ทำไมคลองหลายสายในกรุงเทพฯ และปริมณฑลจึงตรงยาว
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ลองมองคลองจากสะพานสูงหรือภาพถ่ายทางอากาศ บางสายทอดยาวผ่านบ้านเรือนและทุ่งนาไปจนสุดสายตา ริมฝั่งสองข้างเกือบขนานกัน ต่างจากแม่น้ำที่มักเลี้ยวไปมาตามภูมิประเทศ
ความตรงนั้นมีเหตุผลอยู่เบื้องหลัง เพราะพื้นที่แถบกรุงเทพฯ และปริมณฑลเป็นที่ราบลุ่มซึ่งผู้คนใช้เรือเดินทางและพึ่งพาน้ำมานาน ก่อนถนนจะกลายเป็นเส้นทางหลัก คลองแต่ละสายจึงมีหน้าที่ต่างกัน ทั้งพาคนเดินทาง เชื่อมชุมชน และส่งน้ำเข้าพื้นที่เพาะปลูก
คลองที่ตรงยาวหลายสายเป็นคลองที่คนกำหนดแนวแล้วขุดขึ้น เพื่อเชื่อมจุดหมายหรือสร้างทางลัดบนพื้นที่ราบ แนวค่อนข้างตรงช่วยลดระยะเดินทางเมื่อเทียบกับการอ้อมตามลำน้ำ แต่ไม่ได้หมายความว่าคลองทุกสายต้องตรง หรือคลองที่คดเคี้ยวทุกสายเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
ขุดทางลัดให้เรือไม่ต้องอ้อม
ในอดีต การเดินทางและขนส่งสินค้าต้องอาศัยแม่น้ำเป็นสำคัญ หากเจอคุ้งน้ำใหญ่ เรือก็ต้องแล่นตามความโค้งไปตลอด การขุดคลองตัดจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งจึงช่วยให้เดินทางได้สั้นลง
ตัวอย่างคือคลองลัดหลวงที่อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนระบุว่า คลองนี้ขุดในสมัยรัชกาลที่ 2 เป็นแนวตรงยาวประมาณ 3 กิโลเมตร เชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยาสองช่วง เพื่อย่นระยะเดินเรือผ่านบริเวณที่แม่น้ำคดโค้งมาก หลักฐานที่อ้างถึงไม่ได้ระบุปีที่ขุดแน่ชัด
คลองแสนแสบก็เป็นอีกตัวอย่างของการขุดเพื่อเชื่อมพื้นที่ห่างกัน โดยช่วงจากหัวหมากไปบางขนากขุดในสมัยรัชกาลที่ 3 เอกสารของสำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ระบุว่าใช้ลำเลียงเสบียงและยุทโธปกรณ์ในสงครามกับญวน ต่อมาเส้นทางน้ำนี้ยังมีความสำคัญต่อการเดินทางของผู้คน
ส่วนคลองประเวศบุรีรมย์ขุดในสมัยรัชกาลที่ 5 ต่อจากคลองพระโขนงไปเชื่อมกับคลองด่าน โดยมีคลองแยกอีกหลายสาย เครือข่ายเช่นนี้ทำให้พื้นที่ที่เคยเดินทางทางน้ำได้ลำบากเชื่อมต่อกันมากขึ้น
คลองกับชีวิตริมทุ่ง
เมื่อคลองตัดผ่านพื้นที่ราบ น้ำก็เข้าถึงที่ดินสองฝั่งได้สะดวกขึ้น ผู้คนสามารถตั้งบ้านเรือน ใช้เรือขนของ และอาศัยน้ำเพื่อเพาะปลูกได้ คลองสายย่อยที่เชื่อมกับคลองหลักจึงมีส่วนช่วยให้เกิดเครือข่ายทางน้ำและพื้นที่ทำกินขึ้นตามแนวคลอง
อย่างไรก็ตาม ความตรงไม่ได้รับประกันว่าน้ำจะไหลเร็วหรือระบายได้ดีเสมอไป การไหลยังขึ้นกับระดับน้ำ ความลาดของพื้นที่ ขนาดและสภาพคลอง รวมถึงสิ่งกีดขวางและประตูน้ำด้วย คลองลัดหลวงเองมีประตูน้ำเพื่อควบคุมกระแสน้ำและลดปัญหาการกัดเซาะตลิ่ง
คลองจึงเปรียบเหมือนเส้นทางที่คนรุ่นก่อนวางไว้บนแผ่นดิน บางสายตั้งใจตัดตรงเพื่อให้เรือไปถึงเร็วขึ้น บางสายเชื่อมพื้นที่เพาะปลูกและชุมชนเข้าด้วยกัน ทุกวันนี้แม้การเดินทางส่วนใหญ่ย้ายขึ้นถนนไปแล้ว แนวคลองเหล่านี้ยังบอกได้ว่าผู้คนเคยเดินทางและจัดการน้ำกันอย่างไร
ทำไมเสาไฟฟ้าคอนกรีตจึงมีรูเรียงเป็นแถว
ส่งเทรนด์เลขมงคล อาจารย์หนู 1 ธันวาคม 2569
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เกลือสมุทรกับเกลือสินเธาว์อีสานต่างกันอย่างไร และเกลือใต้ดินเกิดขึ้นได้อย่างไร
ทำไมเบตงจึงมีทะเลหมอกให้ชมได้แม้ในช่วงหน้าร้อน
วิวัฒนาการของรถตุ๊กตุ๊กไทยจากรถบรรทุกสู่สัญลักษณ์การท่องเที่ยว
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
10 ประเทศที่เล็กที่สุดในโลก รวมกันทั้ง 10 ประเทศยังเล็กกว่ากรุงเทพฯ
เกาะเกร็ดในแม่น้ำเจ้าพระยาเกิดขึ้นได้อย่างไร
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
ตำนานช้างเผือกอัญเชิญพระบรมธาตุขึ้นดอยสุเทพ





