ตำนานยักษ์วัดแจ้งกับยักษ์วัดโพธิ์และที่มาของชื่อท่าเตียน
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ยืนอยู่ที่ท่าเตียนแล้วมองข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา จะเห็นพระปรางค์วัดอรุณอยู่ทางฝั่งธนบุรี ส่วนด้านหลังย่านท่าเรือคือวัดโพธิ์ วัดใหญ่สองแห่งตั้งอยู่คนละฝั่งน้ำ และมียักษ์เฝ้าวัดเป็นตัวละครในเรื่องเล่าที่คนกรุงเทพฯ ส่งต่อกันมานาน
เรื่องเริ่มจากยักษ์ที่เคยเป็นเพื่อนกัน แต่กลับผิดใจกันจนเกิดการต่อสู้ครั้งใหญ่ สถานที่ซึ่งดูสงบเมื่อมองจากท่าเรือ จึงกลายเป็นฉากสำคัญของนิทานพื้นบ้านเรื่องหนึ่ง
ตามตำนาน ยักษ์ทั้งสองตีกันจนต้นไม้และบ้านเรือนบริเวณริมน้ำพังราบโล่งเตียน ผู้คนจึงเรียกบริเวณนั้นว่า “ท่าเตียน” เรื่องนี้เป็นคำอธิบายชื่อสถานที่ในนิทาน ไม่ใช่หลักฐานว่าเคยมีศึกยักษ์เกิดขึ้นจริง
จากเพื่อนรักกลายเป็นคู่ต่อสู้
สำนวนที่กรุงเทพมหานครบันทึกไว้เล่าว่า ยักษ์วัดโพธิ์กับยักษ์วัดแจ้งเดิมเป็นเพื่อนกัน วันหนึ่งยักษ์วัดโพธิ์ขัดสน จึงข้ามแม่น้ำไปขอยืมเงินจากเพื่อน เมื่อถึงกำหนดกลับไม่ยอมคืน ยักษ์วัดแจ้งตามมาทวงก็ยังไม่ได้รับเงิน ทั้งคู่จึงทะเลาะและลงไม้ลงมือกัน
ด้วยกำลังของยักษ์ในเรื่องเล่า การต่อสู้ไม่ได้จบลงเพียงความบาดหมางระหว่างเพื่อน ต้นไม้ล้มระเนระนาด สิ่งปลูกสร้างและบริเวณรอบ ๆ เสียหายจนโล่งเตียน ชาวบ้านจึงนำภาพความเสียหายนั้นมาอธิบายชื่อท่าน้ำ ส่วนผู้ชนะเป็นฝ่ายใด เรื่องเล่าสำนวนนี้ไม่ได้ชี้ชัด
เมื่อพระอิศวรทราบเรื่อง จึงลงโทษยักษ์ทั้งสองให้กลายเป็นหินและยืนเฝ้าอยู่ที่วัดของตน ตำนานจึงผูกทั้งชื่อท่าเตียนและรูปยักษ์เฝ้าวัดเข้าด้วยกันในเรื่องเดียว
เรื่องเล่ามีมากกว่าหนึ่งสำนวน
ตำนานที่เล่าต่อกันมาไม่ได้เหมือนกันทุกตอน กรุงเทพมหานครบันทึกอีกสำนวนหนึ่งว่า ยักษ์ทั้งสองผิดใจกันเพราะแย่งผู้หญิง ก่อนนัดต่อสู้กันจนพื้นที่ราบเตียน ขณะที่บางสำนวนเล่าว่ามียักษ์วัดพระแก้วมาช่วยห้ามทัพ รายละเอียดต่างกันไป แต่ภาพที่ร่วมกันคือยักษ์สองฝั่งทะเลาะกันจนบริเวณท่าน้ำเสียหาย
ส่วนที่มาของชื่อท่าเตียนนอกเหนือจากนิทานก็มีคำอธิบายหลายทาง หนึ่งในนั้นเชื่อมกับเหตุเพลิงไหม้ใหญ่ในสมัยรัชกาลที่ 4 ซึ่งลุกลามถึงบริเวณใกล้วัดโพธิ์และทำให้พื้นที่เสียหายโล่งเตียน กรุงเทพมหานครระบุว่ามีการอ้างถึงเหตุไฟไหม้ในพระราชพงศาวดาร แต่การมีบันทึกเหตุไฟไหม้ไม่ได้ยืนยันด้วยตัวเองว่าชื่อท่าเตียนเกิดจากเหตุการณ์นั้นแน่นอน
จึงควรแยก เหตุการณ์ไฟไหม้ที่มีบันทึก ออกจากคำอธิบายว่าชื่อเกิดขึ้นเพราะไฟไหม้ เช่นเดียวกับศึกยักษ์ซึ่งเป็นเรื่องเล่าพื้นบ้าน ปัจจุบันยังไม่มีข้อยุติแน่ชัดว่าชื่อท่าเตียนมีที่มาจากทางใด
ยักษ์ที่พบได้เมื่อไปเยือนวัด
วัดแจ้งคือชื่อที่คุ้นหูของวัดอรุณราชวราราม ฝั่งธนบุรี ส่วนวัดโพธิ์คือวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ฝั่งพระนคร ยักษ์วัดอรุณที่คนรู้จักกันดีมีสองตน ได้แก่ ทศกัณฐ์กายสีเขียวและสหัสเดชะกายสีขาว ยืนอยู่บริเวณซุ้มประตู
ที่วัดโพธิ์ก็มีรูปยักษ์แบบไทยเช่นกัน Thai PBS อธิบายว่า ปัจจุบันเหลือให้ชมสองคู่ คือพญาขรกับสัทธาสูร และมัยราพณ์กับแสงอาทิตย์ รูปยักษ์เหล่านี้คนละประเภทกับตุ๊กตาหินรูปนักรบจีนที่ตั้งตามประตูวัด ซึ่งมักถูกเข้าใจว่าเป็นยักษ์วัดโพธิ์ในตำนาน
ทุกวันนี้ท่าเตียนยังเป็นทั้งชุมชนการค้าและจุดสัญจรทางน้ำ เมื่อเรือข้ามฟากเคลื่อนออกจากท่า ระยะทางระหว่างสองวัดอาจดูใกล้กว่าที่คิด ส่วนเรื่องยักษ์ตีกันยังอยู่ในความทรงจำของผู้คน ในฐานะนิทานที่ทำให้ชื่อย่านเก่าแก่ริมเจ้าพระยามีภาพจำขึ้นมาอีกแบบหนึ่ง
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
5 อาชีพเฉพาะทางในโรงพยาบาลไทยและรายได้เริ่มต้น
วิเคราะห์เเนวทาง "อาม่าให้ลาภ" VS "เลขเจาะใจ ลุงหวัง" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ค่าตอบแทนและสวัสดิการของคนทำงานเสี่ยงภัยกลางทะเลในไทย
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ชั่วโมงทำงานและค่าแรงไทยเมื่อเทียบกับประเทศในเอเชีย
การแข่งขันสอบเข้ารับราชการและรัฐวิสาหกิจในไทย
คนทำงานกรุงเทพฯ กับต่างจังหวัดเหลือเงินต่างกันเท่าไร
คนทำงานกรุงเทพฯ ใช้เวลาเดินทางกี่วันต่อปี






