ตะไคร้ (Lemongrass)

ตะไคร้เป็นพืชล้มลุกที่จัดอยู่ในวงศ์ Poaceae เช่นเดียวกับหญ้าและข้าว ส่วนคล้ายลำต้นที่นำมาปรุงอาหาร แท้จริงเป็นกาบใบที่อัดรวมกันแน่น ต่อจากกาบใบคือใบจริงสีเขียวอ่อน ยาวเรียวแหลมเนื้อใบสากขอบคมต้องจับอย่างระมัดระวังมือ ส่วนดอกตะไคร้นั้นลักษณะเป็นช่อยาว มีดอกขนาดเล็กติดอยู่จำนวนมาก แต่หาดูได้ยาก ตะไคร้เป็นพืชที่ปลูกง่าย ทนต่อสภาพแห้งแลงได้ดี และไม่ค่อยมีแมลงหรือโรครบกวน การปลูกตะไคร้ไว้ใช้ในบ้าน นอกจากจะได้ประโยชน์ด้านการปรุงอาหารแล้ว รากตะไคร้ยังช่วยยึดหน้าดินไว้ไม่ให้พังทลายด้วย

พืชสมุนไพรชนิดนี้ มีกลิ่นหอมสดชื่นเป็นจุดเด่น เพราะมีน้ำมันหอมระเหยอยู่ประมาณร้อยละ 0.2-0.4 ซึ่งมีซิทรอล (Citral) เป็นองค์ประกอบหลัก มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดอาการท้องเสียและเชื้อรา ส่งผลให้ตะไคร้มีสรรพคุณช่วยขับลม แก้ท้องอืดและอาหารไม่ย่อย กลิ่นตะไคร้ยังช่วยให้รู้สึกสดชื่นผ่อนคลายด้วย ในตะไคร้ 100 กรัม จะมีแคลเซียม 35 มิลลิกรัมและฟอสฟอรัส 30 มิลลิกรัม จึงดีต่อกระดูกและฟัน มีเส้นใยอาหาร 4.2 กรัม รวมถึงมีวิตามินเอ ธาตุเหล็ก และวิตามินซีอีกเล็กน้อย

การนำตะไคร้มาใช้ปรุงอาหารก็กินได้ทั้งส่วนอ่อน คือดึงกาบใบด้านนอกที่แข็งเหนียวออก แล้วหั่นซอยใส่ในยำ เครื่องแกง หรือเมี่ยง หรือตำให้แหลกแล้วนำไปทอดกรอบ กินคู่กับเนื้อสัตว์ทอดและหากจะใส่เพื่อชูกลิ่นรสให้ต้มยำหรือใส่ในท้องปลาก่อนนำไปย่างก็เพียงบุบให้พอแหลกเท่านั้น

ตะไคร้หอม เป็นตะไคร้อีกพันธุ์หนึ่ง มีลักษณะคล้ายตะไคร้ทั่วไป แต่ต้นเป็นสีแดงและมีกลิ่นหอมแรงกว่า ไม่ค่อยนิยมนำมาประกอบอาหาร แต่จะเป็นวัตถุดิบในการสกัดน้ำมัน เพื่อใช้เป็นส่วนผสมของผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น สบู่ ยาสระผม และสเปรย์ไล่ยุง