10 กฎโรงเรียนไทยที่เคยกำหนดละเอียดถึงทรงผมและถุงเท้า

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ก่อนออกจากบ้าน นักเรียนบางคนไม่ได้เช็กแค่สมุดกับการบ้าน แต่ต้องดูด้วยว่าโบผูกผมสีตรงชั้นหรือยัง และถุงเท้าพับครบตามที่โรงเรียนกำหนดหรือเปล่า

กฎเรื่องเครื่องแต่งกายเหล่านี้มีอยู่จริงในเอกสารของสถานศึกษา แต่ไม่ได้ใช้เหมือนกันทุกโรงเรียน ตัวอย่างต่อไปนี้มาจากคู่มือโรงเรียนบุรีรัมย์พิทยาคมในช่วงปีการศึกษา 2565 และธรรมนูญโรงเรียนจำนงราษฎร์ที่เผยแพร่ในช่วงใกล้เคียงกัน บางข้ออาจถูกปรับเปลี่ยนไปแล้ว จึงไม่ควรนำไปสรุปว่าเป็นกฎปัจจุบันของโรงเรียน

1. โบผูกผมต้องกว้างหนึ่งนิ้ว
คู่มือโรงเรียนบุรีรัมย์พิทยาคมระบุให้นักเรียนใช้โบขนาดหนึ่งนิ้วที่มีสัญลักษณ์ของโรงเรียน ขนาดของริบบิ้นจึงเป็นรายละเอียดหนึ่งที่นักเรียนต้องเตรียมให้ตรงตามระเบียบ

2. สีโบเปลี่ยนตามชั้นเรียน
ในคู่มือฉบับเดียวกัน นักเรียนชั้น ม.1–ม.4 ใช้โบสีเทา ส่วน ม.5–ม.6 ใช้สีกรมท่า การเลือกโบจึงต้องดูระดับชั้นประกอบด้วย

3. รวบผมแล้วก็ยังห้ามถักเปีย
คู่มือดังกล่าวกำหนดให้นักเรียนหญิงห้ามถักเปีย และให้ผู้ที่ไว้ผมยาวรวบผมผูกโบ แม้อยู่ข้างนอกโรงเรียนขณะแต่งเครื่องแบบนักเรียนหรือชุดพละ

4. นักเรียนชายห้ามใส่น้ำมันผม
นอกจากข้อห้ามเรื่องการทำสีผม คู่มือโรงเรียนบุรีรัมย์พิทยาคมยังระบุห้ามนักเรียนชายใส่น้ำมันผม รวมถึงกำหนดเรื่องจอน หนวด และเคราไว้ด้วย

5. ถุงเท้านักเรียนหญิงต้องพับอย่างน้อยสองทบ
ถุงเท้าสีขาวไม่มีลวดลายยังไม่พอ คู่มือฉบับนี้กำหนดจำนวนทบขั้นต่ำไว้ด้วย นักเรียนจึงต้องดูทั้งสีและวิธีพับ

6. ถุงเท้านักเรียนชายต้องพ้นตาตุ่มอย่างน้อยสี่นิ้ว
สำหรับนักเรียนชาย คู่มือกำหนดถุงเท้าสีน้ำตาลไม่มีลวดลาย และระบุความสูงเหนือข้อเท้าเป็นตัวเลข แทนที่จะบอกเพียงว่าต้องสวมถุงเท้าให้เรียบร้อย

7. บางโรงเรียนกลับห้ามพับถุงเท้า
ธรรมนูญโรงเรียนจำนงราษฎร์ระบุถุงเท้านักเรียนชายสีขาวยาวเพียงครึ่งน่องและไม่พับปลาย ข้อนี้ต่างจากข้อกำหนดถุงเท้านักเรียนหญิงของบุรีรัมย์พิทยาคม จึงเห็นได้ว่ารายละเอียดขึ้นอยู่กับสถานศึกษาและกลุ่มนักเรียนที่ระเบียบกล่าวถึง

8. เสื้อชั้นในมีสีกำหนด
ธรรมนูญโรงเรียนจำนงราษฎร์ระบุสำหรับเครื่องแบบนักเรียนหญิงช่วงมัธยมต้นว่าไม่อนุญาตให้ใส่เสื้อชั้นในสีอื่นนอกจากสีขาวหรือสีเนื้อ และควรสวมเสื้อซับในสีขาวด้วย

9. ห้ามแต้มไฝหรือแต่งคิ้ว
คู่มือโรงเรียนบุรีรัมย์พิทยาคมระบุข้อห้ามเรื่องการตกแต่งใบหน้าไว้ละเอียด รวมถึงการแต้มไฝ แต่งคิ้ว และทาริมฝีปาก โดยระบุว่าผู้ฝ่าฝืนอาจถูกตักเตือน ลงโทษ หรือสั่งพักการเรียนแล้วแต่กรณี

10. กระเป๋าเสริมต้องเป็นแบบที่กำหนด
คู่มือเดียวกันระบุแบบกระเป๋าหลักที่ใช้ใส่หนังสือ และอนุญาตให้มีกระเป๋าเสริมสำหรับชุดกีฬาหรืออุปกรณ์การเรียนตามแบบที่ร้านกิจกรรมสหกรณ์ของโรงเรียนจัดทำ โดยห้ามใช้กระเป๋าแฟชั่น

ตัวอย่างทั้งสิบข้อเป็นหลักฐานว่ารายละเอียดเหล่านี้เคยปรากฏในระเบียบของโรงเรียนที่ระบุ ไม่ใช่หลักฐานว่าทุกโรงเรียนเคยบังคับเหมือนกัน หรือทุกข้อยกเลิกไปแล้ว

ส่วนกติกาทรงผมระดับกระทรวง รัฐบาลระบุว่าระเบียบปี 2563 ถูกยกเลิกตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2566 และในเดือนสิงหาคม 2569 กระทรวงศึกษาธิการชี้แจงให้สถานศึกษาในสังกัดกำหนดแนวทางตามบริบท โดยผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการสถานศึกษาและรับฟังนักเรียนกับผู้มีส่วนได้เสีย ก่อนนำไปใช้