คู่มือติดคุก :: สิทธิประโยชน์ผู้ต้องขัง

มีคำกล่าวว่า  ไม่มีใครจะรู้จักประเทศหนึ่งๆ อย่างแท้จริงจนกว่าเขาจะได้เข้าไปอยู่ในคุกของประเทศนั้น ประเทศหนึ่งไม่ควรถูกตัดสินจากการปฏิบัติต่อพลเมืองชั้นสูงสุด หากแต่สิ่งสำคัญคือประเทศนั้นปฏิบัติต่อ พลเมืองชั้นต่ำสุดอย่างไรต่างหาก 

ถ้อยคำอมตะของ เนลสัน แมนเดลา อดีตประธานาธิบดีสาธารณรัฐแอฟริกาใต้ เจ้าของรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ผู้เคยถูกจองจำในห้องขังนานถึง 27 ปี กลายเป็นสุนทรพจน์ขั้นดีเมื่อกล่าวถึงสิทธิของผู้ต้องขังในเรือนจำ

แม้จะมีการบัญญัติสิทธิประโยชน์ต่างๆ ของผู้ต้องขังไว้อย่างครอบคลุม ตั้งปัจจัยขั้นพื้นฐานและสิ่งอำนวนความสะดวกต่างๆเทียบเท่าชีวิตนอกเรือนจำ อาทิ การรับส่ง email ติดต่อญาติ แต่ในความเป็นจริงสิทธิอันพึงได้เหล่านี้จะขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่เรือนจำ หรือผู้คุมเป็นท้ายสุด

สิทธิประโยชน์ผู้ต้องขังในเรือนจำไทย

1. สิทธิที่จะได้รับอาหารถูกหลักโภชนาการและเพียงพอต่อความต้องการ กรมราชทัณฑ์รับประกันว่าผู้ต้องขังทุกคนจะได้รับอาหารวันละ 3 มื้อ ทุกวันฟรีตั้งแต่วันแรกที่เข้าคุกจนถึงวันสุดท้าย
2. สิทธิที่จะได้รับเครื่องนุ่งห่มที่เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศ  ผู้ต้องขังส่วนใหญ่มักจะมีเสื้อผ้าของตนเองจากญาติที่นำมาให้ ส่วนผู้ต้องขังที่ไม่สามารถจัดหาเสื้อผ้า ผ้าห่มและของใช้ประจำตัว ทางเรือนจำจะรับผิดชอบจัดหาให้
3. สิทธิที่จะได้ที่อยู่อาศัยที่ถูกสุขลักษณะ  เรือนจำทุกแห่งได้พยายามจัดเรือนนอนให้ผู้ต้องขังได้พักอาศัยให้ถูกต้องตามหลักสุขาภิบาล อยู่แล้ว แต่คนติดคุกมีมากเกินไป (มากกว่า 250,000 คน  ในบางปี) ทำให้ผู้ต้องขังต้องอยู่กันอย่างแออัดยัดเยียด
4. สิทธิที่จะได้รับการรักษาพยาบาลโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เรือนจำทุกแห่งมีสถานพยาบาลและเจ้าหน้าทีพยาบาลคอยให้การบำบัดรักษาโรคให้กับผู้ต้องขังตามสมควร แต่ถ้าป่วยเกินขีดความสามารถของสถานพยาบาล็จะมีการพิจารณาส่งตัวออกรับการรักษาที่โรงพยาบาลภายนอก หรือ ส่งตัวมารับการรักษาที่ทัณฑสถานโรงพยาบาลราชทัณฑ์ที่กรุงเทพ
5. สิทธิที่จะได้รับการติดต่อกับญาติและทนายความ ทนายความมีสิทธิ์ขอเข้าพบผู้ต้องขังได้ตามความจำเป็น ส่วนญาติก็สามารถมาเยี่ยมผู้ต้องขังได้ตามวันเวลาที่เรือนจำกำหนด ปัจจุบันนี้ เรือนจำหลายแห่ง ได้เพิ่มจำนวนวันที่ญาติสามารถมาเยี่ยมผู้ต้องขังได้มากขึ้น บางเรือนจำอนุญาตให้เยี่ยมได้ทุกวันทำการ ผู้ต้องขังที่พักรักษาตัวอยู่ ใน ทัณฑสถาน โรงพยาบาลราชทัณฑ์นั้น ญาติสามารถเข้าเยี่ยมผู้ป่วยได้ถึงตัวภายในโรงพยาบาล ถ้าผู้ป่วยไม่สามารถเดินออกไปเยี่ยมญาติได้ตามปกติ
6. สิทธิที่จะประกอบพิธีทางศาสนาตามความเชื่อของผู้ต้องขัง  ผู้ต้องขังที่นับถือศาสนาต่างๆสามารถประกอบพิธีการทางศาสนาได้โดยทางเรือนจำจะมีอนุศาสนาจารย์คอยให้คำปรึกษาแนะนำและอำนวยความสะดวก
7. สิทธิที่จะรับและส่งจดหมายติดต่อกับบุคคลภายนอก นอกจากสิทธิที่จะรับ-ส่งจดหมายแล้ว ปัจจุบัน กรมราชทัณฑ์ได้มีนโยบายให้ผู้ต้องขังสามารถรับ-ส่ง E-mail กับญาติ และ แม้กระทั่งสามารถใช้โทรศัพท์ติดต่อพูดคุยกับญาติได้ตามระเบียบที่กรมราชทัณฑ์กำหนดไว้
8. สิทธิที่จะได้รับข้อมูลข่าวสารต่างๆ ผู้ต้องขังมีสิทธิที่จะอ่านหนังสือและวารสารในห้องสมุดของเรือนจำ และรับชมรายการข่าวสาร ภาพยนต์ รายการบันเทิงต่างๆจากโทรทัศน์ที่เรือนจำจัดให้

ที่มา: คู่มือติดคุก ทัณฑสถานโรงพยาบาลราชทัณฑ์