เตือน ส่วนที่อันตรายใน "ปลา" เผลอกินเสี่ยงตับ–ไตวายเฉียบพลัน พร้อมเช็ก 4 ส่วนที่หลายคนเชื่อว่าช่วยบำรุง
ปลาเป็นอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง ทั้งโปรตีน และกรดไขมันโอเมกา 3 แต่รู้หรือไม่ว่าในปลาบางชนิดมีส่วนหนึ่งที่ไม่ควรนำมารับประทานเด็ดขาดคือ ถุงน้ำดีปลา เพราะอาจมีสารพิษที่ส่งผลกระทบต่อตับ และไตอย่างรุนแรง แม้ผ่านการปรุงสุกแล้วก็ตาม
ขณะเดียวกัน ยังมีส่วนอื่นๆของปลาที่นิยมนำมาประกอบอาหาร เช่น หัวปลา เกล็ดปลา ไข่ปลา และถุงลมปลา ซึ่งแต่ละส่วนมีสารอาหารแตกต่างกัน เรามาดูกันว่ามีประโยชน์อย่างไร และมีเรื่องใดที่ควรรู้ก่อนรับประทาน
เหตุใดน้ำดีปลาถึงอันตราย แม้ปรุงสุกแล้ว ?
ศูนย์ความปลอดภัยอาหารแห่งฮ่องกง (Centre for Food Safety) เตือนว่า ถุงน้ำดี และน้ำดีของปลาบางชนิด โดยเฉพาะปลาตระกูลคาร์พ (Cyprinidae) อาจมีสารพิษที่เรียกว่า โซเดียมไซพรินอลซัลเฟต (Sodium Cyprinol Sulfate) ซึ่งมีความทนทานต่อความร้อน และไม่สามารถกำจัดได้ด้วยการปรุงอาหารตามปกติ โดยปลาที่มีรายงานเกี่ยวข้องกับการเกิดพิษ ได้แก่ ปลาคาร์พหญ้า ปลาคาร์พธรรมดา ปลาคาร์พดำ และปลาคาร์พเงิน เป็นต้น
เมื่อได้รับสารพิษเข้าไป ผู้ป่วยอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง และท้องเสีย ก่อนเกิดความผิดปกติของตับ และไต ในกรณีรุนแรงอาจเกิดภาวะไตวายเฉียบพลัน ตับทำงานผิดปกติหรืออวัยวะหลายระบบล้มเหลว ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
มีรายงานผู้ป่วยที่เกิดภาวะตับ และไตวายหลังรับประทานถุงน้ำดีปลาคาร์พที่ผ่านการปรุงสุกแล้วด้วย จึงไม่ควรรับประทานถุงน้ำดีหรือน้ำดีปลา ไม่ว่าจะกินดิบ ปรุงสุกหรือผสมกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก็ตาม
⚠️ ข้อควรระวัง : ขณะเตรียมปลา ควรนำถุงน้ำดีออกอย่างระมัดระวัง ไม่ให้แตกหรือทำให้น้ำดีปนเปื้อนเนื้อปลา หากเผลอกลืนน้ำดีหรือถุงน้ำดีปลาเข้าไป ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที แม้ยังไม่มีอาการ และแจ้งแพทย์เกี่ยวกับชนิดปลา ปริมาณ และเวลาที่รับประทาน
หัวปลา เกล็ดปลา ไข่ปลา และถุงลมปลา มีประโยชน์อย่างที่เชื่อกันไหม ?
นอกจากเนื้อปลาแล้ว ส่วนอื่นๆยังสามารถนำมาประกอบอาหารได้ แต่คุณค่าทางโภชนาการ และประโยชน์ที่ได้รับแตกต่างกันไปตามชนิดของปลา และปริมาณที่รับประทาน
1. หัวปลา มีโอเมกา 3 ช่วยบำรุงสมองจริงไหม ?
หัวปลามีส่วนประกอบหลายอย่าง ทั้งเนื้อ หนัง กระดูก และเนื้อเยื่อบริเวณต่างๆ โดยบางส่วนมีกรดไขมันโอเมกา 3 อย่าง DHA และ EPA ซึ่งเป็นสารอาหารที่มีบทบาทต่อการทำงานของสมอง หัวใจ และระบบต่างๆของร่างกาย อย่างไรก็ตาม เนื้อปลาก็เป็นแหล่งของโอเมกา 3 เช่นกัน ปริมาณที่ได้รับขึ้นอยู่กับชนิดปลา และส่วนที่นำมารับประทาน จึงไม่สามารถสรุปได้ว่าหัวปลามีประโยชน์ต่อสมองมากกว่าเนื้อปลาเสมอไป
2. เกล็ดปลา มีคอลลาเจน กินแล้วผิวดีขึ้นจริงไหม ?
เกล็ดปลามีคอลลาเจนเป็นองค์ประกอบ จึงถูกนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในการสกัดคอลลาเจน และผลิตคอลลาเจนเปปไทด์ในอุตสาหกรรมอาหาร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร อย่างไรก็ตาม การที่เกล็ดปลามีคอลลาเจนไม่ได้หมายความว่าการรับประทานเกล็ดปลาโดยตรงจะช่วยให้ผิวเต่งตึงหรือลดริ้วรอยได้อย่างชัดเจน เพราะคอลลาเจนที่รับประทานเข้าไปจะถูกย่อยระหว่างกระบวนการย่อยอาหาร และหลักฐานเกี่ยวกับผลต่อผิวยังมีข้อจำกัด และแตกต่างกันตามรูปแบบผลิตภัณฑ์และงานวิจัย
3. ไข่ปลา มีสารอาหารอะไรบ้าง?
ไข่ปลาเป็นแหล่งโปรตีน และมีสารอาหารหลายชนิด เช่น วิตามิน และแร่ธาตุ รวมถึงกรดไขมันบางประเภท โดยไข่ปลาบางชนิดยังมีกรดไขมันโอเมกา 3 ด้วย
อย่างไรก็ตาม ไข่ปลาแต่ละชนิดมีคุณค่าทางโภชนาการไม่เท่ากัน บางชนิดมีคอเลสเตอรอล และโซเดียมค่อนข้างสูง โดยเฉพาะไข่ปลาที่ผ่านการปรุงรสหรือแปรรูป จึงควรรับประทานในปริมาณที่เหมาะสม
4. ถุงลมปลาแห้งหรือกระเพาะปลา มีโปรตีนสูงแค่ไหน ?
ถุงลมปลาเป็นอวัยวะที่ช่วยควบคุมการลอยตัวของปลา เมื่อนำมาผ่านกระบวนการทำความสะอาด และตากแห้ง จะกลายเป็นวัตถุดิบที่รู้จักกันในชื่อกระเพาะปลา
งานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์อาหารที่ศึกษาถุงลมปลาหลายชนิดพบว่า ถุงลมปลาในสภาพแห้งมีปริมาณโปรตีนมากกว่า 80% เมื่อคำนวณจากน้ำหนักแห้ง โดยมีคอลลาเจนเป็นองค์ประกอบสำคัญ
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นสัดส่วนโปรตีนของวัตถุดิบแห้ง ไม่ใช่ปริมาณโปรตีนที่ได้รับจากกระเพาะปลาหนึ่งชาม เพราะเมื่อนำไปแช่น้ำ และปรุงอาหาร น้ำหนัก และองค์ประกอบโดยรวมจะเปลี่ยนแปลงไปตามกระบวนการเตรียมอาหาร
สรุป : ส่วนไหนของปลาที่ควรกิน และส่วนไหนควรระวัง ?
ปลาเป็นอาหารที่มีประโยชน์ และสามารถนำมารับประทานได้หลายส่วน ทั้งหัวปลา ไข่ปลา และถุงลมปลา ซึ่งมีสารอาหารแตกต่างกัน ส่วนเกล็ดปลามีคอลลาเจนแต่ไม่ได้หมายความว่ากินแล้วจะช่วยบำรุงผิวได้โดยตรง
สำหรับถุงน้ำดีปลา โดยเฉพาะจากปลากลุ่มที่มีรายงานการเกิดพิษ ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานโดยเด็ดขาด เพราะสารพิษบางชนิดทนความร้อน และอาจทำให้เกิดความเสียหายต่อตับ และไตอย่างรุนแรงได้
การเลือกรับประทานอาหารให้หลากหลาย ปรุงอย่างถูกสุขลักษณะ และรู้จักแยกส่วนที่มีความเสี่ยงออกก่อนประกอบอาหาร จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยให้เราได้รับประโยชน์จากปลาอย่างปลอดภัย
อ้างอิง:
1.https://www.cfs.gov.hk/english/multimedia/multimedia_pub/multimedia_pub_fsf_150_03.html
2.https://www.cfs.gov.hk/english/multimedia/multimedia_pub/multimedia_pub_fsb_201901.html
3.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24476713/
4.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39967114/
5.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10581993/
6.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10180699/
ภาพประกอบจาก Wikipedia Common:
Marrabbio2 (Public Domain), Alex Proimos (CC BY 2.0), Lilyyylau (CC BY-SA 4.0), Dr. Roger Mann (Public Domain) และ Fumikas Sagisavas (CC0 1.0)
เงื่อนไขใบอนุญาต:
https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en
เขียนโดย Wisdom Insight
นักสังเกตชีวิต และนักวิเคราะห์กระแสข่าว
ติดตามข่าวสารสำคัญทั้งในประเทศ และต่างประเทศ
เน้นการตรวจสอบข้อมูลจากหลายแหล่ง เพื่อให้เนื้อหาถูกต้อง เป็นกลาง และน่าเชื่อถือ
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
หนุ่มยโสธรกลายเป็นเศรษฐีใหม่ หลังโชคใหญ่หล่นทับถูกรางวัลที่ 1
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
ในเกาหลีเหนือ บุหรี่ญี่ปุ่นมีค่าเหมือนทองแท่ง
เลขเด็ด "ปฏิทินคำชะโนด" งวดวันที่ 1 ธันวาคม 2569 สายพญานาค อย่าพลาด!!
แบรนด์รถมอเตอร์ไซค์สัญชาติไทย ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดแบรนด์หนึ่งของประเทศ
OK ล็อตเตอรี่ รวม 10 เลขขายดี เปิดแนวทาง 4 สำนักดัง จับจุดเลขเด่นงวด 16 พ.ย. 69
ส่องเลขปิงปองและเลขธูป แม่ผึ้ง พุ่มพวง ดวงจันทร์ วัดทับกระดาน วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
สัญญาณฮีทสโตรกและวิธีเช็ดตัวช่วยคนป่วย
วิธีช่วยตัวเองเมื่อสำลักอาหารติดคอขณะอยู่คนเดียว







