การสบตาและการวางโทรศัพท์บอกได้ไหมว่าคนรักกำลังโกหก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ระหว่างนั่งกินข้าวด้วยกัน โทรศัพท์ของอีกฝ่ายมีข้อความเข้า เขาหยิบขึ้นมาดูแล้วคว่ำหน้าจอลง พอถูกถามว่าคุยกับใคร เขากลับมองไปทางอื่น แค่ไม่กี่วินาทีก็อาจทำให้คนที่นั่งอยู่ตรงข้ามเริ่มคิดไปไกล

หลายคนเคยได้ยินว่าคนโกหกมักหลบตา หรือคนที่รีบคว่ำโทรศัพท์กำลังซ่อนอะไรบางอย่าง แต่ท่าทางเหล่านี้มีความหมายแน่นอนแค่ไหน โดยเฉพาะเวลาที่ความไว้ใจในความสัมพันธ์กำลังสั่นคลอน?

คำตอบคือ ทั้งการหลบตาและการคว่ำโทรศัพท์ไม่ใช่หลักฐานที่ใช้ตัดสินว่าคนรักโกหกหรือนอกใจได้ งานทบทวนงานวิจัยด้านการจับโกหกพบว่า สัญญาณจากภาษากายที่เคยเชื่อกันมีความสัมพันธ์กับการโกหกน้อยและใช้ทำนายรายบุคคลได้ไม่แน่นอน การสังเกตจึงเหมาะจะเป็นจุดเริ่มต้นของการพูดคุย มากกว่าจะเป็นคำตัดสิน

หลบตาอาจหมายถึงอะไรได้บ้าง

คนคนหนึ่งอาจมองลงพื้นเพราะกำลังคิด นึกคำตอบไม่ออก รู้สึกอึดอัด เสียใจ หรือไม่คุ้นกับการสบตานาน ๆ บางคนยิ่งถูกถามด้วยน้ำเสียงกดดันก็ยิ่งมองไปทางอื่น แม้จะพูดความจริง ขณะที่คนโกหกบางคนอาจสบตาตรง ๆ ได้เช่นกัน

งานวิเคราะห์รวมเรื่องพฤติกรรมที่ไม่ใช้คำพูดไม่พบหลักฐานว่า คนโกหกหลบตาอย่างสม่ำเสมอ ส่วนบทความทบทวนในวารสาร Annual Review of Psychology อธิบายตรงกันว่า สัญญาณที่พบมีขนาดเล็กและไม่น่าเชื่อถือพอจะใช้ชี้ขาด จึงไม่มีจังหวะหลบตาหรือระยะเวลาสบตาที่แปลได้แน่นอนว่าอีกฝ่ายกำลังโกหก

การมองว่าท่าทีของอีกฝ่ายเปลี่ยนไปอาจบอกได้เพียงว่าเขาอาจไม่สบายใจกับบทสนทนา ลองดูสถานการณ์รอบข้างด้วย เช่น ก่อนหน้านั้นมีการทะเลาะกันหรือไม่ เรื่องที่ถามทำให้เขารู้สึกถูกกล่าวหาหรือเปล่า แล้วเปิดโอกาสให้เขาอธิบาย แทนการนับครั้งที่เขาหลบตา

โทรศัพท์คว่ำหน้าไม่ได้มีความหมายเดียว

บางคนคว่ำโทรศัพท์เป็นนิสัย บางคนไม่อยากให้แจ้งเตือนรบกวน หรือกำลังปกป้องข้อมูลส่วนตัวและข้อมูลงาน แม้การเปลี่ยนพฤติกรรมกะทันหันอาจทำให้คนรักสงสัย แต่จังหวะที่วางโทรศัพท์เพียงครั้งเดียวไม่สามารถบอกได้ว่าในเครื่องมีอะไร หรือเจ้าของเครื่องกำลังปิดบังความสัมพันธ์

สิ่งที่คุยกันได้ชัดกว่าคือผลที่เกิดขึ้นจริง เช่น ระหว่างเล่าเรื่องสำคัญ อีกฝ่ายหยิบโทรศัพท์ขึ้นมาหลายครั้งจนรู้สึกว่าไม่ได้รับความสนใจ งานศึกษาสองการทดลองเกี่ยวกับโทรศัพท์ระหว่างการสนทนาพบความสัมพันธ์กับคุณภาพการพูดคุยและความรู้สึกใกล้ชิดในบางสถานการณ์ ผลนี้ช่วยชวนคุยเรื่องการแบ่งเวลาและความใส่ใจ แต่ไม่ได้ใช้พิสูจน์การนอกใจ

หากกังวลเรื่องข้อมูลที่ได้รับไม่ตรงกัน ให้แยกสิ่งที่เห็นออกจากสิ่งที่คิด เช่น “เมื่อวานเธอบอกว่าจะกลับดึกเพราะประชุม แต่วันนี้บอกว่าไปกินข้าวกับเพื่อน เราเลยสับสน ช่วยเล่าให้ฟังได้ไหม” คำอธิบายที่ต่างกันอาจมีเหตุผลธรรมดา หรืออาจเป็นเรื่องที่ต้องคุยต่อ จึงควรฟังรายละเอียดและตรวจสอบข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องโดยไม่ด่วนสรุป

คุยอย่างไรเมื่อเริ่มไม่สบายใจ

เลือกเวลาที่ทั้งคู่พอมีสมาธิ บอกพฤติกรรมที่เห็นและความรู้สึกของตัวเองให้ชัด เช่น “ช่วงนี้ตอนเราคุยกัน เธอดูโทรศัพท์บ่อย เรารู้สึกห่างกัน อยากให้ลองวางไว้สักครึ่งชั่วโมงได้ไหม” จากนั้นฟังว่าอีกฝ่ายติดงาน มีเรื่องกังวล หรือมองเหตุการณ์นั้นต่างกันอย่างไร

ทั้งคู่ยังตกลงกันได้ว่าต้องการความเป็นส่วนตัวแค่ไหน และพฤติกรรมแบบใดที่แต่ละคนมองว่าเกินขอบเขตของความสัมพันธ์ การขอความชัดเจนไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการแอบเปิดเครื่อง ติดตั้งโปรแกรมสอดแนม หรือบังคับให้ส่งรหัสผ่าน เพราะการตรวจซ้ำอาจยิ่งทำให้ความไม่ไว้วางใจและความขัดแย้งเพิ่มขึ้น

ถ้าคุยกันแล้ววนกลับมาทะเลาะเรื่องเดิม หรือมีเรื่องค้างคาใจที่ตกลงกันเองไม่ได้ การพบนักจิตวิทยาหรือผู้ให้คำปรึกษาครอบครัวอาจช่วยให้แต่ละฝ่ายเล่าสิ่งที่เกิดขึ้นและต่อรองขอบเขตร่วมกัน ผู้เชี่ยวชาญก็ไม่สามารถอ่านท่าทางแล้วชี้ได้ทันทีว่าใครโกหก สิ่งที่พึ่งพาได้มากกว่าคือการฟังคำอธิบาย ดูข้อเท็จจริง และสังเกตว่าข้อตกลงที่ทำร่วมกันได้รับการเคารพหรือไม่