งูอะไรเข้าบ้านบ่อย ? รู้จัก 3 งูที่พบในชุมชนไทย ทั้งงูไม่มีพิษ และงูพิษร้ายแรง !

งูชนิดไหนเข้าบ้านบ่อยที่สุด ? เปิดข้อมูลจากหน่วยงานไทยเกี่ยวกับงูเหลือม งูเขียวพระอินทร์ และงูเห่า พร้อมลักษณะเด่น แหล่งที่อาจพบในบ้าน และวิธีป้องกันงูเข้าบ้านอย่างปลอดภัย

งูชนิดไหนเข้าบ้านบ่อยที่สุดในประเทศไทย ? เป็นคำถามที่หลายคนสงสัย โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนที่มักมีข่าวงูเลื้อยเข้าบ้าน ซ่อนตัวตามสวน ท่อระบายน้ำหรือบริเวณที่อยู่อาศัย บางครั้งงูอาจเข้ามาโดยที่เจ้าของบ้านไม่รู้ตัว  และถูกพบอีกครั้งเมื่อเข้าไปทำความสะอาดหรือเคลื่อนย้ายสิ่งของ

ข้อมูลจากศูนย์เฝ้าระวังโรคติดต่อจากสัตว์ป่า และสัตว์ต่างถิ่น (MoZWE) คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่า งูที่พบได้ในชุมชน โดยเฉพาะกรุงเทพมหานคร และปริมณฑล มีทั้งงูไม่มีพิษ และงูพิษ เช่น งูเหลือม งูเขียวพระอินทร์ งูเห่า งูเขียวหางไหม้ และงูสิงบางชนิด จึงจะขอพาไปรู้จักงู 3 ชนิดที่มีรายงานพบในชุมชน และพื้นที่อยู่อาศัย ได้แก่ งูเหลือม งูเขียวพระอินทร์ และงูเห่า ซึ่งมีลักษณะ และระดับอันตรายแตกต่างกัน อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อมูลระดับประเทศที่ยืนยันการจัดอันดับงูเข้าบ้านทุกชนิดอย่างครบถ้วน

งูเหลือม งูขนาดใหญ่ที่พบได้ในชุมชน และบ้านเรือน

งูเหลือม (Reticulated Python) เป็นงูขนาดใหญ่ที่พบได้ในประเทศไทย และเป็นหนึ่งในชนิดที่มีรายงานพบตามพื้นที่อยู่อาศัย และชุมชนเมือง โดยเฉพาะบริเวณที่มีแหล่งอาหาร และที่หลบซ่อนเหมาะสม

งูเหลือมมีลำตัวขนาดใหญ่ ลวดลายสีน้ำตาล เหลือง และดำเรียงเป็นรูปตาข่ายหรือรูปทรงเรขาคณิตตามลำตัว สามารถเลื้อยขึ้นต้นไม้ และว่ายน้ำได้ จึงอาจพบได้ทั้งบนพื้นดิน บริเวณสวน และใกล้แหล่งน้ำ

เหตุใดงูเหลือมจึงเข้ามาใกล้บ้านคน ?

สาเหตุสำคัญคือ การหาอาหาร และที่หลบซ่อน โดยเฉพาะบริเวณที่มีหนู นกหรือสัตว์เลี้ยงขนาดเล็ก รวมถึงพื้นที่รกร้างหรือมีสิ่งของสะสมจำนวนมาก ซึ่งอาจเป็นแหล่งหลบซ่อนของงู และสัตว์ที่เป็นเหยื่อ นอกจากนี้ การขยายตัวของเมืองยังทำให้พื้นที่ธรรมชาติเดิมเปลี่ยนเป็นที่อยู่อาศัย ส่งผลให้คน และงูมีโอกาสพบกันมากขึ้น โดยเฉพาะบริเวณรอยต่อระหว่างชุมชนกับพื้นที่สวนหรือพื้นที่ชุ่มน้ำ

งูเหลือมมีพิษหรือไม่ ?

งูเหลือมเป็นงูไม่มีพิษ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีอันตราย เพราะมีขนาดใหญ่ มีกำลังกล้ามเนื้อสูง และใช้วิธีรัดเหยื่อก่อนกินอาหาร อีกทั้งยังสามารถกัดเพื่อป้องกันตัวเมื่อถูกคุกคามได้ หากพบงูเหลือมภายในบ้าน โดยเฉพาะงูขนาดใหญ่ ไม่ควรเข้าไปจับหรือพยายามดึงออกจากที่ซ่อนด้วยตนเอง ควรนำเด็ก และสัตว์เลี้ยงออกจากบริเวณนั้น และติดต่อเจ้าหน้าที่ให้เข้าช่วยเหลือ

งูเขียวพระอินทร์ งูปีนต้นไม้เก่ง พบได้ตามสวน และบริเวณบ้าน

งูเขียวพระอินทร์ (Golden Flying Snake) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Chrysopelea Ornata เป็นงูที่พบได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย ข้อมูลจากสถานเสาวภา สภากาชาดไทย ระบุว่า งูชนิดนี้มีความยาวประมาณ 100–130 เซนติเมตร และมีความสามารถในการปีนป่ายต้นไม้ได้ดี

ลักษณะเด่นของงูเขียวพระอินทร์คือ ลำตัวสีเขียวแกมเหลือง มีเกล็ดสีดำหรือขอบเกล็ดสีดำเรียงเป็นลวดลายคล้ายกากบาทตามลำตัว ทำให้มีรูปลักษณ์แตกต่างจากงูสีเขียวชนิดอื่นบางชนิด

งูชนิดนี้เคลื่อนไหวรวดเร็ว และสามารถร่อนจากต้นไม้หนึ่งไปยังอีกต้นหนึ่งได้ โดยอาศัยการปรับรูปร่างลำตัวให้แบน และใช้การเคลื่อนไหวช่วยพยุงตัวผ่านอากาศ

เหตุใดงูเขียวพระอินทร์จึงเข้ามาในบริเวณบ้าน ?

อาหารของงูเขียวพระอินทร์ประกอบด้วยสัตว์หลายชนิด เช่น นก หนู กิ้งก่า ตุ๊กแก กบ และค้างคาว จึงอาจพบงูชนิดนี้ในบริเวณที่มีแหล่งอาหารดังกล่าว

สำหรับบ้านที่มีต้นไม้ใหญ่ กิ่งไม้พาดใกล้หลังคาหรือมีจิ้งจก และตุ๊กแกอาศัยอยู่จำนวนมาก อาจเป็นสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพบงูชนิดนี้ได้ โดยเฉพาะบริเวณสวน และโครงสร้างที่เชื่อมต่อกับต้นไม้

งูเขียวพระอินทร์มีพิษหรือไม่ ?

งูเขียวพระอินทร์เป็นงูที่มีพิษอ่อน ซึ่งไม่จัดเป็นงูพิษที่มีความสำคัญทางการแพทย์ต่อมนุษย์ในระดับเดียวกับงูเห่าหรืองูเขียวหางไหม้ อย่างไรก็ตาม ยังสามารถกัด และทำให้เกิดบาดแผลได้

สิ่งสำคัญคือ งูสีเขียวในประเทศไทยมีหลายชนิด และบางชนิดมีพิษที่เป็นอันตราย เช่น งูเขียวหางไหม้ ดังนั้น ไม่ควรสรุปว่างูสีเขียวที่พบในบ้านเป็นงูเขียวพระอินทร์โดยอาศัยสีลำตัวเพียงอย่างเดียว และหากพบงูสีเขียวในบ้าน ควรถอยห่าง และหลีกเลี่ยงการจับด้วยมือเปล่า โดยเฉพาะหากไม่สามารถระบุชนิดได้อย่างมั่นใจ

งูเห่า งูพิษร้ายแรงที่อาจพบตามบ้าน และพื้นที่ชุมชน

งูเห่า (Cobra) เป็นงูพิษที่มีความสำคัญทางการแพทย์ในประเทศไทย โดยงูเห่าหม้อหรือ Monocled Cobra มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Naja Kaouthia ซึ่งสถานเสาวภา สภากาชาดไทย ระบุว่า พบกระจายตัวได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย

งูเห่าชนิดนี้มีความยาวโดยทั่วไปประมาณ 100–180 เซนติเมตร ลำตัวอาจมีสีน้ำตาลอ่อน น้ำตาลเข้ม สีดำหรือสีเหลืองนวล เมื่อรู้สึกถูกคุกคามอาจยกส่วนหัว และลำตัวด้านหน้าขึ้น พร้อมแผ่ส่วนคอที่เรียกว่าแม่เบี้ย เพื่อป้องกันตัว

อย่างไรก็ตาม งูเห่าไม่ได้แผ่แม่เบี้ยตลอดเวลา และยังมีงูเห่าชนิดอื่นในประเทศไทย จึงไม่ควรเข้าไปใกล้เพื่อสังเกตลักษณะหรือพิสูจน์ชนิดของงู

เหตุใดงูเห่าจึงเข้ามาในบ้าน ?

งูเห่าสามารถอาศัยอยู่ในพื้นที่ลุ่มค่อนข้างชื้น รวมถึงจอมปลวก และทุ่งนา โดยออกหากินตามพื้นดิน และมีอาหารเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก หนู นก กบ และเขียด ดังนั้น บ้านที่อยู่ใกล้ทุ่งนา พื้นที่รกร้างหรือบริเวณที่มีหนูจำนวนมาก อาจมีโอกาสพบงูเห่าเข้ามาหาอาหารหรือหลบซ่อนได้ โดยเฉพาะจุดที่มีโพรงดิน กองวัสดุหรือมุมอับ ซึ่งไม่ค่อยมีคนเข้าไปใช้งาน

งูเห่าอันตรายมากน้อยเพียงใด ?

งูเห่าเป็นงูพิษร้ายแรง โดยพิษสามารถส่งผลต่อระบบประสาท และการทำงานของกล้ามเนื้อ รวมถึงกล้ามเนื้อที่ใช้ในการหายใจ ขณะที่พิษของงูเห่าบางชนิดยังสามารถทำให้เกิดความเสียหายของเนื้อเยื่อบริเวณที่ถูกกัดได้ หากถูกงูเห่ากัด ผู้ป่วยอาจมีอาการปวด บวม หนังตาตก กล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือหายใจลำบาก ซึ่งเป็นภาวะที่ต้องได้รับการดูแลอย่างเร่งด่วน

เมื่อพบงูเห่าภายในบ้าน ไม่ควรพยายามใช้ไม้ตี เขี่ย จับหรือไล่ด้วยตนเอง เพราะอาจกระตุ้นให้งูป้องกันตัวด้วยการกัด ควรรีบออกจากบริเวณนั้น และขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ที่มีความชำนาญ

สถิติงูในกรุงเทพมหานคร บอกอะไรได้บ้าง ?

ข้อมูลจากศูนย์เฝ้าระวังโรคติดต่อจากสัตว์ป่า และสัตว์ต่างถิ่น มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งรวบรวมสถิติการแจ้งเหตุจากหน่วยงานด้านป้องกัน และบรรเทาสาธารณภัย ระบุว่า กรุงเทพมหานครมีรายงานเหตุเกี่ยวกับงูจำนวนมากอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ข้อมูลย้อนหลังที่มหาวิทยาลัยเผยแพร่ระบุจำนวนเหตุเกี่ยวกับงูในกรุงเทพมหานคร ดังนี้

• พ.ศ. 2557 จำนวน 16,920 ครั้ง
• พ.ศ. 2558 จำนวน 24,559 ครั้ง
• พ.ศ. 2559 จำนวน 29,919 ครั้ง
• พ.ศ. 2561 จำนวน 37,241 ครั้ง

ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นสถิติเหตุเกี่ยวกับงูที่ได้รับรายงาน ไม่ใช่จำนวนประชากรงูทั้งหมดในธรรมชาติ และไม่ได้หมายความว่า งูทุกตัวที่มีการแจ้งเหตุจะถูกจับได้สำเร็จ

นอกจากนี้ สถิติจากพื้นที่กรุงเทพมหานครยังไม่สามารถนำไปสรุปแทนภาพรวมทั้งประเทศได้ เพราะงูแต่ละชนิดมีการกระจายตัวแตกต่างกันตามลักษณะภูมิประเทศ แหล่งอาศัย และสภาพแวดล้อมของแต่ละจังหวัด

เหตุใดงูถึงเข้าบ้าน โดยเฉพาะช่วงฤดูฝน ?

งูมักเลือกอาศัยอยู่ในบริเวณที่มีความชื้น มีที่หลบซ่อน และไม่ถูกรบกวน เช่น พุ่มไม้ หญ้าสูงหรือพื้นที่รกร้าง เมื่อฝนตกหนักหรือเกิดน้ำท่วมขัง งูอาจเคลื่อนย้ายจากแหล่งอาศัยเดิมเข้ามาหาพื้นที่ที่เหมาะสมกว่า โดยบางครั้งอาจเข้าไปซ่อนตามมุมบ้าน ใต้สิ่งของหรือบริเวณที่อับสายตา

อีกปัจจัยสำคัญคือ แหล่งอาหาร เพราะบ้านที่มีหนู จิ้งจก ตุ๊กแก กบหรือสัตว์ขนาดเล็กจำนวนมาก อาจเป็นพื้นที่ที่งูเข้ามาหาอาหารได้ การพบงูในบ้านจึงเป็นเหตุการณ์ที่สามารถอธิบายได้จากพฤติกรรม และความต้องการตามธรรมชาติของงู ไม่จำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับความเชื่อหรือเรื่องโชคลางแต่อย่างใด

5 วิธีป้องกันงูเข้าบ้านอย่างปลอดภัย

การป้องกันงูเข้าบ้านควรเริ่มจากการดูแลสภาพแวดล้อมรอบบ้านให้สะอาด และลดพื้นที่หลบซ่อนของสัตว์ โดยสามารถทำได้ดังนี้

1. ตัดหญ้า และจัดสวนให้โปร่ง ไม่ปล่อยให้มีหญ้าสูง พุ่มไม้หนาทึบหรือพื้นที่ที่มองไม่เห็นพื้นดิน
2. ลดแหล่งอาหารของงู เก็บขยะ และเศษอาหารให้มิดชิด เพื่อลดโอกาสที่หนู และสัตว์ขนาดเล็กจะเข้ามาอาศัยอยู่ใกล้บ้าน
3. เก็บสิ่งของที่กองสะสม หลีกเลี่ยงการวางกองไม้ อิฐ กระถางเก่าหรือวัสดุเหลือใช้ไว้ตามมุมอับ เพราะอาจเป็นที่หลบซ่อนของสัตว์
4. ปิดช่องว่างรอบบ้าน สำรวจช่องใต้ประตู รอยแตกร้าวบริเวณผนัง ช่องรอบท่อ และจุดที่สัตว์เลื้อยคลานอาจเข้ามาได้
5. ระมัดระวังบริเวณที่มองไม่เห็น ตรวจสอบรองเท้าก่อนสวมใส่ และหลีกเลี่ยงการใช้มือเปล่าล้วงเข้าไปในพุ่มไม้หรือมุมอับ

การป้องกันงูเข้าบ้านควรเน้นการลดแหล่งหลบซ่อน และแหล่งอาหาร มากกว่าพึ่งพาสารเคมีหรือกลิ่นต่างๆที่อ้างว่าสามารถไล่งูได้ เพราะยังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าวิธีเหล่านั้นจะป้องกันงูทุกชนิดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

หากพบงูเข้าบ้าน ควรทำอย่างไร ?

เมื่อพบงูภายในบ้าน สิ่งแรกที่ควรทำคือรักษาระยะห่าง ไม่เข้าไปใกล้หรือพยายามจับงูด้วยตนเอง แม้จะคิดว่าเป็นงูไม่มีพิษก็ตาม เพราะอาจระบุชนิดผิดพลาดหรือถูกงูกัดระหว่างพยายามจับได้

แนวทางปฏิบัติที่ควรทำ ได้แก่

• ตั้งสติ และค่อยๆถอยออกจากบริเวณที่พบงู
• นำเด็ก ผู้สูงอายุ และสัตว์เลี้ยงออกจากพื้นที่
• หลีกเลี่ยงการใช้ไม้ตี เขี่ยหรือพยายามไล่งู
• หากทำได้โดยไม่ต้องเข้าใกล้ ให้ปิดกั้นบริเวณ เพื่อไม่ให้คนอื่นเดินเข้าไป
• ติดต่อเจ้าหน้าที่ที่มีความชำนาญให้เข้าช่วยเหลือ

สำหรับประชาชนในกรุงเทพมหานคร สามารถแจ้งเหตุงูเข้าบ้านผ่านสายด่วน 199 เพื่อขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ ส่วนพื้นที่ต่างจังหวัดสามารถติดต่อหน่วยกู้ภัยหรือหน่วยงานท้องถิ่นที่ให้บริการช่วยเหลือสัตว์เลื้อยคลาน

หากถูกงูกัด ต้องปฐมพยาบาลอย่างไร ?

หากถูกงูกัด ไม่ว่าจะทราบหรือไม่ทราบชนิดของงู ควรรีบเข้ารับการตรวจจากแพทย์ เพราะบางครั้งอาการจากพิษงูอาจยังไม่ปรากฏชัดเจนในช่วงแรก

✅ สิ่งที่ควรปฏิบัติ ได้แก่

• ถอยออกจากบริเวณที่มีงู เพื่อป้องกันการถูกกัดซ้ำ
• ลดการเคลื่อนไหวของร่างกาย และอวัยวะที่ถูกกัด
• ถอดแหวน นาฬิกาหรือสิ่งของที่อาจรัดแน่นหากเกิดอาการบวม
• รีบโทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉิน
• หากทำได้อย่างปลอดภัย ให้จดจำลักษณะงูหรือถ่ายภาพจากระยะไกลโดยไม่เข้าใกล้

⛔️ สิ่งที่ห้ามทำเมื่อถูกงูกัด

• ห้ามกรีดแผล เพื่อระบายพิษ
• ห้ามใช้ปากดูดพิษออกจากบาดแผล
• ห้ามขันชะเนาะหรือรัดแขนขาแน่น
• ห้ามประคบน้ำแข็งหรือใช้สารเคมีบริเวณแผล
• ห้ามพยายามจับหรือฆ่างู เพื่อนำไปให้แพทย์ดู

การรักษาที่ถูกต้องคือ การเข้ารับการประเมินจากแพทย์โดยเร็ว และรับเซรุ่มต้านพิษงู เมื่อมีข้อบ่งชี้ตามดุลยพินิจของแพทย์

สรุป : งูชนิดไหนเข้าบ้านบ่อยที่สุดในประเทศไทย ?

งูเหลือม งูเขียวพระอินทร์ และงูเห่า เป็น 3 ชนิดที่มีข้อมูลการพบในชุมชน และพื้นที่อยู่อาศัยของประเทศไทย โดยมีทั้งงูไม่มีพิษ งูที่มีพิษอ่อน และงูพิษร้ายแรง

งูเหลือมเป็นงูขนาดใหญ่ที่สามารถพบได้ในชุมชนเมือง ส่วนงูเขียวพระอินทร์เป็นงูที่ปีนต้นไม้ และร่อนระหว่างต้นไม้ได้ ขณะที่งูเห่าเป็นงูพิษที่ประชาชนควรระมัดระวังเป็นพิเศษ อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะสรุปว่างูทั้ง 3 ชนิดเป็นงูที่เข้าบ้านบ่อยที่สุดทั่วประเทศไทยหรือจัดอันดับความถี่ของงูทุกชนิดได้อย่างแน่นอน เพราะการพบงูขึ้นอยู่กับพื้นที่ แหล่งอาศัย และสภาพแวดล้อมของแต่ละจังหวัด

สิ่งสำคัญที่สุดคือ การดูแลบ้านให้สะอาด ลดแหล่งอาหาร และพื้นที่หลบซ่อนของงู รวมถึงไม่พยายามจับงูด้วยตนเอง หากพบงูเข้าบ้านควรแจ้งเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อความปลอดภัยของคน  และสัตว์เลี้ยง