เชื้อราซอมบี้เปลี่ยนพฤติกรรมมดได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ใต้ใบไม้ในป่าดิบชื้นอาจมีมดตัวหนึ่งกัดเส้นกลางใบแน่นจนตัวห้อยอยู่ แม้มองเผิน ๆ จะเหมือนมันกำลังเกาะพัก แต่ภายในร่างของมดบางตัวมีเชื้อราปรสิตเจริญอยู่ และหลังจากมดตาย ก้านของเชื้อราอาจงอกออกมาจากบริเวณหัว
มดเหล่านี้ถูกเรียกว่า “มดซอมบี้” เพราะการติดเชื้อสัมพันธ์กับพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป มันอาจเดินผิดปกติ ออกจากเส้นทางเดิม แล้วใช้ปากกัดพืชค้างไว้ก่อนตาย ภาพที่เห็นชวนให้นึกถึงเชื้อราที่เข้าไปยึดสมองและสั่งงานเหมือนคนบังคับหุ่น
แต่หลักฐานที่มีให้ภาพต่างออกไป เชื้อราเปลี่ยนพฤติกรรมและเกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อของมดได้ โดยไม่จำเป็นต้องแทรกเข้าไปในสมองขณะเกิดพฤติกรรมนั้น ส่วนนักวิจัยยังไม่ทราบกลไกทั้งหมดว่าเชื้อราทำให้มดเคลื่อนที่และกัดพืชได้อย่างไร
เชื้อราที่มักถูกพูดถึงอยู่ในกลุ่มโอฟิโอคอร์ไดเซปส์ สปอร์ของมันสามารถติดกับตัวมดและเริ่มการติดเชื้อ จากนั้นเชื้อราเจริญเพิ่มจำนวนภายในร่างเจ้าบ้าน มดที่ติดเชื้อจึงไม่ได้กลายเป็นซอมบี้ทันทีที่สัมผัสสปอร์
งานวิจัยในป่าดิบชื้นของไทยติดตามมด Camponotus leonardi ที่ปกติอาศัยอยู่บริเวณเรือนยอด นักวิจัยพบว่ามดติดเชื้อลงมาสู่พืชชั้นล่างของป่า ก่อนกัดเส้นใบด้านใต้แล้วตาย ดังนั้นภาพที่ว่ามดต้องปีนไปยังจุดสูงที่สุดจึงไม่ตรงกับกรณีที่ศึกษานี้
รายงานจากพื้นที่ศึกษาในไทยพบมดที่ตายติดอยู่ใต้ใบไม้สูงจากพื้นดินเฉลี่ยประมาณ 25 เซนติเมตร ตำแหน่งดังกล่าวมีสภาพอุณหภูมิและความชื้นเหมาะต่อการเติบโตของเชื้อรา ตัวเลขนี้เป็นผลจากพื้นที่และคู่เชื้อรากับมดที่ศึกษา ไม่ใช่ความสูงตายตัวของมดซอมบี้ทุกชนิด
การกัดค้างช่วยให้ซากมดยึดอยู่กับพืชแทนที่จะตกลงพื้น งานสำรวจในไทยยังพบว่ามดที่ติดตามกัดใบใกล้ช่วงเที่ยง แต่ยังบอกไม่ได้แน่ชัดว่าแสงอาทิตย์หรือปัจจัยที่เปลี่ยนตามเวลา เช่น อุณหภูมิและความชื้น เป็นตัวกระตุ้นโดยตรง
เมื่อดูภายในตัวมด นักวิจัยพบเซลล์เชื้อราจำนวนมากรอบบริเวณสมองและระหว่างเนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ งานศึกษาเชื้อรา Ophiocordyceps kimflemingiae ยังพบการเปลี่ยนแปลงของกล้ามเนื้อขากรรไกรที่สัมพันธ์กับการหดตัวรุนแรง ขณะที่ไม่พบเชื้อราแทรกเข้าไปในสมอง ณ ช่วงที่มดแสดงพฤติกรรมกัด
นั่นไม่ได้หมายความว่าสมองไม่มีส่วนเกี่ยวข้องเลย เพราะเชื้อราอาจส่งผลต่อร่างกายผ่านสารเคมีหรือกระบวนการอื่นได้ เพียงแต่การพบเชื้อรารอบสมองกับการพิสูจน์ว่าเชื้อราเข้าไปควบคุมเซลล์สมองโดยตรงเป็นคนละเรื่องกัน
หลังมดตาย เชื้อรายังคงเติบโตจากซากและสร้างโครงสร้างสำหรับสืบพันธุ์ ก้านที่เห็นยื่นออกมาจากบริเวณหัวจึงเป็นระยะหลังการตาย ไม่ใช่เห็ดที่แทงหัวมดเพื่อบังคับให้มันเดิน จากนั้นเชื้อราสามารถปล่อยสปอร์ ซึ่งอาจไปติดมดตัวอื่นและเริ่มวงจรใหม่
พฤติกรรมไม่ได้เหมือนกันทุกคู่เชื้อราและมด บางชนิดพบเจ้าบ้านเกาะกิ่งหรือส่วนอื่นของพืชแทนใบไม้ เรื่องของมดซอมบี้จึงเป็นตัวอย่างของปรสิตที่เปลี่ยนพฤติกรรมเจ้าบ้านจนเอื้อต่อวงจรชีวิตของตัวเอง โดยรายละเอียดที่เกิดขึ้นขึ้นอยู่กับชนิดของสิ่งมีชีวิตที่ศึกษา
ม้าสีหมอก เปิดโพยหวยงวด 1 ธ.ค. 69 เผยเลขเด่นบน-ล่าง พร้อมชุดสองตัวครบ 8 ชุด
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
อีกาจดจำใบหน้าคนและบอกอันตรายให้ฝูงรู้ได้อย่างไร
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
กบไม้อลาสก้ารอดชีวิตจากการแช่แข็งในฤดูหนาวได้อย่างไร
นกฮัมมิงเบิร์ดบินอยู่กับที่และใช้พลังงานอย่างไร
ระวังภัยเงียบ! ไขปริศนาทำไม "หัวงูเห่าที่ขาดแล้ว" ยังฉกกัดและปล่อยพิษได้
เปิด 5 วัดไทยพื้นที่มหาศาล! บางแห่งมีพื้นที่กว่าพันไร่ ใหญ่จนหลายคนคาดไม่ถึง
ทำไมกรดในกระเพาะอาหารจึงไม่ย่อยกระเพาะของเรา
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้






