โลมาและวาฬนอนหลับขณะอยู่ในทะเลได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
โลมาตัวหนึ่งว่ายช้า ๆ ใกล้ผิวน้ำ ก่อนจะโผล่หัวขึ้นมาหายใจแล้วดำลงไปอีกครั้ง จากภายนอกอาจดูเหมือนมันกำลังตื่นตามปกติ ทั้งที่สัตว์ทะเลเลี้ยงลูกด้วยนมก็ต้องพักผ่อนเหมือนเรา
ชีวิตในน้ำทำให้การนอนของพวกมันมีโจทย์ต่างจากปลาบนทะเลตัวเดียวกัน เพราะโลมาและวาฬใช้ปอดหายใจ จึงต้องกลับขึ้นมารับอากาศเหนือผิวน้ำเป็นระยะ แม้ในช่วงพักก็ยังต้องรักษาความสามารถในการเคลื่อนไหวและตอบสนองต่อสิ่งรอบตัว
คำตอบที่พบในโลมาและวาฬบางชนิดคือ การหลับแบบสมองซีกเดียว สมองซีกหนึ่งแสดงคลื่นที่สัมพันธ์กับการหลับ ขณะที่อีกซีกยังมีกิจกรรมคล้ายช่วงตื่น จากนั้นทั้งสองซีกสามารถสลับบทบาทกันได้ วิธีนี้ช่วยให้สัตว์พักสมองไปพร้อมกับรักษาความสามารถในการขึ้นมาหายใจและเฝ้าระวังสภาพแวดล้อม
สมองซีกที่หลับไม่ได้ดับสนิท นักวิจัยบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมองของโลมาปากขวดและพบว่า ระหว่างการหลับแบบนี้ สมองด้านหนึ่งมีคลื่นช้าเด่นชัด ส่วนอีกด้านมีรูปแบบคล้ายขณะตื่น จึงเป็นการเปลี่ยนสภาวะการทำงานของสมอง ไม่ใช่การปิดสมองครึ่งหนึ่งเหมือนปิดสวิตช์
ดวงตาก็มีความสัมพันธ์กับการพักของสมอง งานศึกษาที่สังเกตโลมาปากขวดและวาฬเบลูกาพบว่า ช่วงที่สมองซีกหนึ่งหลับมักสัมพันธ์กับการหลับตาข้างตรงข้าม เช่น เมื่อสมองซีกซ้ายหลับ ตาขวามักปิด ส่วนตาซ้ายอาจเปิดอยู่ แต่ความสัมพันธ์นี้ไม่ได้ตรงกันทุกครั้ง จึงบอกไม่ได้ว่าโลมาหรือวาฬทุกตัวต้องลืมตาข้างหนึ่งตลอดเวลาที่หลับ
ตาที่เปิดอยู่ช่วยให้รับข้อมูลจากสิ่งรอบตัวได้ ขณะเดียวกันสมองด้านที่ยังทำงานช่วยให้สัตว์รักษาพฤติกรรมที่จำเป็นต่อการอยู่ในน้ำ นักวิจัยเสนอว่าการหายใจ การเคลื่อนไหว และการเฝ้าระวังภัยล้วนเป็นประโยชน์ที่อาจเกี่ยวข้องกับการหลับลักษณะนี้
เมื่อถึงเวลาหายใจ โลมาหรือวาฬต้องนำรูหายใจบนศีรษะขึ้นพ้นน้ำเพื่อแลกเปลี่ยนอากาศ แล้วจึงกลับลงไปใต้น้ำ การหลับแบบสมองซีกเดียวจึงเป็นวิธีพักที่สอดคล้องกับชีวิตกลางทะเล อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าพวกมันต้องว่ายตลอดทุกวินาที บางตัวอาจเคลื่อนที่ช้า ๆ ขณะพัก ขณะที่บางชนิดมีท่าพักต่างออกไป
วาฬไม่ได้พักเหมือนโลมาทุกชนิด นักวิจัยเคยพบวาฬหัวทุยลอยตัวในแนวดิ่งอยู่ใกล้ผิวน้ำและตอบสนองต่อสิ่งรอบข้างน้อยลง จึงสันนิษฐานว่าอาจเป็นช่วงพักหรือหลับ แต่การสังเกตท่าทางเพียงอย่างเดียวยังบอกไม่ได้ว่าสมองของวาฬหัวทุยแต่ละซีกกำลังทำงานอย่างไร
หลักฐานที่ชัดที่สุดเรื่องการหลับแบบสมองซีกเดียวมาจากการวัดคลื่นสมองในสัตว์ที่ศึกษาได้ เช่น โลมาปากขวดและวาฬเบลูกา ส่วนวาฬอีกหลายชนิดยังศึกษาขณะพักในทะเลได้ยาก จึงไม่ควรนำรูปแบบเดียวไปอธิบายวาฬทุกตัว
สำหรับโลมา การว่ายช้า ๆ และการลืมตาข้างหนึ่งจึงอาจเกิดขึ้นระหว่างพักได้ แม้มันดูไม่เหมือนกำลังนอนในสายตาคนก็ตาม สิ่งที่แน่ชัดกว่าภาพจำเรื่องการลืมตาตลอดเวลาคือ สัตว์เหล่านี้มีวิธีพักสมองที่ยังเปิดทางให้ร่างกายรับมือกับการหายใจและสภาพแวดล้อมในน้ำได้
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เฟซบุ๊กเผชิญข้อโต้แย้งเรื่องความเป็นส่วนตัว! ถูกปรับ 805 ล้านยูโร ฐานเข้าถึงอัลบั้มรูปภาพของผู้ใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
ตำนานแตงโมรังสิต ผลไม้ชื่อดังริมถนนพหลโยธิน จากภาพแม่ค้าตั้งแผงขายแตงโมเรียงราย สู่ความทรงจำในบทเพลง «แตงเถาตาย» ของไวพจน์ เพชรสุพรรณ
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ยี่เป็งเชียงใหม่ 2569 โคมลอยได้รับอนุญาตกว่า 1.9 แสนดวง กระทบเที่ยวบิน 108 เที่ยว
น้ำซุปกระดูกหมูสีขาวขุ่นในร้านทำมาจากอะไร
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
10 จังหวัดที่หนาวที่สุดในไทย สถิติกรมอุตุฯ 72 ปี สกลนครเคยติดลบ -1.4 องศา
ล่างชุดเต็ม นานา งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดโพยเลขล่าง 30 ชุด พร้อมเลขดับขาดที่ต้องจับตา






