ครูโขนละครทั้ง9

เศียรครูโขนละคร นั้น นิยมตั้ง 9เศียรตามลำดับชั้นของความเชื่อที่ได้รับอิทธิพลมาจากอินเดีย นิกายที่นับถือพระอิศวรเป็นใหญ่  นั้นคือ

พระอิศวร    พระนายรายณ์     พระพรหม   พระปัญจสิงขร   พระปรคนธรรพ์ (บางที่นิยมใช้เศียรพระเพชรฉลูกัณฐ์)    พระคเณศ   พระพิราพ  พ่อแก่  เทริดมโนราห์

ทั้งหมดนี้คือของสูงสุดสำหรับวงการโขนละคร และ กลุ่มนักฟ้อนร่อนรำในไทยก็ว่าได้   เรามาดูกันว่าแต่ละเศียรแต่ละองค์จะมีความงดงามมากน้อยเพียงใด

แต่ก่อนอื่น ผมขออันเชิญภาพมหามงคลของโขนละครไทยมาให้ชมกันก่อนนะครับ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชทานครอบศรีษะพระภรตมุนีให้นายมนตรี ตราโมท (ภาพพระราชทาน)

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชทานครอบศรีษะพระพิราพให้นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) (ภาพพระราชทาน)

ครูชิต แก้วดวงใหญ่ ปรมาจารย์ด้านหัวโขนแห่งยุคกรุงรัตนโกสินทร์

ม.ร.ว.จรูญสวัสดิ์ ศุขสวัสดิ ปรมาจารย์ด้านการทำหัวโขนอีกท่านหนึ่ง

ภาพเก่าที่หาชมได้ยากยิ่ง

การแสดงโขนเรื่องรามเกียรติ์

การแสดงมหรสพของหลวง ชุดโมงครุ่ม

ครูหลวงวิลาศวงงาม (หร่ำ อินทรนัฏ) ครูใหญ่ผู้ทำพิธีไหว้ครูและครอบโขนละคร

การจัดตั้งหน้าครูและเครื่องบูชากระยาบวชในพิธีไหว้ครูโขน ละคร

 การจัดตั้งหัวโขนที่ถูกต้อง

ครูมนตรี ปราโมท ทำพิธีครอบครู

การจัดตั้งหัวโขนในพระราชพิธี พระราชทานครอบองค์พระพิราพ(ภาพพระราชทาน)

ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมชทำพิธีครอบศรีษะพระพิราพให้ศิษย์โขนธรรมศาสตร์ ณ บ้านซอยสวนพลู

www.phetchalukant.com

 

พระอิศวร คือมหาเทพองค์ปฐมในลัทธิไศยวะนิกาย ตัวแทนแห่งการทำลายล้างเพื่อก่อเกิดสิ่งใหม่ มีเดชเดชะด้านพลังลี้ลับและเป็นต้นตำรับท่ารำทั้ง 108 ท่า ในปางศิวะนาฏราช

 

 

 

พระนารายณ์ เทพแห่งการรักษา มักปรากฎกายในรูปฉมการแปลงกายเพื่อการปราบหมู่มาร

 

 

 

พระพรหม คือเทพแห่งความเมตตาและการก่อเกิด มี4หน้า

 

พระพรหม เทพแห่งความเมตตาและการก่อกำเนิด มี สี่หน้า

 

 

 

 

พระปัญจสิงขร แต่เดิมคือเด็กเลี้ยงวัวที่มีผมแกละ ห้าจุก ครั้นทำลายสังขารไปได้เกิดเป็นเทวดา ฝ่ายดนตรีและขับร้อง

 

 

 

 

พระปรคนธรรพ์คือเหล่าเทพบุตรผู้มีความสามารถในการบันเลงดนตรีสวรรค์

 

พระเพชรฉลูกัณฐ์ หรือพระวิษณุกรรม คือครูฝ่ายช่างต่างๆ เป็นที่นับถือของช่าง และเด็กเรียนช่าง

 

 

พระคเณศ คือโอรสพระอิศวร เทพแห่งการขจัดความขัดข้อง และต้องบูชาก่อนเทพองค์ใด แม้แต่พระอิศวรก็ตาม

 

 

พระพิราพ เป็นครูฝ่ายยักษ์ที่ มีแรงครูมาก หากบูชาไม่ดี จะมีอันต้องโดนอาถรรพ์ เป็นครูท่ารำต่างๆ

 

 

 

 

 

 

เศียรพ่อแก่ คือตัวแทนฤาษีผู้ประสิทธิ์ประสาทองค์วิทยาแก่มวลมนุษย์ทั้งด้านคาถา อาคมลมเลข ยาสมุนไพร เป็นต้น ฤาษีมีมากมายหลายตน แต่มักจะนำมาตั้งเพียงหนึ่งเศียรแล้วเรียกรวมว่า พ่อแก่

 

เทริมมโนราห์ คือตัวแทนของครู ละครนอก ละครชาตรี  เป็นเครื่องประกอบศรีษะชั้นสูงที่มีอานุภาพครูที่แรงไม่แพ้ครูตนใด

 

 

 

นอกจากนั้น ยังมีการบูชาครูองค์ต่างๆแล้วแต่สายของโขนละครที่ได้รับการสั่งสอนมาจากสำนักใด ทั้งนี้ครูที่เคยเป็นมนุษย์ก็มักจะนำรูปท่านมาเข้าร่วมพิธี แต่จะจัดไว้ในตำแหน่งล่างสุด ตามลำดับชั้นของครู

 

ศิษย์ใดไร้ครูเหมือนดั่งงูที่ไร้พิษ