ทำไมรอยสักยันต์เก่าจึงดูเขียวอมน้ำเงิน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

รอยสักยันต์บนแขนของคนรุ่นเก่าบางคนไม่ได้ดำสนิทเหมือนรอยสักใหม่ เส้นที่เคยเข้มอาจจางลงจนดูเป็นสีเทาอมฟ้า หรือมีเหลือบเขียวเมื่อมองในแสงธรรมชาติ สีที่เห็นชวนให้นึกถึงหมึกสูตรโบราณซึ่งแต่ละสำนักมีวิธีปรุงต่างกัน

แล้วสีเขียวอมน้ำเงินนั้นมาจากดีสัตว์หรือว่านที่ผสมอยู่ในหมึก หรือเกิดขึ้นภายหลังจากที่หมึกอยู่ใต้ผิวหนังมานาน?

สีที่เห็นอาจเกิดจากการมองเม็ดหมึกสีเข้มผ่านชั้นผิวหนัง แสงกระเจิงและสะท้อนต่างกันตามความลึก จึงทำให้หมึกดำดูออกฟ้าเทาหรือเขียวคล้ำได้ โดยไม่จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนหมึกดำให้กลายเป็นสารสีเขียว หลักฐานที่มีไม่ได้ยืนยันว่าดีสัตว์หรือว่านเป็นต้นเหตุของสีในรอยสักเก่าทุกลาย

หมึกโบราณไม่ได้มีสูตรเดียว

เอกสารด้านวัฒนธรรมล้านนาที่เผยแพร่ผ่านศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรบันทึกตำรับหมึกดำไว้หลายแบบ บางตำราใช้พืชอย่างห้อมหรือครามร่วมกับว่าน บางตำราใช้เขม่าน้ำมันผสมยางไม้ ส่วนตำรับของช่างสักชาวลำปางที่เอกสารกล่าวถึง ใช้เขม่าจากน้ำมันหมูเก็บในหม้อดิน แล้วนำมาผสมกับดีสัตว์

รายละเอียดนี้ต่างจากการสรุปว่า ทุกสำนักใช้เขม่าก้นหม้อดิน ดีสัตว์ และว่านรวมกันเสมอ เพราะวัตถุดิบในบันทึกแตกต่างกันตามตำราและครูช่าง อีกทั้งคำบอกเล่าเรื่องสรรพคุณของส่วนผสมยังไม่ใช่หลักฐานว่าแต่ละอย่างทำให้รอยสักเปลี่ยนเป็นสีใดหลังผ่านไปหลายสิบปี

ผิวหนังเปลี่ยนสีที่ตามองเห็นได้อย่างไร

เมื่อสัก เม็ดสีบางส่วนเข้าไปอยู่ในชั้นหนังแท้ใต้ผิวชั้นนอก งานศึกษาหมึกสักดำพบอนุภาคคาร์บอนอยู่ในเนื้อเยื่อชั้นนี้ แสงที่ตกลงบนผิวจึงไม่ได้สะท้อนกลับมาจากเม็ดสีโดยตรงทั้งหมด แต่ผ่านและกระเจิงในเนื้อเยื่อก่อนถึงตาเรา

คำอธิบายด้านทัศนศาสตร์ผิวหนังชี้ว่า เม็ดสีเข้มที่อยู่ลึกอาจดูเป็นสีฟ้า เทา หรือเขียวอมฟ้าได้ ขณะที่สีผิว ความหนาของเนื้อเยื่อ ความเข้มของเม็ดสี และแสงในบริเวณที่มอง ล้วนมีผลต่อเฉดที่เห็นด้วย รอยเดียวกันจึงอาจดูต่างไปเมื่ออยู่กลางแดดหรือในห้อง

เวลายังมีผลต่อรูปร่างของลาย งานวิจัยเรื่องอนุภาคหมึกในผิวอธิบายว่า เม็ดสีอาจกระจายหรือเคลื่อนลงไปในหนังแท้ส่วนลึกเมื่อเวลาผ่านไป ทำให้ลายดูจางและขอบไม่คมเหมือนเดิม บางส่วนอาจออกจากผิวไปตามระบบน้ำเหลือง แต่การเปลี่ยนแปลงไม่ได้เกิดเท่ากันในทุกคน

การมองรอยสักด้วยตาเพียงอย่างเดียวจึงบอกสูตรหมึกหรืออายุของลายอย่างแม่นยำไม่ได้ หากรอยสักมีอาการบวม แดง เจ็บ คันต่อเนื่อง หรือมีการเปลี่ยนแปลงผิดปกติ ควรให้แพทย์ตรวจ เพราะสีของรอยสักเพียงอย่างเดียวไม่ได้บอกสาเหตุของอาการ