ทำไมคนเราถึงขนลุกเมื่อหนาวหรือหวาดกลัว
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
เดินออกจากห้องน้ำมาเจอลมเย็น ๆ หรือได้ยินเสียงดังในบ้านตอนดึก บางครั้งยังไม่ทันคิดอะไร ผิวที่แขนก็ขึ้นเป็นตุ่มเล็ก ๆ และขนตั้งชันเสียแล้ว อาการเดียวกันนี้อาจเกิดขึ้นตอนฟังเพลงท่อนโปรด ทั้งที่ไม่ได้หนาวหรือกลัวเลย
อาการขนลุกเกิดจาก กล้ามเนื้อเล็ก ๆ ที่ติดกับรูขุมขนหดตัว ทำให้เส้นขนตั้งขึ้นและผิวรอบโคนขนนูนเป็นตุ่ม โดยมีระบบประสาทอัตโนมัติช่วยควบคุม ร่างกายตอบสนองแบบนี้ได้ทั้งต่อความเย็นและอารมณ์ที่เข้มข้น
ใต้ผิวหนังบริเวณที่มีขน มีกล้ามเนื้อเรียบขนาดจิ๋วเชื่อมอยู่กับรูขุมขน เมื่อได้รับสัญญาณจากเส้นประสาท กล้ามเนื้อจะหดและดึงเส้นขนให้ชันขึ้น ส่วนผิวหนังบริเวณนั้นก็ถูกดึงจนเห็นเป็นตุ่ม อาการนี้มักเกิดขึ้นเองโดยไม่ต้องสั่ง และค่อย ๆ หายไปเมื่อกล้ามเนื้อคลายตัว
กลไกคล้ายกันนี้พบในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีขนหนา เมื่อขนตั้งขึ้น อากาศจะถูกกักอยู่ระหว่างเส้นขนมากขึ้น ช่วยเป็นชั้นฉนวนลดการสูญเสียความร้อน ส่วนมนุษย์มีขนตามตัวค่อนข้างบาง จึงได้ประโยชน์จากการพองขนเพื่อรักษาความอบอุ่นน้อยกว่าสัตว์ที่มีขนหนา
เวลาอากาศเย็น ร่างกายยังมีวิธีรับมืออื่นร่วมด้วย เช่น ลดการไหลเวียนเลือดบริเวณผิวหนังเพื่อลดการสูญเสียความร้อน และเกิดอาการสั่นจากการหดตัวของกล้ามเนื้อเพื่อสร้างความร้อน การสั่นกับขนลุกจึงอาจเกิดพร้อมกันได้ แต่เป็นคนละกลไกกัน
แล้วเกี่ยวอะไรกับการขู่ศัตรู? ลองนึกถึงแมวที่ตกใจจนหลังโก่งและขนฟู ขนที่พองทำให้ตัวดูใหญ่ขึ้น ซึ่งอาจช่วยข่มคู่ต่อสู้หรือแสดงท่าทีป้องกันตัวได้ นักวิทยาศาสตร์จึงมองว่าการขนตั้งในมนุษย์เป็นลักษณะที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษร่วมกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่น
แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกครั้งที่เราขนลุกเพราะกลัว ร่างกายกำลังตั้งใจพองขนเพื่อขู่ใคร ความกลัวกระตุ้นระบบประสาทที่เกี่ยวข้องกับการเตรียมพร้อมรับสถานการณ์ ซึ่งอาจทำให้หัวใจเต้นเร็วและขนลุกร่วมกันได้ ส่วนเหตุผลทางวิวัฒนาการของการขนลุกจากอารมณ์ในมนุษย์ยังอธิบายได้ไม่แน่ชัด
ความรู้สึกดี ๆ ก็ทำให้ขนลุกได้เช่นกัน บางคนเป็นตอนฟังเพลง ดูฉากที่ซาบซึ้ง หรือได้ยินเสียงร้องที่สะเทือนอารมณ์ งานทบทวนการศึกษาเกี่ยวกับขนลุกจากอารมณ์พบความเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของระบบประสาทอัตโนมัติ เช่น อัตราการเต้นของหัวใจ แต่ความรู้สึกวูบซ่านกับตุ่มขนลุกที่มองเห็นไม่จำเป็นต้องเกิดพร้อมกันเสมอ
ส่วนคำถามว่ากล้ามเนื้อจิ๋วนี้ยังมีหน้าที่อื่นหรือไม่ งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในปี 2020 พบว่าในหนู กล้ามเนื้อรอบรูขุมขนและเส้นประสาทมีส่วนช่วยควบคุมเซลล์ต้นกำเนิดที่เกี่ยวข้องกับการงอกของขน เมื่อหนูได้รับความเย็นต่อเนื่อง การทำงานของระบบประสาทดังกล่าวสัมพันธ์กับการกระตุ้นให้ขนงอกเร็วขึ้น ผลนี้ช่วยให้นักวิจัยเข้าใจผิวหนังมากขึ้น แต่ยังนำไปสรุปตรง ๆ ไม่ได้ว่าการทำให้คนขนลุกจะช่วยให้ผมงอก
ตุ่มเล็ก ๆ บนแขนจึงเป็นผลจากกลไกที่พบร่วมกันในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แม้ขนที่ตั้งขึ้นจะช่วยให้คนเราอุ่นขึ้นได้เพียงเล็กน้อย แต่ระบบที่ควบคุมมันยังตอบสนองต่อทั้งอุณหภูมิและอารมณ์ในชีวิตประจำวัน
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ทำไม "ตะปูตอกไม้" ถึงต้องมีรอยหยักบากขีดเล็กๆ อยู่บริเวณใต้หัวตะปู?
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
ทำไม "ฝาถังน้ำมันรถยนต์" ของรถแต่ละคันถึงอยู่สลับซ้ายขวาไม่เหมือนกันทุกรุ่น?
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ทำไม "ป้ายราคาตามซูเปอร์มาร์เก็ต" ถึงนิยมใช้ตัวอักษรสีแดงสดตัดกับพื้นหลังสีขาว?
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
ทำไม "ถุงเท้ากีฬาส่วนใหญ่" ถึงต้องทอผ้าหนานุ่มเป็นพิเศษบริเวณส้นเท้าและอุ้งเท้า?
จ้าวแห่งวงการเลขเด่น จับมือเลขวิทยาศาสตร์ โดยชาร์ล เปิดชุดเลขเด็ดงวด 1 ธ.ค. 69
ทำไม "แก้วพลาสติกชานมไข่มุก" ถึงต้องใช้ฟิล์มพลาสติกซีลความร้อนปิดทับแทนการใช้ฝาปิด?
หวยลาวพัฒนาวันนี้ 17 พฤศจิกายน 2569 เลขเด็ดมาแรง เปิดแนวทาง 2 ตัว 3 ตัว เลขเด่น 9-4-1
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!






