คนตาบอดขายลอตเตอรี่และตรวจเงินอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ที่แผงลอตเตอรี่ในตลาด ลูกค้าคนหนึ่งก้มเลือกเลข ส่วนแม่ค้ารอรับเงินและเตรียมทอนให้ การซื้อขายใช้เวลาเพียงครู่เดียว แต่สำหรับผู้ขายที่มองไม่เห็น มีรายละเอียดที่ต้องจัดการทั้งจำนวนใบ ชนิดของเงิน และยอดที่ได้รับ

บางคนเชื่อว่าคนตาบอดมีประสาทสัมผัสพิเศษ จนรู้ทันทุกครั้งถ้ามีใครหยิบลอตเตอรี่เกินหรือยื่นธนบัตรปลอม ความเชื่อนี้ฟังดูน่าทึ่ง แต่ตรงกับชีวิตจริงแค่ไหน?

ความจริงคือผู้ขายมีวิธีช่วยตรวจสอบ แต่ไม่มีวิธีใดรับประกันว่าจะไม่ถูกโกง คนตาบอดแต่ละคนใช้ประสบการณ์และเครื่องมือต่างกัน และมีผู้ขายที่เคยถูกเอาเปรียบมาแล้ว

มติชนเคยรายงานเรื่องทินกร ผู้ขายลอตเตอรี่ที่ตาบอด ซึ่งเล่าว่าเคยถูกลูกค้าหยิบลอตเตอรี่ไปหลายใบแต่จ่ายเงินไม่ครบ รวมถึงยื่นแบงก์ 20 แล้วบอกว่าเป็นแบงก์ 100 กรณีนี้เป็นประสบการณ์ของผู้ขายรายหนึ่ง ไม่ใช่ตัวแทนของทุกคน แต่ก็เพียงพอจะหักล้างคำพูดที่ว่าไม่มีใครหลอกพวกเขาได้เลย

การจัดลอตเตอรี่ให้เป็นระเบียบและตรวจนับก่อนส่งให้ลูกค้าเป็นวิธีหนึ่งที่อาจช่วยลดความผิดพลาดได้ บางคนอาจขอให้ลูกค้าบอกจำนวนใบที่เลือก แล้วนับทวนกันก่อนจ่ายเงิน แต่ถ้าแผงมีคนเลือกพร้อมกันหลายคน หรือผู้ขายถูกชวนคุยจนเสียสมาธิ ก็ยังมีช่องให้เกิดความผิดพลาดหรือถูกหยิบไปโดยไม่รู้ตัว

แยกชนิดราคาได้ ไม่เท่ากับรู้ว่าแบงก์แท้

ธนาคารแห่งประเทศไทยออกแบบสัญลักษณ์นูนบนธนบัตรเพื่อช่วยให้ผู้มีความบกพร่องทางการมองเห็นแยกชนิดราคาได้ โดยรูปแบบสัญลักษณ์แตกต่างกันตามชนิดและรุ่นของธนบัตร ผู้ใช้ยังอาจอาศัยความยาวของธนบัตรหรืออุปกรณ์วัดช่วยเทียบได้เช่นกัน ทินกรในรายงานข้างต้นเล่าว่าเขาเริ่มใช้การวัดแบงก์เพื่อดูชนิดราคา

ส่วนการตรวจของปลอมเป็นอีกขั้นหนึ่ง ธนบัตรมีทั้งเนื้อวัสดุและลายพิมพ์นูนที่สัมผัสได้ แต่ความรู้สึกจากปลายนิ้วเพียงอย่างเดียวไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่าเป็นของจริง ธนบัตรที่ผ่านการใช้งานอาจมีสภาพต่างกัน และแบงก์ 20 บาทพอลิเมอร์ก็มีเนื้อสัมผัสต่างจากแบงก์กระดาษด้วย

ธนาคารแห่งประเทศไทยแนะนำให้ตรวจหลายจุดร่วมกัน ทั้งสัมผัส ยกส่อง และพลิกเอียง อย่างน้อย 3 จุด วิธีบางส่วนต้องอาศัยการมองเห็น ผู้ขายจึงอาจเลือกขอให้คนที่ไว้ใจช่วยตรวจ หรือนำธนบัตรที่สงสัยไปให้ธนาคารตรวจสอบ แทนการตัดสินจากจุดนูนเพียงจุดเดียว หากสงสัยว่าเป็นแบงก์ปลอม ไม่ควรนำไปใช้จ่ายต่อ

โทรศัพท์ช่วยตรวจยอดได้ แต่ต้องเช็กจากบัญชี

การโอนเงินเป็นอีกทางเลือกสำหรับร้านที่พร้อมรับ ผู้ขายบางคนใช้โทรศัพท์ที่อ่านข้อความออกเสียงเพื่อตรวจการแจ้งเตือน ทินกรเคยเล่าว่าใช้วิธีฟังข้อความเมื่อมีเงินโอนเข้า ส่วนการเช็กยอดหรือรายการรับเงินจากบัญชีด้วยตนเองช่วยให้มั่นใจกว่าการฟังลูกค้าบอกว่าโอนแล้ว หรือดูเพียงภาพสลิป ซึ่งอาจไม่ตรงกับรายการจริง

วิธีทำมาหากินของแต่ละคนย่อมไม่เหมือนกัน บางคนถนัดจดจำตำแหน่งสิ่งของ บางคนใช้เครื่องช่วยหรือให้คนใกล้ชิดช่วยตรวจ การฝึกฝนทำให้ทำงานได้คล่องขึ้น แต่ไม่ได้ทำให้ใครมีความสามารถจับผิดได้ทุกครั้ง

ในฐานะลูกค้า เราช่วยให้ซื้อขายกันง่ายขึ้นได้ด้วยการบอกจำนวนใบและยอดเงินให้ชัด ส่งเงินให้ถึงมือ รอให้ผู้ขายตรวจนับ และถามก่อนหากต้องการช่วยหยิบหรือจัดของ ความซื่อสัตย์เล็ก ๆ ระหว่างซื้อขายสำคัญกว่าการคาดหวังให้ผู้ขายต้องระวังตัวได้สมบูรณ์แบบตลอดเวลา