เปิดรายชื่อ 5 สัตว์ทะเลหายากในน่านน้ำไทย พบได้ยาก บางชนิดเหลือประชากรเพียงไม่กี่ร้อยตัว!

ใต้ผืนน้ำทะเลสีครามของประเทศไทย มีสัตว์ทะเลหายากหลายชนิดอาศัยอยู่ บางชนิดมีขนาดใหญ่จนแทบไม่น่าเชื่อว่าจะพบได้ในทะเลไทย ขณะที่บางชนิดใช้ชีวิตอย่างเงียบ ๆ ตามแนวชายฝั่ง ป่าชายเลน และแหล่งหญ้าทะเล

มาทำความรู้จัก 5 สัตว์ทะเลหายากที่พบในน่านน้ำไทย พร้อมแหล่งอาศัย จุดเด่น และสถานภาพประชากร

ที่น่าสนใจ โดยคัดเลือกจากความหายากและความสำคัญด้านการอนุรักษ์ 

ไม่ใช่การจัดอันดับจำนวนประชากรจากมากไปน้อย

อันดับ 1 พะยูน (Dugong) ยักษ์ใหญ่ใจดีแห่งทุ่งหญ้าทะเล

สัตว์ป่าสงวนของไทย

พะยูนเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่กินพืชเป็นอาหาร มีรูปร่างอ้วนกลม จมูกคล้ายงวงสั้น ๆ และใช้ชีวิตอยู่ตามแหล่งหญ้าทะเล โดยเฉพาะบริเวณชายฝั่งทะเลอันดามัน

จังหวัดตรังถือเป็นแหล่งอาศัยสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย จากการสำรวจประชากรปี 2567 พบพะยูนทั่วประเทศประมาณ 267 ตัว แบ่งเป็นฝั่งอันดามัน 231 ตัว และฝั่งอ่าวไทย 36 ตัว โดยจังหวัดตรังพบมากที่สุด 138 ตัว

ปัจจุบันพะยูนกำลังเผชิญปัญหาหญ้าทะเลเสื่อมโทรม การติดเครื่องมือประมง และการชนกับเรือ เมื่อแหล่งอาหารลดลง พะยูนก็ต้องย้ายถิ่นเพื่อหาอาหารและเสี่ยงต่อการบาดเจ็บมากขึ้น

อันดับ 2 เต่ามะเฟือง (Leatherback Turtle) เต่าทะเลขนาดยักษ์ที่ขึ้นฝั่งมาวางไข่ยามค่ำคืน

สัตว์ป่าสงวนของไทย

เต่ามะเฟืองเป็นเต่าทะเลที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก จุดเด่นคือกระดองเป็นแผ่นหนังหนาแทนเกล็ดแข็ง มีสันนูนตามแนวยาว และมีครีบหน้าขนาดใหญ่ช่วยให้ว่ายน้ำในทะเลเปิดได้อย่างคล่องแคล่ว

ในประเทศไทยพบแหล่งวางไข่สำคัญบริเวณชายฝั่งทะเลอันดามัน โดยเฉพาะจังหวัดพังงาและภูเก็ต รวมถึงจังหวัดระนองและกระบี่ แม่เต่ามักขึ้นชายหาดในเวลากลางคืนเพื่อขุดหลุมวางไข่

ในปีงบประมาณ 2566 กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งบันทึกการวางไข่ของเต่ามะเฟืองได้เพียง 14 รัง สะท้อนให้เห็นว่าการรักษาชายหาดวางไข่ให้ปลอดภัยมีความสำคัญอย่างมาก

อันดับ 3 โลมาอิรวดี (Irrawaddy Dolphin) โลมาหัวกลมที่ยังเหลืออยู่ในทะเลสาบสงขลา

โลมาอิรวดีมีรูปร่างแตกต่างจากโลมาทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด เพราะมีหัวกลมมน ไม่มีจะงอยปากยื่นยาว ลำตัวสีเทา และครีบหลังขนาดเล็ก

หนึ่งในแหล่งอาศัยสำคัญของโลมาชนิดนี้อยู่บริเวณทะเลสาบสงขลาตอนบน หรือทะเลหลวง ซึ่งเป็นแหล่งน้ำกร่อยที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศของภาคใต้

ข้อมูลสำรวจในปี 2565 ประเมินประชากรโลมาอิรวดีบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนบนไว้เพียงประมาณ 14–20 ตัว และมีแนวโน้มลดลงจากอดีต

ต่อมาในการสำรวจระหว่างวันที่ 3–7 สิงหาคม 2569 เจ้าหน้าที่พบโลมาอิรวดีเบื้องต้นประมาณ 5 ตัว ซึ่งเป็นโลมาวัยโตเต็มวัยและมีสุขภาพโดยรวมปกติ

ภัยคุกคามสำคัญ ได้แก่ เครื่องมือประมง การสูญเสียแหล่งอาหาร และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมในทะเลสาบ

อันดับ 4 วาฬบรูด้า (Bryde's Whale) วาฬยักษ์แห่งอ่าวไทย

สัตว์ป่าสงวนของไทย

วาฬบรูด้าเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ที่สามารถพบได้ในอ่าวไทย โดยเฉพาะบริเวณอ่าวไทยตอนบน นอกชายฝั่งจังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี และสมุทรปราการ

จุดเด่นที่น่าตื่นตาคือพฤติกรรมอ้าปากกว้างพุ่งขึ้นมาบนผิวน้ำเพื่อกินปลาขนาดเล็กและกุ้งเคย ซึ่งเป็นภาพที่นักท่องเที่ยวและนักวิจัยเฝ้ารอชม

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งเคยจำแนกวาฬบรูด้าในน่านน้ำไทยด้วยภาพถ่ายได้อย่างน้อย 59 ตัว โดยใช้ลักษณะเฉพาะของครีบหลังและลวดลายบนร่างกายในการแยกแต่ละตัว

ช่วงที่พบได้บ่อยคือเดือนเมษายน–กันยายน ซึ่งเป็นช่วงที่ปลากะตักและกุ้งเคยมีความอุดมสมบูรณ์มาก

อันดับ 5 ฉลามวาฬ (Whale Shark) ปลายักษ์ลายจุดที่นักดำน้ำทั่วโลกอยากพบ

สัตว์ป่าสงวนของไทย

ฉลามวาฬเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก แม้จะมีคำว่า "วาฬ" อยู่ในชื่อ แต่แท้จริงแล้วเป็นปลากระดูกอ่อนที่หายใจด้วยเหงือก มีลำตัวขนาดใหญ่และลวดลายจุดสีขาวเรียงตัวทั่วร่างกาย

ฉลามวาฬกินแพลงก์ตอนและสัตว์น้ำขนาดเล็กเป็นอาหาร จึงไม่ใช่นักล่าที่เป็นอันตรายต่อมนุษย์ตามภาพจำของฉลามทั่วไป

ในประเทศไทยพบได้ทั้งฝั่งอ่าวไทยและทะเลอันดามัน โดยจุดที่มีโอกาสพบ ได้แก่ กองหินริเชลิว หมู่เกาะสิมิลัน หมู่เกาะสุรินทร์ และบริเวณเกาะเต่า

ที่น่าสนใจคือ เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2569 เจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะเภตราพบฉลามวาฬขนาดประมาณ 6 เมตร ว่ายผ่านร่องน้ำระหว่างเกาะลิดีกับอ่าวนุ่น จังหวัดสตูล

นอกจากนี้ ข้อมูลสำรวจประชากรปี 2567 ที่เผยแพร่โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งในปี 2569 ระบุว่าสามารถจำแนกอัตลักษณ์ฉลามวาฬในน่านน้ำไทยได้รวม 73 ตัว