ปลานิลเดินทางมาเป็นปลาอาหารของคนไทยได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ปลานิลเผาเกลือบนเตาถ่าน ปลานิลทอดในร้านข้าวแกง หรือปลาสดในตลาดเช้า เป็นภาพที่พบได้ทั่วไปจนปลาเนื้อขาวชนิดนี้ดูเหมือนอยู่คู่ครัวไทยมานาน แต่เส้นทางก่อนจะมาถึงจานอาหารเริ่มจากการทดลองเลี้ยงปลาในบ่อเล็ก ๆ แห่งหนึ่ง
เรื่องที่เล่าต่อกันว่าปลานิลไทยเริ่มจากปลาเพียง 50 ตัวนั้นมีหลักฐานรองรับ โดยกรมประมงบันทึกว่า เมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2508 สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโต ซึ่งขณะนั้นทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นมกุฎราชกุมารแห่งญี่ปุ่น ได้ทรงจัดส่งปลาจำนวน 50 ตัว มาทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 เพื่อนำไปทดลองเลี้ยง
ปลา 50 ตัวเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการเพาะเลี้ยงปลานิลในไทย แต่ไม่ได้หมายความว่าปลานิลทุกตัวที่กินกันวันนี้สืบสายจากปลาชุดนั้นทั้งหมด เพราะต่อมามีการนำปลาสายพันธุ์อื่นเข้ามาและพัฒนาพันธุ์เพิ่มขึ้นด้วย
ปลาที่ได้รับมาถูกนำไปเลี้ยงในบ่อบริเวณสวนจิตรลดา หลังเลี้ยงได้ราว 5 เดือน ปรากฏว่ามีลูกปลาเกิดขึ้นจำนวนมาก จึงโปรดเกล้าฯ ให้ขุดบ่อเพิ่ม และทรงย้ายปลาลงบ่อใหม่ด้วยพระองค์เองเมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2508 จากนั้นกรมประมงส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปติดตามการเจริญเติบโตเป็นประจำ
ก่อนหน้านั้นมีการส่งเสริมปลาหมอเทศ ซึ่งเป็นปลาตระกูลใกล้เคียงกันอยู่แล้ว สำนักงาน กปร. ระบุว่า แม้ปลาหมอเทศเลี้ยงและขยายพันธุ์ได้ง่าย แต่ในช่วงแรกคนไทยยังไม่คุ้นเคยกับกลิ่นและรสชาติ ส่วนปลานิลเติบโตได้ดีและขยายพันธุ์ได้มาก จึงมีโอกาสพัฒนาเป็นปลาอาหารสำหรับประชาชน
วันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2509 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 พระราชทานชื่อปลาให้ว่า “ปลานิล” โดยชื่อมาจากคำว่า nilotica ในชื่อวิทยาศาสตร์ที่ใช้เรียกในเวลานั้น และพระราชทานลูกปลาที่เพาะเลี้ยงไว้จำนวน 10,000 ตัวแก่กรมประมง เพื่อนำไปขยายพันธุ์ต่อ
จากสวนจิตรลดา ลูกปลาเดินทางไปยังหน่วยเพาะเลี้ยงและสถานีประมงในจังหวัดต่าง ๆ เมื่อมีจำนวนมากพอจึงแจกจ่ายให้ประชาชนนำไปเลี้ยง รวมถึงปล่อยในแหล่งน้ำบางแห่ง เส้นทางนี้ทำให้ปลานิลค่อย ๆ แพร่จากบ่อทดลองไปสู่บ่อเลี้ยงของครัวเรือนและเกษตรกร
เหตุผลที่ปลาเล็ก ๆ ชุดนั้นขยายผลได้กว้าง อยู่ที่ทั้งคุณสมบัติของปลาและการทำงานต่อเนื่องของคนเลี้ยง ปลานิลขยายพันธุ์ได้ดี เลี้ยงได้ในแหล่งน้ำหลายรูปแบบ และเป็นอาหารโปรตีน ส่วนเจ้าหน้าที่ประมงและเกษตรกรช่วยกันเพาะลูกปลา ดูแลพ่อแม่พันธุ์ และนำความรู้ไปใช้ในพื้นที่
เมื่อเวลาผ่านไป กรมประมงและหน่วยงานอื่นยังปรับปรุงพันธุ์ให้เหมาะกับการเพาะเลี้ยง เอกสารวิชาการกรมประมงระบุว่า ปลานิลจิตรลดา 1 พัฒนาจากสายพันธุ์จิตรลดาเดิม ขณะที่จิตรลดา 3 มีประวัติจากประชากรปลาผสมหลายสายพันธุ์ที่นำเข้ามาพัฒนาต่อในไทย ดังนั้นชื่อจิตรลดาที่พบในปลาหลายรุ่นจึงไม่ได้ยืนยันว่าทุกตัวมีบรรพบุรุษมาจากปลา 50 ตัวแรกเพียงชุดเดียว
จากการถวายปลา 50 ตัวในปี 2508 สู่การพระราชทานลูกปลา 10,000 ตัวในปีถัดมา การเลี้ยงและแจกจ่ายอย่างต่อเนื่องช่วยให้ปลานิลกลายเป็นทั้งอาหารและอาชีพในหลายพื้นที่ ทุกวันนี้ปลาที่อยู่บนจานอาจมาจากสายพันธุ์ต่างกัน แต่ประวัติของปลาชุดแรกยังเป็นจุดสำคัญที่ทำให้เห็นว่า การทดลองในบ่อเล็ก ๆ เชื่อมต่อกับแหล่งอาหารของผู้คนได้อย่างไร
10 ประเทศที่ใช้เวลาเล่นเกมมากที่สุดในโลก ไทยติดอันดับ 7 แชมป์ไม่ใช่จีนหรือญี่ปุ่น !
หวยลาววันนี้ 17 พ.ย. 69 เปิดแนวทางเลขเด็ดหลายสำนัก ทั้งหวยลาวพัฒนาและลาวสตาร์ VIP
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
10 จังหวัดที่มีคนไม่ใช่สัญชาติไทยมากที่สุด 2569 เชียงใหม่ 1.6 แสนคน ตากเกิน 1 ใน 5
ทำไมทุเรียนศรีสะเกษและจันทบุรีจึงมีรสชาติต่างกัน
หวยลาวพัฒนาวันนี้ 17 พฤศจิกายน 2569 เลขเด็ดมาแรง เปิดแนวทาง 2 ตัว 3 ตัว เลขเด่น 9-4-1
จำได้ไหม เกมเลี้ยงหมูบน Facebook ที่เพื่อนเคยขโมยหมูเรา
เส้นแบ่งจังหวัดเกี่ยวข้องกับบ้านและชุมชนอย่างไร
น้ำปลาแท้หมักอย่างไรและเกล็ดก้นขวดคืออะไร
เขตปทุมวัน เคยมีดีลซื้อขายที่ดินแพงถึง 3.9 ล้านบาทต่อตารางวา
ประวัติแหนบถอนหนวด จากเครื่องมือเล็ก ๆ ในอดีต สู่ของใช้ประจำตัวในยุคปัจจุบัน






