น้ำดองแมงดาทะเลและวิธีแยกแมงดาจานกับแมงดาถ้วย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ที่แผงอาหารทะเลริมฝั่ง แมงดาหน้าตาคล้ายกันอาจวางอยู่ใกล้กัน ส่วนไข่ที่แกะออกมาแล้วก็ดูยากยิ่งกว่า สำหรับคนที่ชอบรสเค็มของไข่แมงดาแช่น้ำปลา คำถามจึงเริ่มตั้งแต่ก่อนเปิดขวดน้ำดองว่า ไข่นั้นมาจากแมงดาชนิดใด

แมงดาถ้วยมีพิษและห้ามกิน ส่วนน้ำดองไม่สามารถทำให้พิษหมดไปได้ หากไม่ทราบชนิดหรือที่มาของไข่ ควรหลีกเลี่ยง แม้ผู้ขายจะบอกว่าดองมาอย่างดีหรือผ่านความร้อนแล้วก็ตาม

ดูหางตอนยังเห็นทั้งตัว

กระทรวงสาธารณสุขอธิบายว่า แมงดาจานหรือแมงดาหางเหลี่ยมมีหางเป็นเหลี่ยม มีสัน ส่วนแมงดาถ้วยหรือที่เรียกกันว่าเหราและแมงดาไฟ มีหางค่อนข้างกลม ไม่มีสันและไม่มีหนามบนหาง ลักษณะนี้จึงเป็นจุดที่ใช้ประกอบการแยกชนิดได้เมื่อยังเห็นตัวและหางครบ

รูปร่างและแหล่งอาศัยช่วยให้สังเกตเพิ่มเติมได้ แมงดาจานโดยทั่วไปตัวใหญ่กว่า พบตามพื้นทะเลและวางไข่บริเวณหาดทราย ส่วนแมงดาถ้วยมีลำตัวโค้งกลม ผิวด้านบนมีขนสั้นสีน้ำตาลอมแดง และพบได้ตามพื้นโคลนหรือคลองในป่าชายเลน แต่ขนาด สี หรือบริเวณที่จับมาเพียงอย่างเดียวไม่ใช่หลักประกันว่าจะแยกได้ถูก

ถ้าหางขาด มองไม่ชัด หรือเหลือแต่ไข่ที่แกะแล้ว ผู้ซื้อไม่ควรเดาชนิดจากหน้าตาไข่หรือคำบอกเล่าเพียงอย่างเดียว สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 แนะนำให้หลีกเลี่ยงไข่แมงดาทะเลที่ไม่ทราบที่มาชัดเจน

น้ำดองให้รส ไม่ได้ถอนพิษ

การแช่ไข่แมงดาในน้ำปลาเป็นรูปแบบอาหารที่หน่วยงานสาธารณสุขกล่าวถึง แต่จากข้อมูลที่ตรวจสอบยังยืนยันไม่ได้ว่ามีสูตรน้ำดองเฉพาะของชาวประมงพื้นบ้านที่ใช้เหมือนกันทุกพื้นที่ จึงไม่ควรนำสัดส่วนหรือระยะเวลาดองมาอ้างว่าเป็นสูตรดั้งเดิมโดยไม่มีที่มา

ศูนย์พัฒนาการประมงแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ระบุว่าเนื้อและไข่แมงดาถ้วยอาจมีสารพิษต่อระบบประสาท เช่น เทโทรโดท็อกซินและแซกซิท็อกซิน ความร้อนจากการต้ม นึ่ง หรือย่างไม่อาจวางใจว่าจะทำลายพิษได้ การดองหรือปรุงรสก็ไม่ใช่วิธีรับรองความปลอดภัยเช่นกัน

แมงดาจานเป็นชนิดที่มีการนำมารับประทาน แต่การรู้ชื่ออย่างเดียวยังไม่พอหากตรวจสอบชนิดและแหล่งที่มาไม่ได้ และอาหารทะเลดิบหรือดองยังมีความเสี่ยงด้านเชื้อโรคแยกต่างหาก การเลือกอาหารจากแหล่งที่ตรวจสอบได้และปรุงสุกช่วยลดความเสี่ยงจากเชื้อโรคได้ แต่ไม่ใช่วิธีแก้พิษของแมงดาถ้วย

ถ้าสงสัยว่าได้รับพิษ ให้รีบไปโรงพยาบาล

อาการอาจเริ่มจากชารอบปาก ลิ้น มือหรือเท้า คลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ และกล้ามเนื้ออ่อนแรง บางรายหายใจลำบากจนเกิดภาวะหายใจล้มเหลวได้ หากสงสัยว่าได้รับพิษให้หยุดกิน โทร 1669 หรือรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอดูอาการ และไม่ทำให้อาเจียนเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ หากเก็บอาหารที่เหลือไว้ได้อย่างปลอดภัย ให้นำไปพร้อมผู้ป่วยเพื่อช่วยให้แพทย์ประเมิน