จังหวัดไหนในไทยมีแค่ 2 ฤดู เปิดข้อมูล 14 จังหวัด ทำไมฝนตกไม่พร้อมกัน

สรุป 3 ประเด็นสำคัญ

• ภาคใต้มี 14 จังหวัด และมีการแบ่งฤดูกาลตามลักษณะภูมิอากาศเป็น 2 ฤดู คือ ฤดูร้อนและฤดูฝน

• สถิติกรมอุตุนิยมวิทยาคาบ 30 ปี พบว่าภาคใต้ฝั่งตะวันตกมีวันฝนตกเฉลี่ย 178 วันต่อปี ส่วนฝั่งตะวันออก 145 วัน

• ฝนสองฝั่งทะเลตกชุกคนละช่วง เพราะได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมต่างทิศทาง

คนไทยส่วนใหญ่เรียนกันมาว่า ประเทศไทยมี 3 ฤดู คือ ร้อน ฝน และหนาว แต่รู้หรือไม่ว่ามีภูมิภาคหนึ่งที่แบ่งฤดูกาลออกเป็นเพียง 2 ฤดู

คำตอบคือ ภาคใต้ของประเทศไทย

ข้อมูลจากเว็บไซต์รัฐบาลไทยระบุว่า ภาคใต้มีฤดูฝนและฤดูร้อนเป็นหลัก แตกต่างจากภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่แบ่งเป็น 3 ฤดู

แต่เรื่องที่น่าสนใจกว่านั้นคือ แม้ภาคใต้จะมี 2 ฤดูเหมือนกัน ฝนของสองฝั่งทะเลกลับไม่ได้ตกชุกพร้อมกัน และมีตัวเลขจากกรมอุตุนิยมวิทยาที่สะท้อนความแตกต่างนี้

14 จังหวัดที่อยู่ในภาคใต้

ภาคใต้ประกอบด้วย 14 จังหวัด ได้แก่

กระบี่ ชุมพร ตรัง นครศรีธรรมราช นราธิวาส ปัตตานี พังงา พัทลุง ภูเก็ต ยะลา ระนอง สตูล สงขลา และสุราษฎร์ธานี

ทั้ง 14 จังหวัดอยู่ในภูมิภาคที่โดยทั่วไปแบ่งลักษณะภูมิอากาศเป็น 2 ฤดู แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกจังหวัดมีอุณหภูมิและปริมาณฝนเท่ากัน

เปิดสถิติ ฝั่งหนึ่งมีฝนตกมากกว่าอีกฝั่ง 33 วันต่อปี

ข้อมูลภูมิอากาศของกรมอุตุนิยมวิทยา ซึ่งใช้ค่าเฉลี่ยคาบ 30 ปี พ.ศ. 2524–2553 แสดงจำนวนวันฝนตกเฉลี่ยดังนี้

• ภาคใต้ฝั่งตะวันตก 178 วันต่อปี

• ภาคใต้ฝั่งตะวันออก 145 วันต่อปี

ผลต่างอยู่ที่ 33 วันต่อปี

ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่าฝั่งตะวันตกจะมีฝนตกมากกว่าฝั่งตะวันออกทุกปี แต่สะท้อนรูปแบบภูมิอากาศระยะยาวของสองพื้นที่

ที่สำคัญ จำนวนวันฝนตกไม่ใช่สิ่งเดียวกับปริมาณฝน เพราะบางพื้นที่อาจมีวันฝนตกน้อยกว่า แต่เกิดฝนหนักในแต่ละครั้งได้

ทำไมฝั่งอันดามันจึงมีฝนมากช่วงกลางปี

จังหวัดอย่างระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง และสตูล ตั้งอยู่ฝั่งทะเลอันดามัน

พื้นที่เหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งนำความชื้นจากมหาสมุทรอินเดียเข้าสู่ประเทศไทย

กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ภาคใต้ฝั่งตะวันตกมีฝนมากในช่วงมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ โดยเฉพาะเดือนกันยายน

จังหวัดระนองเป็นตัวอย่างสำคัญ เพราะมีพื้นที่ที่ปริมาณฝนรวมตลอดปีมากกว่า 4,000 มิลลิเมตร ตามข้อมูลภูมิอากาศของกรมอุตุนิยมวิทยา

ทำไมฝั่งอ่าวไทยกลับมีฝนมากช่วงปลายปี

ภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยมีรูปแบบแตกต่างออกไป

เมื่อมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดผ่านอ่าวไทย จะนำความชื้นเข้าสู่พื้นที่ชายฝั่งตะวันออกของภาคใต้ ทำให้ช่วงปลายปีมีฝนตกชุก

กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ภาคใต้ฝั่งตะวันออกมีปริมาณฝนมากที่สุดโดยทั่วไปในเดือนพฤศจิกายน

จึงเกิดความแตกต่างที่หลายคนอาจไม่เคยสังเกต คือช่วงที่ฝั่งอันดามันเริ่มมีสภาพอากาศเหมาะกับการท่องเที่ยว ฝั่งอ่าวไทยบางพื้นที่อาจยังมีฝนตกชุกอยู่

สถิติอีกชุดที่น่าสนใจ ฝนไม่ได้ตกเท่ากันทุกฤดู

กรมอุตุนิยมวิทยารายงานปริมาณฝนเฉลี่ยตามฤดูกาลในคาบ พ.ศ. 2524–2553 โดยใช้การแบ่งฤดูกาล 3 ช่วงสำหรับการจัดทำสถิติ

ในช่วงฤดูฝนตามเกณฑ์ดังกล่าว ภาคใต้ฝั่งตะวันตกมีฝนเฉลี่ย 1,841.3 มิลลิเมตร ขณะที่ฝั่งตะวันออกมี 608.0 มิลลิเมตร

แต่ในช่วงฤดูหนาวตามเกณฑ์สถิติเดียวกัน ฝั่งตะวันออกกลับมีฝนเฉลี่ย 827.9 มิลลิเมตร มากกว่าฝั่งตะวันตกที่มี 464.6 มิลลิเมตร

นี่คือหลักฐานว่าการมองเพียงจำนวนฤดูไม่เพียงพอที่จะอธิบายสภาพอากาศของภาคใต้ทั้งหมด

ภาคใต้ไม่มีฤดูหนาวจริงหรือไม่

การแบ่งภาคใต้เป็น 2 ฤดู ไม่ได้หมายความว่าภาคใต้ไม่มีวันที่อากาศเย็น

ในช่วงมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ บางพื้นที่ยังมีอุณหภูมิลดลงได้ แต่ฤดูหนาวไม่ได้มีลักษณะเด่นชัดเหมือนภาคเหนือหรือภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

นอกจากนี้ กรมอุตุนิยมวิทยายังใช้คำว่าฤดูหนาวในการจัดทำตารางสถิติภูมิอากาศของภาคใต้ด้วย จึงต้องแยกให้ออกระหว่างการอธิบายฤดูกาลแบบ 2 ฤดูในระดับภูมิภาค กับเกณฑ์ฤดูกาลที่ใช้เปรียบเทียบสถิติทั้งประเทศ

สรุป ภาคใต้มี 2 ฤดู แต่สภาพอากาศไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด

คำตอบของคำถามว่าจังหวัดไหนในไทยมีแค่ 2 ฤดู คือกลุ่ม 14 จังหวัดภาคใต้ ตามการแบ่งลักษณะภูมิอากาศที่เว็บไซต์รัฐบาลไทยอธิบายไว้

แต่ข้อมูลที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือ ภาคใต้ฝั่งตะวันตกมีวันฝนตกเฉลี่ยมากกว่าฝั่งตะวันออก 33 วันต่อปี และช่วงฝนตกชุกของสองฝั่งทะเลก็แตกต่างกัน

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า แม้จะอยู่ในภูมิภาคเดียวกัน สภาพภูมิอากาศก็ไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด

แล้วสำหรับคนที่อาศัยอยู่ภาคใต้ คุณคิดว่าพื้นที่ของตัวเองควรแบ่งเป็น 2 ฤดู หรือมีช่วงอากาศเย็นที่ชัดเจนจนควรนับเป็นฤดูหนาวด้วย?