หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางฝ่ายการศึกษา ผู้มีบทบาทวางรากฐานโรงเรียนหลวงแห่งแรกของไทย

เขียนโดย Aemii

การศึกษาไทยในยุคเริ่มต้นไม่ได้เกิดขึ้นจากการสร้างโรงเรียนเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลจากพระราชดำริของพระมหากษัตริย์และการทำงานของขุนนาง นักปราชญ์ และผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาและตำราเรียน ซึ่งช่วยกันเปลี่ยนการเรียนแบบเดิมให้กลายเป็นระบบโรงเรียนที่มีแบบแผนมากขึ้น


ก่อนรู้จักทั้ง 5 สายสกุล ต้องแยกโรงเรียนหลวง 2 ระยะแรก

พ.ศ. 2414 มีการจัดตั้งโรงเรียนหลวงในพระบรมมหาราชวัง เพื่อให้พระราชวงศ์และบุตรหลานข้าราชการได้ศึกษา โดยมีพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) เป็นอาจารย์ใหญ่คนแรก

พ.ศ. 2427 มีการตั้งโรงเรียนหลวงสำหรับสามัญชนที่วัดมหรรณพาราม ถือเป็นก้าวสำคัญของการขยายการศึกษาออกสู่ประชาชน โดยกรมพระยาดำรงราชานุภาพมีบทบาทสำคัญในการดำเนินงานด้านนี้

รายชื่อต่อไปนี้จึงเป็น 5 สายสกุลที่มีบุคคลสำคัญเกี่ยวข้องกับการวางรากฐานและพัฒนาระบบการศึกษาไทยในยุคแรก ไม่ใช่การยืนยันว่าทั้งห้าตระกูลร่วมก่อตั้งโรงเรียนวัดมหรรณพารามพร้อมกัน


1. ราชสกุลดิศกุล — สายผู้วางระบบบริหารการศึกษา

บุคคลสำคัญ: สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ หรือพระองค์เจ้าดิศวรกุมาร เป็นพระราชโอรสในรัชกาลที่ 4 และเป็นบุคคลสำคัญในการปฏิรูประบบราชการและการศึกษาในสมัยรัชกาลที่ 5

ในงานด้านการศึกษา พระองค์ทรงมีบทบาทตั้งแต่การจัดโรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ การวางระเบียบการบริหารกรมธรรมการ ตลอดจนการขยายโรงเรียนไปยังวัดและหัวเมืองต่าง ๆ โดยโรงเรียนวัดมหรรณพารามเป็นหนึ่งในหมุดหมายสำคัญของการศึกษาสำหรับสามัญชน

จุดเด่นของสายนี้คือการวางระบบบริหารและขยายการศึกษาให้เป็นกิจการของรัฐอย่างมีแบบแผน


2. ตระกูลบุนนาค — สายผู้บริหารกระทรวงธรรมการยุคแรก

บุคคลสำคัญ: เจ้าพระยาภาสกรวงษ์ (พร บุนนาค)

ตระกูลบุนนาคเป็นหนึ่งในตระกูลขุนนางเก่าแก่ที่มีบทบาทสูงในการบริหารราชการสยาม บุคคลสำคัญด้านการศึกษาในสายนี้คือ เจ้าพระยาภาสกรวงษ์ หรือพร บุนนาค

เมื่อมีการสถาปนากระทรวงธรรมการในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2435 ท่านได้รับตำแหน่งเสนาบดีคนแรก ทำหน้าที่กำกับดูแลงานด้านการศึกษาและศาสนา ซึ่งเป็นช่วงที่การจัดการศึกษาเริ่มเข้าสู่ระบบราชการส่วนกลางอย่างชัดเจน

บทบาทของท่านจึงอยู่ในช่วงการต่อยอดจากการตั้งโรงเรียน ไปสู่การบริหารการศึกษาในระดับกระทรวง


3. สายสกุลอาจารยางกูร — ผู้สร้างตำราเรียนภาษาไทยให้เป็นแบบแผน

บุคคลสำคัญ: พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร)

พระยาศรีสุนทรโวหารเป็นปราชญ์ภาษาไทยผู้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาไทย ท่านเริ่มรับราชการในสมัยรัชกาลที่ 4 ก่อนจะได้รับความไว้วางพระราชหฤทัยให้ทำหน้าที่ครูสอนหนังสือและถวายพระอักษรแก่พระบรมวงศานุวงศ์

ผลงานที่มีชื่อเสียงคือแบบเรียนภาษาไทยชุดสำคัญ ได้แก่ มูลบทบรรพกิจ วาหนิติ์นิกร อักษรประโยค สังโยคพิธาน ไวพจน์พิจารณ์ และพิศาลการันต์ หนังสือเหล่านี้ช่วยให้การเรียนภาษาไทยมีเนื้อหาและลำดับการเรียนที่ชัดเจนขึ้น

ท่านจึงเป็นบุคคลสำคัญในด้านการสร้างมาตรฐานตำราเรียน ไม่ใช่เพียงครูผู้สอนในโรงเรียนหลวงเท่านั้น


4. ราชสกุลมาลากุล — ผู้เสนอแผนการศึกษาของชาติฉบับแรก

บุคคลสำคัญ: เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (ม.ร.ว. เปีย มาลากุล)

สายมาลากุลมีบุคคลสำคัญด้านการศึกษาที่โดดเด่นคือ เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี ผู้เริ่มรับราชการในกรมศึกษาธิการ และได้รับโอกาสเดินทางไปดูแลพระราชโอรสที่ศึกษาอยู่ในประเทศอังกฤษ ทำให้ได้เรียนรู้ระบบการศึกษาของต่างประเทศโดยตรง

ผลงานสำคัญของท่านคือการเสนอแนวทางปรับปรุงการศึกษาไทย และจัดทำ โครงแผนการศึกษาในกรุงสยาม พ.ศ. 2441 ซึ่งกำหนดระดับการศึกษาให้มีลำดับชัดเจน นับเป็นหมุดหมายสำคัญของการวางแผนการศึกษาระดับชาติ

ท่านยังมีส่วนวางรากฐานการศึกษาระดับสูงและการฝึกอาชีพ โดยต่อมา หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล บุตรชายของท่าน ก็ได้สืบสานงานด้านการศึกษาในยุคต่อมา


5. ตระกูลเทพหัสดิน — สายผู้พัฒนาการศึกษาสมัยใหม่

บุคคลสำคัญ: เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)

เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี หรือครูเทพ เป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์การศึกษาไทย ท่านเติบโตในตระกูลขุนนาง แต่ผ่านชีวิตที่ต้องพยายามอย่างมากเพื่อเรียนหนังสือ จนสอบได้เป็นที่หนึ่งของนักเรียนครูรุ่นแรก และได้รับทุนไปศึกษาวิชาครูเพิ่มเติมที่ประเทศอังกฤษ

เมื่อกลับมารับราชการ ท่านมีบทบาทพัฒนาการจัดการศึกษาไทย ก่อนก้าวขึ้นเป็นเสนาบดีกระทรวงธรรมการใน พ.ศ. 2458

ผลงานของท่านครอบคลุมการศึกษาขั้นพื้นฐาน การฝึกหัดครู และการศึกษาอาชีพ อีกทั้งยังมีส่วนสำคัญในการผลักดันการจัดตั้งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยด้วย


เนื้อหาโดย: Aemii
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
Aemii's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 6 ครั้ง
เขียนโดย Aemii
ชอบอ่าน ชอบเขียน ชอบวาด
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
5 VOTES (5/5 จาก 1 คน)
VOTED: Aemii
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
ประเทศที่มีเทศกาลวันลอยกระทง คล้ายกันกับที่จัดขึ้นในประเทศไทยเปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!เชื้อราในห้องนอนซ่อนอยู่ตรงไหนบ้างเปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบันรีวิวหนังดัง minions & monstersหวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?ครั้งแรกที่ต่างชาติบันทึกถึง “สยาม” เมื่อกว่า 500 ปีก่อน รู้ไหมว่าชาวโปรตุเกสมองเราอย่างไร ?ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้งส่องเลขปิงปองและเลขธูป แม่ผึ้ง พุ่มพวง ดวงจันทร์ วัดทับกระดาน วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569วิธีตรวจธนบัตรปลอมสำหรับร้านค้าที่รับเงินสดสวัสดี คำทักทายอายุไม่ถึงร้อยปีที่คนไทยใช้ทุกวันเปิดประวัติ “น้ำแข็ง” ในประเทศไทย ยุคแรกนำเข้าจากต่างประเทศ มีแต่ชนชั้นสูงที่ได้กิน
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
วิธีรับมือพัสดุเก็บเงินปลายทางที่ไม่ได้สั่งวิธีสังเกตสัญญาณเสี่ยงผู้รับเหมาทิ้งงานซ่อมบ้านหมากระดิกหางไม่ได้แปลว่าดีใจเสมอไป ทิศทางหางบอกอารมณ์ได้กลลวงตกทองที่หลอกให้ผู้สูงอายุส่งสร้อยด้วยตัวเอง
ตั้งกระทู้ใหม่