ไขข้อสงสัยประเทศที่มีคนผิวดำมากที่สุด พร้อมงานวิจัยเรื่องกลุ่มประชากรผิวเข้มที่สุดในโลก

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจว่า สีผิวของมนุษย์มีความหลากหลาย ตั้งแต่สีน้ำตาลอ่อนไปจนถึงสีน้ำตาลเข้มมากจนเกือบดำสนิท สีผิวเหล่านี้เกิดจากพันธุกรรมและปริมาณเม็ดสีเมลานินในผิวหนัง ซึ่งแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล แม้จะอาศัยอยู่ในประเทศเดียวกันก็ตาม

หากถามว่าประเทศใดมีประชากรเชื้อสายแอฟริกันหรือประชากรผิวดำมากที่สุดเมื่อคิดเป็นจำนวนคน คำตอบที่สำคัญคือ ประเทศไนจีเรีย ในทวีปแอฟริกา ส่วนถ้าถามถึงผู้คนที่มีผิวสีน้ำตาลเข้มมากเป็นพิเศษ จะพบประชากรลักษณะดังกล่าวในหลายประเทศ โดยเฉพาะบริเวณแอฟริกาตะวันตกและแอฟริกากลาง

แอฟริกาตะวันออก ดินแดนที่พบประชากรผิวเข้มที่สุดในโลก

งานวิจัยทางพันธุศาสตร์ที่ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์ Science เมื่อปี 2017 โดยนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนียและคณะ ได้ศึกษาสีผิวของชาวแอฟริกันมากกว่า 2,000 คน จากหลายกลุ่มชาติพันธุ์ในเอธิโอเปีย แทนซาเนีย และบอตสวานา

ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มประชากรที่มีสีผิวเข้มที่สุดในการศึกษาครั้งนั้น คือกลุ่มชนเลี้ยงสัตว์ที่พูดภาษาในตระกูลไนโล-ซาฮารา (Nilo-Saharan) ซึ่งอาศัยอยู่ในแอฟริกาตะวันออก

นี่เป็นข้อค้นพบที่น่าสนใจ เพราะแสดงให้เห็นว่าประชากรที่มีผิวเข้มที่สุดในโลกไม่ได้กระจายอยู่ทั่วทวีปแอฟริกาอย่างเท่าเทียมกัน แต่มีความแตกต่างกันตามภูมิภาคและกลุ่มประชากรอย่างชัดเจน

ประเทศและกลุ่มประชากรที่น่าสนใจ

ประเทศและภูมิภาคที่ควรกล่าวถึง ได้แก่:

• ซูดานใต้ (South Sudan) เป็นประเทศที่มีกลุ่มประชากรไนโลติกหลายกลุ่ม เช่น ชาวดิงกาและนูเออร์ ซึ่งมีชื่อเสียงในด้านรูปร่างสูงใหญ่ และพบผู้คนที่มีผิวสีน้ำตาลเข้มมากในประชากรเหล่านี้

• เอธิโอเปีย (Ethiopia) มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์สูง โดยเฉพาะประชากรบางกลุ่มทางตะวันตกเฉียงใต้และพื้นที่ลุ่มแม่น้ำโอโม ซึ่งมีสีผิวเข้มตามธรรมชาติ

• แทนซาเนีย (Tanzania) เป็นอีกประเทศหนึ่งที่มีประชากรหลายกลุ่มซึ่งมีสีผิวแตกต่างกัน และมีประชากรที่มีเชื้อสายไนโลติกอยู่ด้วย

• ไนจีเรีย (Nigeria) เป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในทวีปแอฟริกา ข้อมูลธนาคารโลกประเมินประชากรไว้ประมาณ 237.5 ล้านคน จึงเป็นประเทศสำคัญหากพิจารณาจำนวนประชากรผิวดำโดยรวม แต่ไม่ได้หมายความว่าชาวไนจีเรียมีสีผิวเข้มที่สุดในโลก

ทำไมมนุษย์บางกลุ่มจึงมีผิวดำเข้มมาก?

คำตอบสำคัญอยู่ที่สารที่เรียกว่า เมลานิน (Melanin) ซึ่งเป็นเม็ดสีตามธรรมชาติที่ร่างกายสร้างขึ้น โดยเมลานินชนิดยูเมลานินมีสีน้ำตาลถึงดำ และมีบทบาทช่วยปกป้องผิวหนังจากรังสีอัลตราไวโอเลตจากแสงแดด

ประชากรที่บรรพบุรุษอาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เส้นศูนย์สูตร ซึ่งได้รับแสงแดดและรังสีอัลตราไวโอเลตเข้มข้นเป็นเวลายาวนาน อาจมีวิวัฒนาการของสีผิวที่มีเมลานินสูงขึ้น เพื่อช่วยป้องกันผลกระทบจากแสงแดด

อย่างไรก็ตาม สีผิวไม่ได้ขึ้นอยู่กับแสงแดดเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับพันธุกรรม การอพยพ และประวัติวิวัฒนาการของประชากรด้วย

งานวิจัยยังพบอีกว่าภายในทวีปแอฟริกาเองมีความหลากหลายของสีผิวสูงมาก บางกลุ่มมีผิวเข้มที่สุดในโลก ขณะที่บางกลุ่มมีผิวค่อนข้างอ่อน แสดงให้เห็นว่าคนในทวีปเดียวกันไม่ได้มีสีผิวเหมือนกันทั้งหมด

หากถามว่าประเทศใดมีคนผิวดำมากที่สุดในแง่จำนวนประชากร ประเทศไนจีเรียเป็นคำตอบที่โดดเด่นที่สุดประเทศหนึ่ง เพราะมีประชากรมากที่สุดในแอฟริกา

แต่หากถามว่ามนุษย์กลุ่มใดมีผิวเข้มที่สุดตามหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ คำตอบที่น่าสนใจคือกลุ่มชนเลี้ยงสัตว์ที่พูดภาษาไนโล-ซาฮาราในแอฟริกาตะวันออก โดยเฉพาะบางกลุ่มในภูมิภาคซูดานใต้และพื้นที่ใกล้เคียง

สิ่งสำคัญคือไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่จัดอันดับประเทศทั้งโลกว่าใครมีผิวดำที่สุดอย่างเป็นทางการ เพราะสีผิวเป็นลักษณะทางธรรมชาติที่ต่อเนื่องและหลากหลาย ไม่ได้แบ่งเป็นเพียงสีดำหรือสีขาวเท่านั้น