เลือดประจำเดือนมาจากไหน ทำไมเราต้องปวด เรื่องที่อยากให้อ่าน

สวัสดีครับเพื่อนๆ  จากบทความที่แล้ว เรื่อง "สัญญาณบอกโรค จากประจำเดือน" สาวๆ หลายคนคงได้อ่านกันมาบ้าง  แต่ละคนก็คงได้สำรวจตรวจดูว่ามีสิ่งผิดปกติอะไรหรือไม่  ประจำเดือนเป็นหนึ่งในความมหัศจรรย์ของมนุษย์เพื่อเตรียมความพร้อมในการให้กำเนิดที่ยิ่งใหญ่

แต่เชื่อว่าคงมีเพื่อนๆ อีกจำนวนมากที่ยังไม่รู้ว่าจริงๆ แล้ว  เลือดที่ออกมาทุกรอบเดือนนั้นมันคืออะไร  ทำไมมันต้องมี  แล้วทำไมเราต้องรูสึกปวดท้องส่วนล่าง  ทำไมเราต้องรู้สึกหงุดหงิดโมโหง่าย  วันนี้เรามาหาคำตอบและทำความเข้าใจกันจริงๆ สักครั้งดีกว่า  เรื่องนี้ไม่จำเป็นที่จะต้องเป็นผู้หญิงเท่านั้นที่ควรรู้  ผู้ชายอย่างเราๆ ก็รู้ไว้ไม่เสียหายอะไร  อย่างน้อยเราก็อธิบายให้คนที่เรารักฟังได้ว่าที่มาที่ไปมัีนเป็นอย่างไร

เลือดประจำเดือน หมายถึง  เลือดที่มีการไหลออกมาจากช่องคลอดทุกรอบเดือน  เกิดจากมีการสลายตัวของเยื่อบุภายในโพรงมดลูก  โดยจะเริ่มเกิดขึ้นกับผู้หญิงเมื่อเริ่มเข้าสูวัยเจริญพันธุ์  จนกระทั่งถึงวัยหมดประจำเดือน  โดยทั่วไปผู้หญิงจะมีประจำเดือนครั้งแรกเมื่ออายุระหว่าง 11-14 ปี  ปกติไม่ควรเร็วกว่า 9 ปี  และไม่ควรช้ากว่า 18  ปี

การมีประจำเดือนเกิดจากกรเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมน  อุณหภูมิของร่างกาย  การพัฒนาของไข่  และการเปลี่ยนแปลงของเยื่อบุผนังมดลูก   ดังนี้

1. ในแต่ละเดือน  ต่อมใต้สมองจะผลิตฮอร์โมนฟอลลิควิล่าร์ สติมูเลติ้ง  (Follicular Stimulating Hormone) ไปกระตุ้นให้ไข่อ่อนที่อยู่ในถุงหุ้มในรังไข่เจริญเติบโตขึ้น  และในระยะนี้รังไข่จะสร้างฮอร์โมนเอสโตรเจนขึ้นด้วย  จึงมีผลทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนาขึ้น

2. จนถึงวันที่ 14 ของรอบประจำเดือน ต่อมใต้สมองก็จะส่งฮอร์โมนลูติไนซิ่ง (Luteinizing  Hormone) ไปกระตุ้นให้ไข่สุกและหลุดออกจากถุงหุ้ม  ส่วนปลายของท่อนำไข่ก็จะโบกพัดให้ไข่เคลื่อนที่เข้าไปภายในท่อนำไข่ โดยจะมีไข่เพียง 1 ใบ เท่านั้นที่เจริญเต็มที่และพร้อมที่จะผสมกับอสุจิได้ ที่เหลือจะไม่เจริญและสลายไป 

3. รอยแตกของถุงหุ้มไข่จะยังคงเจริญต่อไปกลายเป็นคอร์ปัส ลูเตียม  หรือที่เรียวกว่า  อวัยวะสีเหลือง  ซึงจะยังคงให้ฮอร์โมนเอสโตรเจนต่อไป  และให้ฮอร์โมนเพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่ง  คือ ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน  อันเป็นฮอร์โมนที่จะช่วยทำให้เยื่อบุมดลูกหนานุ่ม  มีน้ำเลี้ยงที่สมบูรณ์พร้อมที่จะรีบการฝังตัวของไข่ที่ปฏิสนธิแล้วเพื่อให้เจริญเติบโตต่อไปเป็นทารก

4. ถ้าหากไข่ไม่มีการปฏิสนธิหลังจากการตกไข่แล้ว 8 วัน  คอร์ปัสลูเตียมจะเริ่มสลายไป  และถูกขับออกมาพร้อมกับเยื่อบุโพรงมดลูกที่ลอกตัวหลุดออกมาเป็นเลือดประจำเดือน  โดยไหลอย่างช้าๆ ออกมาจากมดลูก ใช้เวลา 3-5 วัน  หลังจากเลือดประจำเดือนหยุด เยื่อบุโพรงมดลูกจะเริ่มสร้างขึ้นใหม่อีกครั้งหนึ่งนั่นเอง

จากภาพจะเห็นว่าเยื่อบุโพรงมดลูกหนาขึ้นในวันไข่ตก (สีแดง)

ภาพแสดงการเดินทางของไข่จากปีกมดลูกจนถึงการฝังตัวที่เยื่อบุโพรงมดลูก

รอบประจำเดือน

รอบประจำเดือน หมายถึง ระยะเวลาตั้งแต่วันแรกของประจำเดือนจนกระทั่งถึงวันก่อนประจำเดือนมาครั้งต่อไป  รอบเดือนขอผู้หญิงแต่ละคนจะมีระยะเวลาแตกต่างกันมาก แต่โดยปกติแล้วควรเป็น 28 + 7 วัน  คือ คนที่มีรอบเดือนอยู่ในระยะ 21 35 วัน ถือว่าปกติ  ระยะที่มีประจำเดือนจะกินเวลาประมาณ 3-7 วัน  และจำนวนเลือดที่เสียไปแต่ละเดือนประมาณ 50-70  มิลลิลิตร  ในปีแรกๆ ที่มีประจำเดือน และในวัยใกล้หมดประจำเดือน  ประจำเดือนมักจะมาไม่สม่ำเสมอ  และบางเดือนก็ไม่มาเลย  เนื่องจากไม่มีไข่สุกหรือไม่มีการตกไข่

ลักษณะของเลือดประจำเดือนที่ปกติ

1. รอบประจำเดือน ควรอยู่ในช่วง 28 + 7 วัน

2. ระยะเวลาที่เลือดออก  ประมาณ 3-5  วัน  ไม่ควรน้อยกว่า 1 วัน  และไม่ควรนานเกิน 7 วัน 

3. จำนวนเลือดที่ออกประมาณ 100-150 ลูกบาศก์เซนติเมตร  หรือถ้าใช้ผ้าอนามัยก็ไม่เกิน 3 ผืนชุ่มๆ / วัน

4. ลักษณะของเลือดที่ออก  ควรเป็นเลือดน้ำ  ไม่ใช่เลือดลิ่ม  วันแรกๆ จะมีสีแดงคอนข้างสด  วันต่อมาจะค่อยๆ จางและหมดไป

5. อาการร่วม  อาจมีอาการปวดท้องข้างในวันต้นๆ เพราะมดลูกจะบีบตัว  เพื่อขับผนังมดลูกที่หนาขึ้นจากการเตรียมให้ไข่มาฝังตัว บางคนอาจมีอาการนำ ก่อนการมีประจำเดือน เช่น เมื่อยหลัง หน้าอกคัดตึง อ่อนเพลีย เหนื่อย หงุดหงิด หรือรู้สึกซึมเศร้า (เกิดจากการขึ้นหรือลดลงของระดับฮอร์โมน)

หวังว่าเพื่อนๆ ที่อ่านจนจบคงได้รับประโยชน์ไปบ้าง  บางทีสิ่งใกล้ตัวเราอย่างเรื่องนี้มันช่างถูกจัดวางไว้อย่างเป็นระบบ  เป็นขั้นเป็นตอนอย่างน่าอัศจรรย์  จากการทำงานของร่างกายเราเอง  เมื่อไหร่ที่เกิดความผิดปกติของประจำเดือนสิ่งหนึ่งที่อย่าลืมคิดถึงนั่นคือ "ฮอร์โมน"  รักษาสุขภาพทุกคนด้วยนะครับ....mata

เรียบเรียงโดย  พรชัย  สังเวียนวงศ์  (mata)

ขอบคุรภาพประกอบ  http://natthakanhealthy.blogspot.com, http://www.zabzaa.com