ฤาษีลวง...เหี้ย นิทานเปรียบเปรย

ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช ๒๕๔๒ ให้คำจำกัดความ คำ “เ...้ย” ว่า น. ชื่อสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่ชนิด   varanus salvator  ในวงศ์   varanidae   เป็นสัตว์สกุลเดียวกับตะกวด โตเต็มวัยยาวได้ถึง ๒.๕ เมตร ตัวอ้วนใหญ่ สีดำ มีลายดอกสีเหลืองพาดขวาง หางยาว อาศัยและหากินบริเวณใกล้น้ำ,ภาษาปากว่า  ตัวเงินตัวทอง

วันหนึ่ง ผู้รู้ท่านหนึ่งเล่านิทานชาดกเรื่องหนึ่ง ให้ ศรีแดน ฟัง  ว่า

ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว  ในป่าหิมพานต์   มีฤษีตนหนึ่ง บำเพ็ญพรต ในอาศรมใกล้สระใหญ่แห่งหนึ่ง   สระแห่งนี้เป็นที่อาศัยของพญาเ...้ยตัวหนึ่ง   ทุกครั้งที่มันคลานผ่านอาศรม จะมองเห็นฤษีนั่งเข้าฌานในอาการสงบ แต่ด้วยสัญชาตญาณ  มันระวังตัวไม่กล้าเข้าใกล้อาศรมของฤษีตนนี้    

ฝ่าย ฤษี นั่งเข้าฌานในอาศรม มองเห็น เ...้ย คลานผ่านไป ผ่านมา ทุกวัน   วันหนึ่ง ฤษีรำพึงในใจว่า เ...้ยตัวนี้อ้วนใหญ่น่าจับกินจริงหนอ  ทำอย่างไรเราจะได้เ...้ยตัวนี้มาย่างกิน   จึงคิดอุบายได้อย่างหนึ่ง คือนำอาหารมาตั้งใกล้อาศรมเพื่อให้เ...้ยเข้ามากิน    และแสดงกริยาบำเพ็ญพรตอย่างคร่ำเคร่งขึ้นทุกวัน    เ...้ยเห็นเช่นนั้นเข้าใจว่าฤษีตนนี้เป็นผู้เคร่งการบำเพ็ญพรต  มีเมตตา  คงไม่คิดอกุศลต่อตน จึงค่อยๆคลานเข้าไปกินอาหาร ที่ฤษีวางไว้ใกล้อาศรม  จนเคยชิน แต่ยังคงระวังตัวทุกขณะ 

ฤษีเห็นว่า บัดนี้เ...้ยตายใจเข้ามากินอาหารใกล้อาศรมของตนแล้ว  จึงวางแผน นำไม้ขนาดเหมาะมือมาท่อนหนึ่งซ่อนไว้ใกล้ตัว  คะเนว่าเมื่อเ...้ยคลานเข้ามากินอาหารจะฉวยไม้ตีเ...้ยให้ตายคามือ   วันนั้นเ...้ยคลานขึ้นจากสระมุ่งมากินอาหารใกล้อาศรมเช่นทุกวัน  เห็นฤษีนั่งบำเพ็ญพรตอยู่ใกล้ๆ ผิดกว่าทุกวัน จึงคลานเข้าไปอย่างระมัดระวัง ขณะที่กำลังกินอาหาร สายตาเหลือบเห็นฤษีหยิบไม้เงื้อสุดแขนจะตีตน จึงกระโดดหนี  ลงสระอันเป็นที่อาศัยแห่งตน   รอดพ้นจากเงื้อมมือฤษีไปได้หวุดหวิด

โคลงโลกนีติ บทหนึ่งกล่าวว่า

จงนับสัตบุรุษรู้                          บุญกรรม

จงละหลีกพาลอัน                      ชั่วร้าย

จงสร้างสืบบุญวัน                      ค่ำต่อ  วายนา

จงนึกนิตย์ชีพคล้าย                    ดุจด้วยฟองชล

โคลงบทนี้จะสอดคล้องกับนิทานชาดกเรื่องนี้หรือไม่ก็ตาม  แต่พระเอกของเรื่องคือ พญาเ...้ย  ส่วนผู้ร้ายเป็นใครกันหนอ.