ตำนานแตงโมรังสิต ผลไม้ชื่อดังริมถนนพหลโยธิน จากภาพแม่ค้าตั้งแผงขายแตงโมเรียงราย สู่ความทรงจำในบทเพลง «แตงเถาตาย» ของไวพจน์ เพชรสุพรรณ
หากย้อนเวลากลับไปในอดีตหลายสิบปี ภาพของเมืองรังสิต จังหวัดปทุมธานี อาจไม่เหมือนกับเมืองรังสิตที่เรารู้จักในปัจจุบัน เพราะในอดีตพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นแหล่งเกษตรกรรมที่สำคัญ มีทุ่งนา คลองส่งน้ำ สวนผลไม้ และตลาดค้าขายสินค้าเกษตรที่คึกคัก โดยเฉพาะแตงโมรังสิต ซึ่งเคยเป็นผลไม้ที่มีชื่อเสียงอย่างมาก จนกลายเป็นภาพจำของผู้คนที่เดินทางผ่านถนนพหลโยธินในสมัยนั้น
ภาพที่คนรุ่นเก่าหลายคนยังจดจำได้ คือแผงขายแตงโมที่ตั้งเรียงรายอยู่ริมทาง มีแตงโมลูกใหญ่ลูกเล็กวางซ้อนกันเป็นกอง บางร้านผ่าแตงโมให้เห็นเนื้อสีแดงสด เพื่อให้ผู้เดินทางได้เห็นความหวานฉ่ำของผลไม้ที่นำมาจากสวน แม่ค้าบางร้านนั่งรอลูกค้าอยู่หน้าร้าน บรรยากาศเป็นวิถีชีวิตแบบชนบทที่ผสมผสานกับการค้าขายริมถนนสายสำคัญของประเทศ
เรื่องราวของแตงโมรังสิตยังถูกนำไปกล่าวถึงในเพลงลูกทุ่งชื่อดังของ ไวพจน์ เพชรสุพรรณ ศิลปินแห่งชาติผู้มีชื่อเสียงด้านเพลงพื้นบ้านและเพลงลูกทุ่ง เพลงนั้นมีชื่อว่า «แตงเถาตาย» ซึ่งเป็นเพลงที่ทำให้คนรุ่นหลังได้รู้จักบรรยากาศของรังสิตในอดีตมากขึ้น
เพลงดังกล่าวไม่ได้กล่าวถึงแตงโมเพียงอย่างเดียว แต่ยังบันทึกภาพของร้านค้า แม่ค้าริมคลอง สะพานรังสิต และบรรยากาศการเดินทางในอดีตเอาไว้ด้วย
จุดเริ่มต้นและความรุ่งเรืองของแตงโมรังสิต
หากถามว่าแตงโมรังสิตเริ่มมีชื่อเสียงตั้งแต่ปีไหน ต้องแยกให้ชัดระหว่างปีที่เริ่มปลูกกับปีที่มีหลักฐานยืนยันว่าการค้าขายแตงโมรุ่งเรือง เพราะยังไม่พบเอกสารประวัติศาสตร์ที่ระบุปีเริ่มต้นของการปลูกแตงโมรังสิตไว้อย่างแน่นอน
อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานภาพถ่ายและเรื่องราวที่ยืนยันได้ว่า ในปี พ.ศ. 2515 หรือ ค.ศ. 1972 ตลาดแตงโมรังสิตมีความคึกคักอย่างมากแล้ว โดยมีการขนส่งแตงโมด้วยเรือมาตามคลองรังสิต ก่อนนำมาซื้อขายและส่งต่อไปยังพระนคร หรือกรุงเทพมหานครในปัจจุบัน
ข้อมูลดังกล่าวได้รับการเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์กระปุก ซึ่งนำภาพเก่าจากเพจเมืองไทยในอดีตมาเผยแพร่ให้คนรุ่นหลังได้ชม ภาพเหล่านั้นแสดงให้เห็นตลาดซื้อขายแตงโมในอดีตที่มีผลผลิตจำนวนมาก สะท้อนให้เห็นว่าแตงโมรังสิตเคยเป็นสินค้าเกษตรที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของพื้นที่อย่างแท้จริง
ในยุคนั้นการเดินทางทางน้ำยังมีบทบาทสำคัญ คลองรังสิตจึงไม่ได้เป็นเพียงคลองส่งน้ำเพื่อการเกษตรเท่านั้น แต่ยังเป็นเส้นทางลำเลียงผลผลิตจากสวนและพื้นที่เพาะปลูกเข้าสู่ตลาดด้วย
แตงโมที่ปลูกในพื้นที่รังสิตมีชื่อเสียงในเรื่องรสชาติหวาน เนื้อแดง และความสดใหม่ ผู้คนที่เดินทางผ่านเส้นทางพหลโยธินจึงมักแวะซื้อแตงโมติดไม้ติดมือกลับบ้าน ร้านค้าบางแห่งนำแตงโมมาวางเรียงกันเป็นจำนวนมากจนกลายเป็นภาพคุ้นตาของคนเดินทางในสมัยนั้น
เพลงแตงเถาตาย บันทึกความทรงจำของเมืองรังสิต
สิ่งที่ทำให้เรื่องราวของแตงโมรังสิตเป็นที่จดจำมาจนถึงปัจจุบัน คือเพลง «แตงเถาตาย» ของไวพจน์ เพชรสุพรรณ
เพลงนี้มีเนื้อหาบรรยายถึงบรรยากาศของรังสิต ตั้งแต่เส้นทางไปจนถึงบางปะอิน กล่าวถึงถนนพหลโยธิน ร้านแผงลอย สะพานรังสิต ก๋วยเตี๋ยวเรือ และแม่ค้าขายแตงโมริมคลอง
ในเพลงยังกล่าวถึงภาพของแม่ค้าสาวที่นั่งขายแตงโม โดยมีแตงลูกเล็กและลูกใหญ่วางเรียงกันเป็นแถว มีการผ่าแตงโมให้เห็นเนื้อสีแดงเพื่อเชิญชวนลูกค้าให้เข้ามาซื้อ
เพลงนี้มีความน่าสนใจตรงที่ไม่ได้เป็นเพียงเพลงเพื่อความบันเทิง แต่ยังเป็นเสมือนบันทึกวิถีชีวิตของผู้คนในอดีต โดยเฉพาะภาพการค้าขายริมคลองรังสิตที่ปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปมากแล้ว
เว็บไซต์บริษัทโรส มีเดีย แอนด์ เอ็นเตอร์เทนเมนท์ มีข้อมูลเพลงนี้ระบุชื่อเพลง นักร้อง และผู้ประพันธ์คำร้องทำนองคือไวพจน์ เพชรสุพรรณ ไวพจน์ เพชรสุพรรณ
แตงโมรังสิตหายไปตั้งแต่เมื่อไร?
คำถามที่น่าสนใจที่สุดคือ ปัจจุบันร้านแตงโมที่เคยวางเรียงรายริมถนนรังสิตหายไปนานกี่ปีแล้ว
เรื่องนี้มีข้อมูลที่ช่วยอธิบายการเปลี่ยนแปลงของอาชีพเกษตรกรรมในพื้นที่ได้ จากเรื่องราวที่ปรากฏในเอกสารประกอบการเรียนวรรณกรรมมัธยม ซึ่งกล่าวถึงการเปลี่ยนแปลงของการเพาะปลูกในพื้นที่รังสิตว่า เมื่อเวลาผ่านไป ต้นส้มเขียวหวานเติบโตและได้รับราคาดี ผู้คนจึงหันไปสนใจปลูกส้มเขียวหวานแทนการปลูกแตงโม อาชีพปลูกแตงโมรังสิตจึงค่อย ๆ ลดความสำคัญลง
นี่เป็นตัวอย่างของการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจเกษตรกรรม เมื่อพืชชนิดอื่นให้ผลตอบแทนที่ดีกว่า เกษตรกรก็ปรับเปลี่ยนการเพาะปลูกตามสภาพตลาด
ดังนั้น การหายไปของแตงโมรังสิตจึงไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวันเดียว แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ค่อย ๆ เกิดขึ้นตามกาลเวลา ทั้งจากการเปลี่ยนชนิดพืชที่ปลูก การขยายตัวของชุมชนเมือง และการเปลี่ยนแปลงของรูปแบบการค้าขาย วรรณกรรมมัธยม +1
ปัจจุบันแตงโมรังสิตหายไปกี่ปีแล้ว?
หากใช้ปี พ.ศ. 2515 ซึ่งมีหลักฐานภาพตลาดแตงโมที่ยังคึกคักเป็นจุดอ้างอิง จะพบว่าเมื่อถึงปี พ.ศ. 2569 ก็ผ่านมาประมาณ 54 ปีแล้ว
แต่ต้องทำความเข้าใจว่า 54 ปีนี้เป็นระยะเวลานับจากหลักฐานตลาดที่คึกคักในปี 2515 ไม่ใช่จำนวนปีที่ยืนยันได้ว่าร้านแตงโมแห่งสุดท้ายปิดตัวลง เพราะยังไม่มีหลักฐานระบุปีที่ร้านสุดท้ายเลิกขายอย่างแน่ชัด
นอกจากนี้ ยังไม่ควรเข้าใจว่าแตงโมทั้งหมดในจังหวัดปทุมธานีสูญหายไป ปัจจุบันอาจยังมีผู้ปลูกและผู้จำหน่ายแตงโมอยู่ เพียงแต่ภาพร้านแตงโมแบบดั้งเดิมที่วางเรียงรายเป็นเอกลักษณ์ของถนนรังสิตในอดีตไม่ได้เป็นภาพเด่นเหมือนเดิมอีกแล้ว
บทสรุป ตำนานแตงโมรังสิตที่เหลืออยู่ในความทรงจำ
เรื่องราวของแตงโมรังสิตเป็นอีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์ของวิถีชีวิตคนไทยที่น่าจดจำ เพราะครั้งหนึ่งพื้นที่ซึ่งปัจจุบันเต็มไปด้วยอาคารพาณิชย์ ห้างสรรพสินค้า หมู่บ้านจัดสรร และการจราจรที่หนาแน่น เคยเป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่มีคลองเป็นเส้นเลือดสำคัญในการดำรงชีวิต
แตงโมที่เคยวางเรียงรายอยู่ริมถนนและริมคลองไม่ได้เป็นเพียงผลไม้สำหรับรับประทาน แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของอาชีพเกษตรกร การค้าขาย และวิถีชีวิตของผู้คนในยุคนั้น
แม้วันนี้เราอาจไม่ค่อยได้เห็นภาพแม่ค้าขายแตงโมแบบในเพลงอีกแล้ว แต่เสียงเพลง «แตงเถาตาย» ของไวพจน์ เพชรสุพรรณ ยังคงทำหน้าที่เก็บรักษาภาพความทรงจำเหล่านั้นเอาไว้
บางครั้งเพลงลูกทุ่งหนึ่งเพลงอาจมีคุณค่ามากกว่าเสียงดนตรี เพราะสามารถทำให้คนรุ่นหลังมองเห็นบ้านเมืองในอดีต เห็นผู้คน เห็นอาชีพ และเห็นวิถีชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา
แตงโมรังสิตจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของผลไม้ที่เคยมีชื่อเสียง แต่เป็นตำนานของเมืองรังสิตที่ยังคงมีชีวิตอยู่ในความทรงจำของคนรุ่นเก่า และเป็นเรื่องราวที่คนรุ่นใหม่ควรได้รู้จัก
แหล่งข้อมูลประกอบบทความ
[กระปุก – ตลาดแตงโมรังสิต เมื่อ 49 ปีที่แล้ว](https://hilight.kapook.com/view/199553?utm_source=chatgpt.com) ภาพตลาดแตงโมในปี พ.ศ. 2515
[โรส มีเดีย – เพลงแตงเถาตาย ไวพจน์ เพชรสุพรรณ](https://www.rose.co.th/music_detail.php?id=8018&utm_source=chatgpt.com) ข้อมูลเพลงและเนื้อร้อง
[นิตยสารสารคดี – 480 เส้นในสยาม 3 ศตวรรษ](https://ansi.sarakadee.com/collections/480-asian-thai-noodle-culture/480-test-2?utm_source=chatgpt.com) เรื่องราวก๋วยเตี๋ยวเรือและวิถีชีวิตริมคลองรังสิต
[เอกสารวรรณกรรมมัธยม](https://online.flipbuilder.com/lattichai.ch/dizu/files/basic-html/page40.html?utm_source=chatgpt.com) เรื่องการเปลี่ยนจากการปลูกแตงโมไปปลูกส้มเขียวหวาน
ข้อสรุปสำคัญ: เรามีหลักฐานยืนยันความรุ่งเรืองของตลาดแตงโมรังสิตในปี พ.ศ. 2515 แต่ยังไม่มีหลักฐานที่ระบุปีเริ่มต้นของตลาดหรือปีที่ร้านแตงโมร้านสุดท้ายเลิกกิจการอย่างแน่นอน จึงไม่ควรระบุปีเหล่านั้นเป็นข้อเท็จจริงครับ
เขียนโดย สร้อยนกเขา
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
น้ำซุปกระดูกหมูสีขาวขุ่นในร้านทำมาจากอะไร
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ยี่เป็งเชียงใหม่ 2569 โคมลอยได้รับอนุญาตกว่า 1.9 แสนดวง กระทบเที่ยวบิน 108 เที่ยว
เฟซบุ๊กเผชิญข้อโต้แย้งเรื่องความเป็นส่วนตัว! ถูกปรับ 805 ล้านยูโร ฐานเข้าถึงอัลบั้มรูปภาพของผู้ใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
ล่างชุดเต็ม นานา งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดโพยเลขล่าง 30 ชุด พร้อมเลขดับขาดที่ต้องจับตา
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
10 จังหวัดที่หนาวที่สุดในไทย สถิติกรมอุตุฯ 72 ปี สกลนครเคยติดลบ -1.4 องศา
ม้าน้ำสืบพันธุ์และให้กำเนิดลูกอย่างไร
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?






