มวยไทยจากวิชารบสมัยอยุธยาสู่กีฬาระดับโลก IOC รับรองแล้ว แต่ยังไม่ได้แข่งโอลิมปิก
มวยไทยเป็นศิลปะการต่อสู้ของไทยที่ใช้ร่างกายเป็นอาวุธถึง 8 ส่วน ทั้งหมัด ศอก เข่า และแข้ง จนได้ชื่อว่า "ศิลปะ 8 อวัยวะ" วันนี้มวยไทยไม่ได้อยู่แค่ในเวทีมวยไทยอีกต่อไป แต่มีคนฝึกกันทั่วโลก สหพันธ์มวยไทยนานาชาติมีสมาชิกถึง 148 สหพันธ์ และคณะกรรมการโอลิมปิกสากลรับรองมวยไทยแล้วตั้งแต่ปี 2564 แต่เรื่องที่หลายคนเข้าใจผิดมี 2 เรื่อง คือมวยไทยยังไม่ได้แข่งในโอลิมปิก และยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนยูเนสโก บทความนี้จะเล่าว่ามวยไทยเดินทางจากวิชารบในสนามมาถึงจุดนี้ได้อย่างไร และถ้าเคยดูมวยไทยแค่ผ่านๆ จะได้รู้ว่าทำไมนักมวยต้องรำก่อนชก ทำไมใช้ศอกได้ และทำไมชื่อเวทีลุมพินีถึงดังไปทั่วโลก
🏯 จากสนามรบสู่เวทีมาตรฐาน
มวยไทยเริ่มจากวิชาป้องกันตัวของทหารไทยในสมัยอยุธยา เรื่องที่เล่าขานกันมากที่สุดคือสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 หรือพระเจ้าเสือ ซึ่งครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 2246–2251 พระองค์โปรดมวยไทยถึงขั้นปลอมพระองค์เป็นชาวบ้านไปชกกับนักมวยฝีมือดีจากเมืองวิเศษไชยชาญ และชนะนักมวยเอก 3 คน ได้แก่ นายกลาง หมัดตาย นายใหญ่ หมัดเหล็ก และนายเล็ก หมัดหนัก พระองค์ยังทรงคิดท่าแม่ไม้มวยไทยขึ้นเป็นตำราให้คนรุ่นหลังได้ฝึกกันจนทุกวันนี้ วันที่ 6 กุมภาพันธ์ของทุกปีจึงเป็นวันมวยไทย เพราะตรงกับวันขึ้นครองราชย์ของพระองค์
อีกตำนานหนึ่งคือนายขนมต้ม นักมวยเชลยศึกจากกรุงศรีอยุธยาที่แตกในปี 2310 ต่อมาในงานฉลองเจดีย์ชเวดากองที่ย่างกุ้ง วันที่ 17 มีนาคม 2317 พระเจ้ามังระแห่งพม่าจัดให้เขาชกกับนักมวยพม่า และเขาชนะติดต่อกันถึง 10 คน วันที่ 17 มีนาคมจึงเป็นวันนายขนมต้ม แต่ต้องพูดตามตรงว่าเรื่องนี้ปรากฏในพงศาวดารเพียงบางฉบับ จึงควรฟังเป็นตำนานที่น่าภาคภูมิใจ ไม่ใช่ประวัติศาสตร์ที่ยืนยันได้ทุกจุด
มวยไทยเข้าสู่ยุคเวทีมาตรฐานหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เวทีมวยราชดำเนิน เวทีมาตรฐานแห่งแรกของไทย เปิดเมื่อ 23 ธันวาคม 2488 ส่วนเวทีมวยลุมพินีเปิดเมื่อ 8 ธันวาคม 2499 ก่อนจะย้ายจากถนนพระราม 4 ไปถนนรามอินทราในปี 2557 สองเวทีนี้ทำให้มวยไทยมีกติกา รุ่นน้ำหนัก และแชมป์ที่เป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งประเทศ ส่วนวันที่เกี่ยวกับมวยไทยมี 2 วัน คนมักสับสนกัน วันที่ 6 กุมภาพันธ์คือวันมวยไทย ส่วนวันที่ 17 มีนาคมคือวันนายขนมต้ม
🥊 ศิลปะ 8 อวัยวะ ต่างจากมวยสากลอย่างไร
สิ่งที่ทำให้มวยไทยต่างจากมวยสากลชัดที่สุดคืออาวุธที่ใช้ มวยสากลใช้แค่หมัด 2 ข้าง ส่วนมวยไทยใช้หมัด 2 ข้าง ศอก 2 ข้าง เข่า 2 ข้าง และแข้ง 2 ข้าง รวมเป็น 8 ส่วนของร่างกาย ศอกใช้ในระยะประชิด เข่าใช้ได้ทั้งจากระยะกลางและจากการปล้ำคอที่เรียกว่าคลินช์ ส่วนแข้งใช้เตะทั้งลำตัวและศีรษะ และใช้บังลูกเตะของคู่ต่อสู้ด้วย
คลินช์คืออีกจุดที่มวยไทยไม่มีในมวยสากล นักมวยจับคอคู่ต่อสู้แล้วตีเข่า เป็นการต่อสู้ระยะประชิดที่ต้องใช้ทั้งแรงและการควบคุม กติกามวยไทยอาชีพในไทยชก 5 ยก ยกละ 3 นาที การให้คะแนนให้ค่ากับอาวุธที่เข้าเป้าชัดเจนและการควบคุมจังหวะของเกม ไม่ใช่แค่จำนวนหมัดที่ออกไป ส่วนคิกบ็อกซิ่งที่ดูคล้ายกันนั้น โดยทั่วไปห้ามใช้ศอกและจำกัดการใช้เข่า มวยไทยจึงมีอาวุธครบกว่ากีฬาต่อสู้แบบยืนชนิดอื่น
🙏 ไหว้ครู มากกว่าเต้นก่อนชก
ก่อนระฆังยกแรกดัง นักมวยไทยทุกคนต้องทำพิธีไหว้ครูรำมวย เริ่มจากเดินรอบเวทีทวนเข็มนาฬิกา กราบ 3 ครั้งเพื่อระลึกถึงครูผู้ถ่ายทอดวิชา พ่อแม่ และบรรพบุรุษ แล้วรำมวยตามท่าประจำค่ายของตัวเอง ท่ารำของแต่ละค่ายไม่เหมือนกัน ดูท่ารำก็พอเดาได้ว่านักมวยคนนี้มาจากค่ายไหน ระหว่างพิธีมีดนตรีปี่มวยบรรเลงตลอด ทั้งปี่ชวา กลองแขก และฉิ่ง นักมวยสวมมงคลไว้บนศีรษะในช่วงพิธี และครูจะเป็นผู้ถอดออกก่อนเริ่มชก
ไหว้ครูจึงไม่ใช่แค่การเต้นโชว์ก่อนชก แต่เป็นเครื่องหมายว่านักมวยคนนี้มีครู มีสายวิชา และเคารพขนบของวงการ สหพันธ์มวยไทยนานาชาติถึงกับกำหนดให้ไหว้ครูเป็นสิ่งที่นักมวยต้องทำก่อนยกแรก และยังจัดการแข่งขันไหว้ครูเป็นประเภทวัฒนธรรมแยกต่างหากอีกด้วย
🌍 สู่เวทีโลก แต่ยังไม่ถึงโอลิมปิก
เส้นทางสู่เวทีโลกของมวยไทยใช้เวลายาวนาน สหพันธ์มวยไทยนานาชาติยื่นขอการรับรองจากคณะกรรมการโอลิมปิกสากลตั้งแต่ปี 2555 ได้รับการรับรองชั่วคราวในปี 2559 ก่อนจะได้รับการรับรองเต็มรูปแบบเมื่อ 20 กรกฎาคม 2564 ในการประชุมใหญ่ของไอโอซีครั้งที่ 138 ที่กรุงโตเกียว หลังจากนั้นมวยไทยได้เป็นกีฬาเหรียญรางวัลในเวิลด์เกมส์ 2017 ที่โปแลนด์ และยูโรเปียนเกมส์ 2023
แต่นี่คือจุดที่ต้องแยกให้ชัด การที่ไอโอซีรับรองสหพันธ์ไม่ได้แปลว่ามวยไทยได้แข่งในโอลิมปิกแล้ว การบรรจุกีฬาเข้าโปรแกรมโอลิมปิกเป็นอีกขั้นตอนหนึ่งที่ยังไม่เกิดขึ้น มวยไทยจึงอยู่ในสถานะกีฬาที่ไอโอซีรับรอง แต่ยังไม่ได้แข่งโอลิมปิก
ส่วนยูเนสโกก็เช่นกัน หลายคนเข้าใจว่ามวยไทยขึ้นทะเบียนเป็นมรดกวัฒนธรรมของยูเนสโกแล้ว แต่ความจริงคือคณะรัฐมนตรีเพิ่งเห็นชอบให้เสนอชื่อมวยไทยขึ้นทะเบียนเมื่อ 26 มีนาคม 2567 และปัจจุบันยังอยู่ระหว่างรอการพิจารณา คาดว่าจะเข้าสู่กระบวนการพิจารณาในปี 2571 ส่วนที่ขึ้นทะเบียนเรียบร้อยแล้วคือระดับชาติ กระทรวงวัฒนธรรมขึ้นทะเบียนมวยไทยเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติตั้งแต่ 30 กรกฎาคม 2553
ด้านความนิยม มวยไทยไปไกลกว่าห้องประชุมแล้ว ตั้งแต่ 20 มกราคม 2566 ศึก ONE Friday Fights จัดชกมวยไทยทุกสัปดาห์ที่เวทีลุมพินี ถ่ายทอดสดไปทั่วโลก คนที่ไม่เคยดูมวยไทยมาก่อนก็ได้เห็นนักมวยไทยชกกับนักชกต่างชาติในกติกามวยไทยทุกคืนวันศุกร์ ถ้าอยากเริ่มดูมวยไทย ศึกคืนวันศุกร์ที่ลุมพินีเป็นจุดเริ่มที่ง่ายที่สุด เพราะถ่ายทอดสดทางช่อง 7 HD และช่องทางออนไลน์ของ ONE
✅ สรุป ดูมวยไทยครั้งแรกดูอะไร
มวยไทยเดินทางจากวิชารบของทหารอยุธยา ผ่านพระเจ้าเสือและนายขนมต้ม ผ่านสองเวทีมาตรฐาน มาสู่การเป็นกีฬาที่ไอโอซีรับรองและมีคนฝึกทั่วโลก จุดที่ทำให้มวยไทยต่างจากมวยสากลคืออาวุธ 8 ส่วน คลินช์ และพิธีไหว้ครูที่ผูกกีฬาไว้กับวัฒนธรรม ถ้าจะดูมวยไทยครั้งแรก ลองดู 3 อย่างนี้ อาวุธที่ใช้หลากหลายแค่ไหน คลินช์ที่ใครคุมเกมได้ดีกว่า และท่าไหว้ครูที่บอกที่มาของนักมวยแต่ละคน
ส่วนประเด็นที่ยังถกเถียงกันอยู่คือเรื่องมวยเด็ก กฎหมายกีฬามวยกำหนดให้นักมวยที่จดทะเบียนต้องมีอายุ 15 ปีขึ้นไป แต่วงการมวยยังถกเถียงกันเรื่องเด็กขึ้นชกและการบังคับใช้กฎหมายอยู่ มวยไทยจึงเป็นทั้งมรดกที่น่าภาคภูมิใจและกีฬาที่ยังต้องหาทางสมดุลระหว่างประเพณีกับความปลอดภัย
อ้างอิง: https://muaythai.sport/ifma-granted-full-recognition-at-138th-ioc-session-in-tokyo/, https://www.nationthailand.com/life/40003510, https://saranukromthai.or.th/oldchild/2398, https://www.thairath.co.th/content/881791, http://prd.go.th/main/article/032b0a27-a07c-4649-a89f-5dfea7934b4f, https://altv.thaipbs.or.th/content/altv-news/65c1ae44848116d5da4e2545
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
ตุ๊กตุ๊กไทย รถญี่ปุ่น 30 คันปี 2503 เกือบถูกยกเลิก แต่รอดมาเป็นไอคอนระดับโลก
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
OK ล็อตเตอรี่ รวม 10 เลขขายดี เปิดแนวทาง 4 สำนักดัง จับจุดเลขเด่นงวด 16 พ.ย. 69
นามสกุลไทยห้ามซ้ำกันทั้งประเทศ กฎหมายกำหนดไว้ 5 ข้อ เปลี่ยนใหม่ต้องทำอย่างไร
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
ส่องเลขเด็ด “ปู่ขุนหาญ” 16 พฤศจิกายน 2569
ส่องเลขปิงปองและเลขธูป แม่ผึ้ง พุ่มพวง ดวงจันทร์ วัดทับกระดาน วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569
เทียบ 3 ตารางหวยดัง งวด 16 พ.ย. 69! เดลินิวส์–บางกอกทูเดย์มีเลข 2-6 ร่วม จับตาคู่ 26-62
สงสัยมานาน... ซูชิคำละ 10 บาท ขายถูกขนาดนี้ ร้านเขาเอากำไรจากไหนวะเนี่ย? มาไขคำตอบกัน!
ไขปริศนาชื่อ “ขนมปัง” รากศัพท์จากต่างแดนกับหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ตุ๊กตุ๊กไทย รถญี่ปุ่น 30 คันปี 2503 เกือบถูกยกเลิก แต่รอดมาเป็นไอคอนระดับโลก
นามสกุลไทยห้ามซ้ำกันทั้งประเทศ กฎหมายกำหนดไว้ 5 ข้อ เปลี่ยนใหม่ต้องทำอย่างไร
น้ำค้างคืนในกาต้มน้ำไฟฟ้า ต้มซ้ำได้ไหม? เปิดคำแนะนำจากผู้ผลิตญี่ปุ่น
เปิดแอร์ 25 องศาเทียบกับ 27 องศาและพัดลม แบบไหนประหยัดกว่า
