่อในแบบแรกพระองค์เกิดจากน้ำในกาต้มน้ำของพระพรหม แบบที่สอง พระองค์เกิดจากน้ำล้างเท้าที่เคารพของพระนารายณ์ และพระพรหมเก็บน้ำนี้ไว้ในกาต้มน้ำของพระองค์ แบบที่สาม พระองค์เป็นพระธิดาของท้าวหิมวัตและพระนางเมนกา มีน้องสาว 2 พระองค์นามว่าพระอุมาภควตี พระองค์เป็นพระชายาของพระศิวะ และพระภูมาตาเทวีหรือพระแม่ภูมีเป็นชายาของพระวิษณุ ตามคติความเชื่อของอินเดีย ว่ากันว่าพระองค์ทรงปลาใหญ่หรือจระเข้เป็นพาหนะ พระองค์เป็นเทวีผู้ให้กำเนิดสายน้ำคงคา พระแม่คงคาและพระศิวะเจ้ามีพระธิดาและพระบุตร ฝาแฝด คือ พระยามีหรือยมุนา และยมาหรือพระยม ตามความเชื่อของชาวอินเดีย และนอกจากนั้นชาวฮินดูยังเชื่อว่าสายน้ำ คงคานั้นสามารถชำระล้างบาปของตนได้ พระนางคงคานั้นไม่ได้มีปางอันใดเนื่องจากว่าไม่มีการแบ่งภาคลงมาเกิดแต่มีการร่วมกับองค์พระศิวะในปางคงเคศวรนั้นเอง นอกจากนั้นก็จะคงพบในรูปเคารพของพระศิวะโดยพระองค์จะปรากฏในเทวลักษณะที่เป็นน้ำไหลจากมวยผมของพระศิวะ พระองค์ทรงเป็นผู้สร้างสายน้ำที่แตกต่างกันบนโลกมนุษย์ เพื่อช่วยเหลือวิญญาณที่โชคร้าย อย่างไรก็ตามเธอเป็นเพียงแม่น้ำที่ต้องปฏิบัติตามโลกทั้งสาม คือ สวรรค์ โลก และ นรก

ศาสนาฮินดูเชื่อว่า จระเข้กำเนิดมาจากพระแม่คงคาตอนที่ลงมายังโลกมนุษย์ หากลงมาโดยตรง ความรุนแรงของสายน้ำจะทำให้โลกถึงแก่กาลพินาศ ดังนั้น พระศิวะจึงได้ใช้มวยผมรองรับเอาพระคงคาไว้ก่อนทอดหนึ่ง ก่อนที่พระคงคาจะไหลจากมวยผมของพระศิวะลงมายังโลกมนุษย์อีกที