ทำไมกลิ่นบางอย่างจึงทำให้เราหวนกลับไปนึกถึงความทรงจำ?
ทำไมกลิ่นบางอย่างจึงทำให้เราหวนกลับไปนึกถึงความทรงจำ?
คุณเคยเดินอยู่ในสถานีรถไฟใต้ดิน แล้วจู่ ๆ ก็ได้กลิ่นบางอย่างที่ทำให้คุณนึกถึงคนที่พยายามจะลืมหรือไม่? บางที กลิ่นนั้นอาจไม่ได้เกี่ยวข้องกับคนคนนั้นเลยด้วยซ้ำ แต่เพียงชั่วขณะหนึ่ง กลับทำให้รู้สึกราวกับว่าเขายังคงอยู่ตรงนั้น และทำให้คุณเผลอหวนกลับไปนึกถึงเรื่องราวที่เคยเกิดขึ้นร่วมกัน มันอาจเป็นความรู้สึกโหยหาอดีต หรือความคิดถึงที่แฝงไว้ด้วยความเจ็บปวดเล็ก ๆ แต่หากฉันบอกว่า ความรู้สึกเช่นนี้มีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์อยู่ล่ะ?
ปรากฏการณ์พรอสต์ (The Proust Phenomenon)
ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า Proust Phenomenon ซึ่งตั้งชื่อตาม Marcel Proust นักเขียนชาวฝรั่งเศสผู้มีชื่อเสียง โดยอธิบายถึงการที่กลิ่นสามารถกระตุ้นให้ความทรงจำในอดีตกลับมาปรากฏอย่างชัดเจนและเต็มไปด้วยอารมณ์ โดยเฉพาะความทรงจำในวัยเด็ก
ในนวนิยายเรื่อง In Search of Lost Time Marcel Proust ได้บรรยายถึงประสบการณ์ที่รสชาติและกลิ่นของขนม Madeleine ทำให้เขาหวนกลับไปนึกถึงความทรงจำในวัยเด็ก สิ่งเล็ก ๆ อย่างรสชาติของขนมชิ้นหนึ่งกลับเปิดประตูไปสู่อดีตที่เคยผ่านพ้นไปแล้วได้อย่างไม่คาดคิด
มันเกิดขึ้นได้อย่างไร?
ประสาทรับกลิ่นของเรามีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับส่วนต่าง ๆ ของสมองที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำและอารมณ์ โดยเฉพาะฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการสร้างและจัดเก็บความทรงจำ ขณะที่อะมิกดาลา (Amygdala) ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับการประมวลผลอารมณ์
ความเชื่อมโยงระหว่างระบบรับกลิ่นกับสมองส่วนเหล่านี้อาจเป็นเหตุผลว่าทำไมกลิ่นที่คุ้นเคยจึงไม่ได้ทำให้เรานึกถึงเหตุการณ์บางอย่างเท่านั้น แต่ยังสามารถทำให้ความรู้สึกที่เราเคยสัมผัสในช่วงเวลานั้นกลับมาอีกครั้ง จนบางครั้งอดีตกลับรู้สึกใกล้ตัวอย่างน่าประหลาด
ทำไมความรู้สึกนี้จึงพิเศษ?
กลิ่นของขนมปังที่เพิ่งอบเสร็จอาจทำให้เรานึกถึงวัยเด็ก กลิ่นน้ำหอมอาจทำให้เรานึกถึงใครบางคน และกลิ่นฝนที่ตกลงมาอาจพาเราย้อนกลับไปยังค่ำคืนหนึ่งที่เราเคยคิดว่าลืมไปแล้ว
แต่ความทรงจำเหล่านี้ไม่ได้มีแต่ความสุขเสมอไป บางครั้งมันอาจนำพาความเศร้า ความสุข หรือแม้กระทั่งความรู้สึกสูญเสียกลับมาด้วย บางที นั่นอาจเป็นสิ่งที่ทำให้ประสาทรับกลิ่นของเรามีความพิเศษ เพราะมันสามารถเชื่อมโยงช่วงเวลาปัจจุบันเข้ากับอดีตได้อย่างไม่ทันตั้งตัว
เราไม่สามารถย้อนเวลากลับไปได้ แต่บางครั้ง กลิ่นที่คุ้นเคยเพียงกลิ่นเดียวก็อาจทำให้รู้สึกราวกับว่าเศษเสี้ยวเล็ก ๆ ของช่วงเวลานั้นยังคงอยู่กับเราเสมอ
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
สารหนูในแม่น้ำสายยังน่าห่วง เปิดผลตรวจน้ำล่าสุดและมาตรการรัฐ 2569
มหาอินทุมรีแดง งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขบันดาลเหนือ-ใต้ พร้อมชุดสองตัวและสามตัว
ส่องโพยสรุปสามตัว 6 ชุดเทพ งวด 1 ธ.ค. 69 จัดเลขบน-ล่างครบ พร้อมคู่โต๊ด 3 ตัว
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
ปากแดงศักดิ์สิทธิ์ เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่นฝั่งซ้าย พร้อมสูตรลับ 3 คอลัมน์ จัดเต็มเลข 2 ตัว-3 ตัว
เรือสำราญสุดหรูระดับโลก “Seven Seas Explorer” นักท่องเที่ยวต่างชาติทยอยขึ้นฝั่งเที่ยวพัทยา
ลอยกระทง 2569 เที่ยวให้คุ้ม! 7 เรื่องต้องรู้ก่อนออกจากบ้าน
จากงานฝีมือสู่สำรับอาหาร “ขันโตกล้านนา” มรดกภูมิปัญญาที่ไม่เคยเลือนหาย
5 โรงเรียนชายล้วนชื่อดังของไทย! ตำนานสถาบันเก่าแก่ ผลิตศิษย์เก่าคนสำคัญของประเทศ
5 จังหวัดที่มีเด็กเกิดใหม่มากที่สุดในประเทศไทย เปิดอันดับจังหวัดไหนมีเด็กเกิดมากที่สุด ?
ดาวศุกร์ ดาวเคราะห์ที่มี 1 วันยาวนานกว่า 1 ปี เพราะหมุนรอบตัวเองช้ากว่าโคจรรอบดวงอาทิตย์
7 สีคอนเสิร์ตรอบนี้ เปาวลี พรพิมล มาด้วยจ้า
วัวก็มีเพื่อนสนิทเหมือนมนุษย์ เมื่อถูกแยกจากกันก็เกิดความเครียดและคิดถึงกันได้
แคลเซียมคาร์บอเนต แคลเซียมผง แคลเซียมเม็ด โทร 034854888 โทร 0893128888 ไลน์ thaipoly8888