ทำไมน้ำบาดาลต้องตรวจสารหนูก่อนนำมาต้มดื่ม
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
น้ำบาดาลที่สูบขึ้นมาใสสะอาด อาจถูกนำไปต้มใส่กาแล้วรินดื่มทุกวัน เพราะเชื่อว่าความร้อนช่วยให้น้ำปลอดภัย แต่สิ่งที่มองไม่เห็นในน้ำไม่ได้มีเพียงเชื้อโรค สารบางชนิดละลายอยู่โดยไม่ทำให้น้ำเปลี่ยนสีหรือมีกลิ่น
การต้มไม่สามารถกำจัดสารหนูที่ละลายในน้ำได้ หากต้มนานจนมีน้ำระเหยไปมาก ความเข้มข้นของสารหนูในน้ำที่เหลืออาจเพิ่มขึ้น ระหว่างที่ยังไม่ทราบผลตรวจ จึงควรใช้น้ำจากแหล่งที่มั่นใจว่าปลอดภัยสำหรับดื่ม ทำอาหาร และชงนมเด็ก
สารหนูอาจเข้าสู่น้ำบาดาลจากหินและตะกอนตามธรรมชาติ รวมถึงกิจกรรมของมนุษย์ น้ำบาดาลแต่ละบ่อมีคุณภาพต่างกัน จึงบอกไม่ได้ว่าทุกบ่อมีสารหนูสูงหรือปลอดภัยจากสารหนูโดยไม่ตรวจวิเคราะห์
ทำไมยิ่งเคี่ยว น้ำจึงอาจเข้มข้นขึ้น
เมื่อน้ำเดือด น้ำบางส่วนเปลี่ยนเป็นไอออกจากหม้อ ขณะที่สารหนูยังคงอยู่เป็นส่วนใหญ่ ปริมาณน้ำที่ลดลงจึงทำให้สารหนูต่อหนึ่งลิตรเพิ่มขึ้น การต้มไม่ได้สร้างสารหนูขึ้นใหม่ และความเข้มข้นจะเพิ่มมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำที่ระเหย
ตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพ ถ้าน้ำหนึ่งลิตรมีสารหนู 10 ไมโครกรัม แล้วต้มจนเหลือน้ำครึ่งลิตร โดยสมมติว่าสารหนูยังอยู่ครบ ความเข้มข้นจะเพิ่มจาก 10 เป็น 20 ไมโครกรัมต่อลิตร ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่างคำนวณ ไม่ใช่ผลตรวจของน้ำบาดาลทั่วไป ส่วนการต้มจนเดือดไม่นานและสูญเสียน้ำเพียงเล็กน้อย ความเข้มข้นก็อาจเพิ่มเพียงเล็กน้อยเช่นกัน
ความร้อนยังมีประโยชน์ในการทำให้เชื้อก่อโรคหลายชนิดหมดฤทธิ์ แต่การจัดการเชื้อโรคกับสารเคมีเป็นคนละขั้นตอน น้ำที่ต้มแล้วจึงไม่อาจถือว่าปลอดภัยจากสารหนูโดยอาศัยการต้มเพียงอย่างเดียว
การได้รับสารหนูมีผลอย่างไร
การได้รับสารหนูอนินทรีย์จากน้ำดื่มต่อเนื่องเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดความผิดปกติของผิวหนัง และเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งผิวหนัง ปอด และกระเพาะปัสสาวะ ผลกระทบขึ้นอยู่กับระดับและระยะเวลาที่ได้รับ ไม่ได้หมายความว่าดื่มน้ำบาดาลครั้งเดียวแล้วจะเกิดโรคเหล่านี้ทันที
องค์การอนามัยโลกกำหนดค่าแนวทางสารหนูในน้ำดื่มไว้ที่ 10 ไมโครกรัมต่อลิตร หรือ 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร โดยเป็นค่าแนวทางชั่วคราวเนื่องจากข้อจำกัดด้านการตรวจวัดและการกำจัด เมื่อนำผลไปเทียบ ควรดูหน่วยให้ตรงกันและสอบถามหน่วยงานที่ตรวจเรื่องเกณฑ์ที่ใช้ในพื้นที่ด้วย
ตรวจอะไร และเริ่มตรงไหน
ติดต่อสำนักงานสาธารณสุขในพื้นที่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือหน่วยงานด้านน้ำบาดาล เพื่อสอบถามห้องปฏิบัติการที่รับตรวจ แจ้งให้ชัดว่าเป็นน้ำบาดาลที่ต้องการใช้ดื่ม และขอตรวจสารหนูโดยเฉพาะ เพราะการตรวจแร่ธาตุหรือความกระด้างทั่วไปอาจไม่ได้รวมรายการนี้
ควรสอบถามรายการอื่นตามสภาพพื้นที่ด้วย เช่น ไนเตรต โลหะที่เกี่ยวข้อง และเชื้อจุลินทรีย์ พร้อมขอภาชนะและวิธีเก็บตัวอย่างจากห้องปฏิบัติการ ผลตรวจสารหนูปกติอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าน้ำนั้นปลอดภัยจากสารอื่นหรือเชื้อโรคทั้งหมด และควรตรวจซ้ำตามคำแนะนำของหน่วยงาน โดยเฉพาะเมื่อสภาพบ่อหรือบริเวณรอบบ่อเปลี่ยนไป
หากพบสารหนูเกินเกณฑ์
เปลี่ยนไปใช้น้ำดื่มที่ปลอดภัยสำหรับดื่ม ทำอาหาร หุงข้าว และชงนมเด็ก ระหว่างหาทางแก้ไข อย่าอาศัยการต้มเพิ่มหรือเครื่องกรองทั่วไปโดยไม่ได้ตรวจว่ารุ่นนั้นลดสารหนูได้จริง
ระบบรีเวิร์สออสโมซิสและระบบกรองเฉพาะสารหนูบางชนิดอาจช่วยลดสารหนูได้ แต่ประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับชนิดของสารหนู คุณภาพน้ำ และการบำรุงรักษา ควรเลือกรุ่นที่มีผลรับรองการลดสารหนู ติดตั้งตามคำแนะนำ และตรวจน้ำหลังกรองเป็นระยะ หากกังวลว่าเคยดื่มน้ำปนเปื้อนต่อเนื่อง ให้นำผลตรวจน้ำไปปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินการสัมผัส
https://stacks.cdc.gov/view/cdc/48040/cdc_48040_DS2.pdf
https://www.cdc.gov/drinking-water/safety/guidelines-for-testing-well-water.html
https://www.who.int/publications-detail-redirect/WHO-FWC-WSH-15.02
https://www.atsdr.cdc.gov/environmental-medicine/media/pdfs/2025/06/Clinician-Overview-Arsenic-508.pdf
ฝันเห็นโลงศพ งานศพ และคนตายฟื้น หมายถึงอะไร
ส่องเลขปิงปองและเลขธูป แม่ผึ้ง พุ่มพวง ดวงจันทร์ วัดทับกระดาน วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
10 จักรยานในตำนานยุค 90 ที่คนยุคนั้นไม่มีวันลืม
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
ชาร์จมือถือข้ามคืนทุกวันทำให้แบตเสื่อมเร็วไหม
ดับเจ็บอื้อ!! หลังเกิดเหตุไฟไหม้อาคารพาณิชย์ในภูเก็ต
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ทำไม ตู้แช่ไอศกรีมตามร้านค้า ถึงต้องมีฝากระจกเลื่อนโค้งโค้งมนทึบแสงบางส่วน?
วิธีอ่านผลตรวจสารหนูและแบคทีเรียในน้ำดื่มของชุมชน






