"วิกฤตการณ์ วังหน้า" เหตุการณ์ปะทะกันระหว่าง กษัตริย์ กับ อุปราช

4 เมษายน 2557 (13:39)โพสท์โดย ยัยแว่นโก๊ะ

เหตุการณ์นี้สื่บมาเนื่องด้วยในช่วงต้นรัชกาลที่ 5 ประมาณ พ.ศ. 2417-2418 ทรงริเริ่มปฏิรูปปรับปรุงการปกครองประเทศให้ทันสมัย โดยการดึงอำนาจเข้าศูนย์กลาง ทรงตั้งระบบหอรัษฎากรพิพัฒน์ (ปัจจุบันคือ กระทรวงการคลัง) เพื่อรวมรวมการเก็บภาษีมาอยู่ที่เดียวกัน ซึ่งกระทบกระเทือนต่อการเก็บรายได้ สร้างความไม่พอใจแก่เจ้านายและขุนนางที่เก่าแก่เป็นอันมาก

โดยเฉพาะกรมพระราชวังบวรสถานมงคล พระมหาอุปราชซึ่งเดิมมีรายได้แผ่นดินถึง 1 ใน 3 มีทหารในสังกัดถึง 2,000 นาย และมีข้าราชบริพารเป็นจำนวนมาก และเกิดปฏิกิริยาโต้ตอบวังหลง โดยมีการสะสมอาวุธ มีความขัดแย้งระหว่างวังหลวงกับวังหน้า ทั้งยังทรงระแวงว่าจะถูกปลดออกจากตำแหน่งพระมหาอุปราช เนื่องจากไม่ได้รับการแต่งตั้งจากพระมหากษัตริย์โดยตรง จนเกือบจะเกิดสงครามกลางเมือง ซึ่งเรียกเหตุการณ์ขัดแย้งนี้ว่า "วิกฤตการณ์วังหน้า"

กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ทรงมีความรู้ภาษาอังกฤษเป็นอย่างดี และเข้าไปคบค้าสนิทสนมกับ นายโทมัส น็อกซ์ กงสุลอังกฤษ ประกอบกับในสมัยนั้น อังกฤษคุกคามสยาม ถึงขั้นเรียกนำเรือรบมาปิดปากแม่น้ำ ทางวังหลวงจึงหวาดระแวง เชื่อว่ามีแผนการจะแบ่งดินแดนเป็นสองส่วนคือ

ทางเหนือจนถึงเชียงใหม่ ให้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ ปกครอง
ทางใต้ให้กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ปกครองและสถาปนาใหเเป็นกษัตริย์

"นัยว่าเมื่อแบ่งสยามให้เล็กลงแล้วจะได้อ่อนแอ" ง่ายต่อการเอาเป็นเมืองขึ้น

ความบาดหมางระหว่างวังหลวงและวังหน้า กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญจึงทรงระดมกำลังเพิ่มในวังหน้า กระทั่งปลายเดือนธันวาคม พ.ศ. 2417 เกิดอัคคีภัยใกล้กับโรงเก็บดินปืนและโรงก๊าซในวังหลวง ทางวังหน้าจะนำทหารพร้อมอาวุธไปช่วยดับเพลิง แต่วังหลวงไม่อนุญาต กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญทรงระแวงว่ารัชกาลที่ 5 จะทรงกำจัดหรือลิดรอนสิทธิอำนาจของพระองค์ จึงทรงหนีไปอยู่สถานกงสุลอังกฤษ และเรียกร้องให้ข้าหลวงอังกฤษมาช่วยไกล่เกลี่ย ฝ่ายรัชกาลที่ 5 ทรงเชิญสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์เป็นผู้ไกล่เกลี่ยและทรงบอกไม่ให้พวกอังกฤษมาแทรกแซง "วิกฤตการณ์วังหน้า" จึงยุติลงในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2418

ภาพ : กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ พระมหาอุปราชพระองค์สุดท้าย
อ้างอิงข้อมูลจาก :โกวิท วงศ์สุรวัฒน์. การเมืองการปกครองไทย: หลายมิติ

ที่มา: เพจ ประวัติศาสตร์ราชอาณาจักรสยาม

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม