ทอฝ้าย สายบุญ จุลกฐิน

     “จุลกฐิน”  คือ   คำเรียกการทอดกฐินที่ต้องทำด้วยความรีบด่วน    โดยอาศัยความสามัคคีของผู้ศรัทธาจำนวนมาก  เพื่อผลิตผ้าไตรจีวรให้สำเร็จด้วยมือภายในวันเดียว กล่าวคือ  ต้องเริ่มตั้งแต่เก็บฝ้าย  ตัดเย็บ  ย้อม  และถวายให้พระสงฆ์กรานกฐินให้เสร็จภายในเวลาเช้าวันหนึ่งจนถึงย่ำรุ่งของอีกวันหนึ่ง  ดังนั้นโบราณจึงนับถือกันว่าการทำจุลกฐินมีอานิสงส์มากยิ่งนัก  เพราะต้องใช้ความอุตสาหพยายามมากกว่ากฐินแบบธรรมดา  (มหากฐิน)  ภายในระยะเวลาอันจำกัด  โดยจุลกฐินนี้  ปัจจุบันมักจัดเป็นงานใหญ่  มีผู้เข้าร่วมเป็นจำนวนมาก

ประเพณีการทอดจุลกฐินนี้ เป็นประเพณีที่พบเฉพาะในประเทศไทยและลาว  ไม่ปรากฏประเพณีการทอดกฐินชนิดนี้ในประเทศพุทธเถรวาทประเทศอื่น      สำหรับประเทศไทยมีหลักฐานว่า มีการทอดจุลกฐินมาแล้วตั้งแต่สมัยอยุธยา  ดังปรากฏในหนังสือคำให้การชาวกรุงเก่า  หน้า  ๒๖๘  ว่า  “ถึงวันขึ้น ๑๕  ค่ำ  เดือน  ๑๒   โปรดให้ทำจุลกฐิน”

ปัจจุบันประเพณีการทำจุลกฐินนิยมทำกันเฉพาะชุมชนทางภาคเหนือและอีสานเท่านั้น  โดยอีสานจะเรียกกฐินชนิดนี้ว่า  “กฐินแล่น”  (จุลกฐินไม่ใช่ศัพท์ที่ปรากฏในพระวินัยปิฎก)  เค้ามูลของการทำจีวรให้เสร็จในวันเดียวปรากฏหลักฐานในคัมภีร์อรรถกถา  กล่าวถึงเรื่องที่พระพุทธเจ้ารับสั่งให้คณะสงฆ์ในวัดพระเชตะวัน ร่วมมือกันทำผ้าไตรจีวรเพื่อถวายแก่พระอนุรุทธะ  ผู้มีจีวรเก่าใช้การเกือบไม่ได้แล้ว  โดยในครั้งนั้นเป็นงานใหญ่  ซึ่งพระพุทธเจ้าเสด็จมาทรงช่วยการทำไตรจีวรด้วย  โดยทรงรับหน้าที่สนเข็มในการทำจีวรครั้งนี้ด้วย

สาเหตุประการหนึ่งที่มีการทำจุลกฐิน  เนื่องมาจากกำหนดการกรานกฐินนั้นมีระยะเวลาจำกัด  และพระสงฆ์ไม่สามารถขวนขวายดำเนินการเพื่อให้ได้มาซึ่งผ้ากฐินเองได้  เพราะจะทำให้กฐินเดาะ  (สังฆกรรมเสีย) จึงอาจมีบางวัดที่ใกล้กำหนดหมดฤดูกฐินแต่ยังไม่มีผู้นำกฐินมาถวาย ทำให้ในสมัยก่อนเมื่อใกล้เดือน ๑๒  (หมดฤดูกฐิน)  มักจะมีผู้ศรัทธาตระเวนไปตามวัดต่างๆ เมื่อเจอวัดที่ยังไม่ได้รับถวายผ้ากฐิน  จึงต้องเร่งรีบขวนขวายจัดการทำผ้ากฐินให้เสร็จทันฤดูกฐินหมด ซึ่งบางครั้งอาจเหลือเวลาแค่วันเดียว  จึงต้องอาศัยความร่วมมือของคนทั้งชุมชน ในการร่วมกันจัดทำผ้าไตรจีวรให้สำเร็จก่อนหมดฤดูกฐิน (เพราะสมัยก่อนไม่มีผ้าไตรจีวรสำเร็จรูปขาย)  การร่วมมือกันจัดทำจุลกฐินดังกล่าวจึงถือได้ว่าเป็นเครื่องมือสร้างความสามัคคีของคนในชุมชนได้เป็นอย่างดี

ที่มา จากเว็บไซต์ต่างๆ

ปล.  วันที่ 2 พฤศจิกายน  2556   ขอเชิญร่วมงาน จุลกฐินสามัคคี  ที่วัดหมื่นเกลา  ต. วังน้ำเย็น  อ. แสวงหา  จ.อ่างทอง

        บอกบุญถึงเพื่อนๆ  ผู้มีจิตศรัทธาทุกคน ระยะชั่วโมงครึ่งจากกรุงเทพฯ  เชิญชวนมาร่วมกันนะครับ